Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Łd 196/26

Wyrok WSA w Łodzi z 27 sierpnia 2026 r., II SA/Łd 196/26 – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
27 sierpnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Marcin Olejniczak, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi E. O. i W. O. na uchwałę Rady Miejskiej w Lutomiersku z dnia 13 stycznia 2011 r. nr V/20/11 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym [...] w Gminie L. oddala skargę. es

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Rada Gminy Lutomiersk w dniu 13 stycznia 2011 r. podjęła uchwałę nr V/20/11 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym M. w Gminie L. 2. Skargę na powyższą uchwałę wnieśli E. O. i W. O., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżając ją w części dotyczącej części działki nr [...] obręb [...], M. w gminie L. 1. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili naruszenie: a) art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. z dnia 24 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 647)) - dalej jako: "u.p.z.p.", poprzez naruszenie zasad sporządzania planu polegające na przekroczeniu przez organ uprawnień planistycznych przez niezgodne z zasadą proporcjonalności i równości ograniczenie prawa własności nieruchomości skarżących; b) art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmierne ograniczenie uprawnień skarżących związanych z prawem własności nieruchomości położonych na terenie objętym planem; c) art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (na datę zaskarżonej uchwały Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej "k.c.") w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na nieuprawnionym ograniczeniu właścicielom - skarżącym - możliwości korzystania ze swojej nieruchomości; d) art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017, poz. 1161 w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia uchwały - Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej też jako "OchrGrU") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przeznaczeniu na cele nierolnicze gruntów stanowiących gleby chronione klasy III; e) art. 7 ust. 1 OchrGrU poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuzyskaniu wymaganej zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej na zmianę przeznaczenia działki skarżących na tereny nierolne. 2. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: 1. stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie: a) objęcia części działki nr [...] obręb [...], M., w gm. L. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a tym samym zmiany przeznaczenia tej części nieruchomości na 1MN; 2. zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw, w tym wynagrodzenie adwokata według norm przepisanych; 3. przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: a) odpisu zupełnego KW na fakty interesu prawnego skarżących w zaskarżeniu planu miejscowego; b) wezwania do zaniechania naruszeń wraz z kopią książki nadawczej i wydrukiem ze śledzenia przesyłek na fakty uprawnienia do wniesienia skargi i wniesienia skargi w terminie; c) projektu budynku magazynowo-chłodniczego na fakty ograniczenia prawa własności skarżących zaskarżoną uchwałą; 5. zobowiązanie organu do załączenia całości akt planistycznych przewidzianych prawem w celu uchwalenia planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego M. w gm. L., a następnie udzielenie terminu na wskazanie dokumentów, o których przeprowadzenie uzupełniająco wniesiono; 6. przeprowadzenie rozprawy. 3. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w wyniku podjętej przez Radę Gminy uchwały, zmieniono część działki skarżących od jej frontu z terenów rolnych (IR) na zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną, zagrodową i rekreacyjną (1MN), a pozostała część pozostała terenami rolnymi. W § 13 uchwały ustalono dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami 1MN, 2MN, [...] ustala się: 1) Przeznaczenie podstawowe - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna 2) Przeznaczenie uzupełniające - usługi 3) parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy o przeznaczeniu podstawowym w zakresie jej budowy: (...) a) wysokość zabudowy do 9 m, przy czym max. 2 kondygnacje nadziemne w tym poddasze użytkowe, a dla budynków gospodarczych i garażowych wyłącznie jako jednokondygnacyjnych - do 5,0 m, b) dachy wielospadowe o kącie pochylenia połaci dachowych od 30° do 45°; a dla budynków gospodarczych i garażowych od 20° do 40°. 4. Skarżący wyjaśnili, że są właścicielami działki nr [...], obręb [...], M., w gm. L. o pow. 4,0100 ha. Do chwili uchwalenia ww. planu cała ich działka przeznaczona była na tereny rolne. Odkąd nabyli ww. działkę prowadzili tam działalność rolniczą i ogrodniczą. Cała część działki przeznaczona na cele rolnicze jest zajęta przez tunele ogrodnicze, w których uprawiają rośliny. W ramach rozwoju swojej działalności ogrodniczej chcą na części nieruchomości przed tunelami postawić budynek z płyt oborniczych z konstrukcji stalowej o funkcji chłodniczo-magazynowej. Z uwagi na zmianę przeznaczenia przedniej części działki stało się to niemożliwe, gdyż w wyniku uchwalenia ww. planu ustalono w § 13 pkt 3)c, że zabudowa dla budynków gospodarczych i garażowych ma mieć do 5,0 m. Z uwagi na przeznaczenie i cel budynku, który jest potrzebny skarżącym do magazynowania w chłodni kwiatów, jego wysokość musi mieć 6,5 m. Skarżący są po licznych konsultacjach z architektami, podczas których wszyscy architekci powiedzieli, że nie jest możliwe postawienie takiego budynku o funkcji magazynowo-chłodniczej, który spełniałby warunki uchwalonego planu. Skarżący stwierdzili, że budynku tego nie mogą posadowić na części działki, która ma charakter rolniczy, z uwagi na brak miejsca na tej części z powodu stojących tam od wielu lat tuneli ogrodniczych. 5. Zdaniem skarżących, zmiana przeznaczenia części ich działki na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej narusza przepisy prawa wskazane w petitum skargi, ustalenia w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy L. w jego części tekstowej oraz interes właścicieli nieruchomości. Skarżący wskazali, że jak wynika ze Studium, Gmina L. była i jest gminą o charakterze typowo rolniczym. Na terenie gminy występują gleby różnych klas, ale znaczący udział mają gleby II - IV klasy bonitacyjnej oraz łąki i pastwiska. Gleby wyższych klas II, IlIa i Illb (około 2630 ha) i klas IVa i IVb (około 1470 ha) zajmują powierzchnię wynoszącą około 43 % użytków rolnych. Tworzą one rolniczą przestrzeń produkcyjną. Gmina posiada korzystne warunki dla produkcji rolnej. Teren działki nr [...], który objęto miejscowym planem i przeznaczono na cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, to teren na którym występują gleby chronione klasy III. Jak wynika z pkt. III Studium - Kierunków zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy L.: Ochrona to wyznaczenie terenów chronionych przed zabudową, a przede wszystkim: - dna dolin rzecznych i dopływów, nieprzydatne do zabudowy obniżenia terenowe (ze stawami i rowami) o wysokim poziomie wód gruntowych i słabej nośności gruntów, — tereny rolne, w tym gleb chronionych I - III i IV klasy oraz gleb organicznych, również tereny zmeliorowane. Dalej w dziale III.2. Studium w przedmiocie Kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym terenów wyłączonych spod zabudowy czytamy: wyznaczono tereny rolnicze - upraw i terenów łąk, przy czym zakazem zabudowy należy objąć grunty klas począwszy od klasy III b do I i grunty gleb organicznych nie objętych zabudową na rysunku Studium - Kierunki zagospodarowania przestrzennego oraz wszystkie tereny rolnicze na obszarze zmiany nr 1 Studium. Nie zezwala się na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i leśnej terenów przeznaczonych i określonych na. rysunku "Studium...- Kierunki..." pod uprawy rolne, łąki, pastwiska, i do zalesień. Każde grunty, podlegające ochronie ustawowej, jako grunty rolne i leśne, które do dnia uchwalenia "Studium... " są wolne od zabudowy i nie miały zgody na wyłączenie wg przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2003r. i dla których ustala się zmianę kierunku zagospodarowania, na cele nierolnicze i nieleśne, obowiązkowo wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne na etapie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. 6. Skarżący podkreślili, że ich działka jest gruntem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017, poz. 1161, w brzmieniu obowiązującym na datę podjęcia uchwały - Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm., dalej też jako "OchrGrU") i brak jest udzielonej przez odpowiedniego Ministra zgody na odrolnienie części nieruchomości moich Mocodawców, która stanowi użytki rolne klasy III. 7. W ocenie skarżących, zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym Gmina L. ogranicza wykonywanie prawa własności i przekroczyła swoje uprawnienia planistyczne poprzez ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania części terenu ich działki przeznaczonej na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, albowiem ograniczenia te gmina wprowadziła w nieodpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. 8. Skarżący podnieśli, że podjęcie przez Gminę decyzji o odrolnieniu tej części działki skarżących, gdzie cała pozostała część działki przeznaczona jest na cele rolnicze i faktycznie jest przez nich na te cele wykorzystywana, rażąco narusza ich interes prawny jako właścicieli, nawet jeżeli zwiększa wartość części ich nieruchomości. Przywrócenie części działki skarżących do przeznaczenia rolnego spowoduje możliwość postawienia przez nich budynku magazynowo-chłodniczego, a więc rolnicze wykorzystanie całej ich działki i rozwój ich działalności ogrodniczej. 9. Końcowo skarżący wyjaśnili, że wezwanie do zaniechania naruszeń zostało skierowane do organu w dniu 9 grudnia 2025 r. (doręczone w dniu 12 grudnia 2025 r.). Organ nie udzielił żadnej odpowiedzi, wobec czego skarga została wniesiona w terminie 60 dni od daty wniesienia wezwania. 2. W odpowiedzi na tę skargę Rada Miejska w Lutomiersku wniosła o jej oddalenie skargi. 1. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w odniesieniu do nieruchomości skarżących, objętej zaskarżonym planem, przeznaczenie działki nr ewid. [...] jest niejednolite, gdyż jest ona położona częściowo na terenach oznaczonych na rysunku planu symbolem 1MN - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz 01KDG - tereny dróg publicznych (poszerzenie drogi wojewódzkiej). Plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym [...] w Gminie L. określa podstawowe warunki zagospodarowania terenu, wynikające z potrzeb ochrony środowiska i gospodarowania zasobami przyrody. Uwzględnia obowiązek ochrony powierzchni ziemi, gleb, powietrza, wód podziemnych i powierzchniowych oraz potrzeby ochrony środowiska wynikające z polityki ekologicznej kraju, obowiązków określonych w ustawach szczegółowych regulujących problematykę ekologiczną oraz programów ochrony środowiska na poziomie wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Ustalenia planu w podstawowym zakresie zgodne są z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy Prawo wodne, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ustawy o ochronie przyrody i innych ustaw oraz przepisów wykonawczych do tych ustaw, zawierających przepisy dotyczące ochrony środowiska. 2. Organ podkreślił, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności z zachowaniem procedury przewidzianej w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przy dochowaniu zasad udziału społeczeństwa, zbierania wniosków po podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, następnie wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu, zbierania uwag oraz ich rozpatrzenia, po uzyskaniu wymaganych opinii i uzgodnień, zgodnie z art. 17 u.p.z.p. W trakcie opracowania projektu planu przeprowadzono, określoną w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), procedurę formalnoprawną. Projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko po uzyskaniu w dniu 24 lutego 2009 r. pozytywnej opinii Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej był wyłożony do publicznego wglądu trzykrotnie - w dniach od 29 lipca 2009 r. do 26 sierpnia 2009 r., od 14 października 2009 r. do 12 listopada 2009 r. i od 20 października 2010 r. do 19 listopada 2010 r. W trakcie wyłożeń projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko - w dniach 17 sierpnia 2009 r., 9 listopada 2009 r. i 3 listopada 2010 r. zostały zorganizowane publiczne dyskusje nad rozwiązaniami przyjętymi w planie. Do wyłożonego projektu planu zostało zgłoszonych dwadzieścia pięć uwag. Skarżący nie zgłaszali wniosków i uwag do projektu planu. Cała procedura poprzedzająca podjęcie kwestionowanej uchwały wynikająca z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przeprowadzona została w sposób prawidłowy, a także poddana analizie przez organ nadzoru - Wojewodę Łódzkiego. Organ nadzoru nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w trybie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 28 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 3. Zdaniem organu, sam fakt odmiennego niż oczekiwane przeznaczenia nieruchomości nie stanowi naruszenia zasad sporządzania planu. 4. W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi być z tym powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym, korzystającym z gwarancji konstytucyjnych i ustawowych, nie ma charakteru absolutnego i nieograniczonego. 5. W odniesieniu do ustaleń Studium organ wyjaśnił, że w akcie tym dla przedmiotowego obszaru ustalono kierunek przeznaczenia oznaczony symbolem "M" - obejmujący zabudowę mieszkaniową, jednorodzinną, zagrodową, rekreacyjną oraz usługową w tym publiczną. Ustalenia miejscowego planu nie zmieniają tego kierunku, lecz stanowią jego doprecyzowanie. W planie nastąpiło uszczegółowienie przeznaczenia poprzez określenie funkcji zabudowy mieszkaniowej jako dominującej dla danego terenu. Takie doprecyzowanie: mieści się w granicach ustaleń Studium, nie stanowi zmiany kierunku zagospodarowania, jest realizacją kompetencji planistycznej gminy do konkretyzowania przeznaczenia terenów na etapie uchwalania planu miejscowego. Rada gminy posiada kompetencję do kształtowania polityki przestrzennej, w tym do ustalania przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania. Zatem w niniejszej sprawie ustalenia planu wynikają z przyjętej polityki przestrzennej, pozostają w zgodzie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, służą realizacji ładu przestrzennego oraz interesu publicznego. Nie można zatem utożsamiać ograniczenia sposobu zagospodarowania nieruchomości z przekroczeniem uprawnień planistycznych. 6. Organ dodał także, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP może ono podlegać ograniczeniom w drodze ustawy, o ile nie naruszają one istoty tego prawa. W niniejszej sprawie: ograniczenia wynikają bezpośrednio z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie prowadzą do pozbawienia skarżących prawa własności, nie uniemożliwiają całkowitego korzystania z nieruchomości. Plan określa dopuszczalne sposoby zagospodarowania terenu, nie odbierając skarżącym własności ani nie czyniąc nieruchomości bezużyteczną. Skarżący w skardze podnoszą zarzut braku możliwości sytuowania budynku gospodarczego o wysokości do 6,5 m. Organ wyjaśnił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowi akt prawa miejscowego, który określa sposób wykonywania prawa własności poprzez ustanowienie określonych nakazów, zakazów, ograniczeń oraz dopuszczeń w zakresie zagospodarowania terenu. W tym kontekście – zdaniem organu - ograniczenie wysokości zabudowy nie może być traktowane jako pozbawienie możliwości realizacji określonej funkcji na nieruchomości, lecz jako element kształtowania ładu przestrzennego na danym obszarze. Plan miejscowy dopuszcza bowiem realizację budynków gospodarczych oraz garażowych, określając jednocześnie ich parametry, w tym możliwość lokalizacji budynków jednokondygnacyjnych o wysokości do 5 m. W ocenie organu, oznacza to, że właściciele nieruchomości zachowują możliwość realizacji zabudowy gospodarczej i garażowej na swoim terenie, przy czym parametry tej zabudowy zostały ukształtowane w sposób jednolity dla całego obszaru objętego planem, zgodnie z zasadami kształtowania ładu przestrzennego oraz polityki przestrzennej gminy. Organ stwierdził zatem, że brak jest zatem podstaw do uznania, że doszło do nieproporcjonalnej ingerencji w prawo własności. 7. Ponadto organ zwrócił uwagę, że skarżący nie wykazali, aby ich nieruchomość została potraktowana odmiennie niż inne nieruchomości o tożsamych cechach planistycznych. Brak jest dowodów na arbitralne lub dyskryminujące działanie organu. 8. Organ podniósł także, że przy dokonywaniu oceny naruszenia prawa własności m.in. należy uwzględniać fakt, czy skarżący zgłaszali wnioski i uwagi do projektu planu lub na etapie poprzedzającym, czy uczestniczyli w dyskusji publicznej. W razie braku takich działań właścicieli nieruchomości objętych planem miejscowym trudno skutecznie zarzucać organom gminy przekroczenie władztwa planistycznego, nie mogą one bowiem domniemywać zamierzeń właścicieli, tym bardziej, gdy uchwalany plan jest zgodny z postanowieniami studium, obowiązującego od 2005 r. W niniejszej sprawie skarżący nie wnosili wniosków ani uwag do projektu planu miejscowego. 9. Organ podkreślił, że teren objęty zaskarżonym planem był już wcześniej przeznaczony pod zabudowę. Przeznaczenie takowe wynikało z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą XX/155/93 z dnia 22 czerwca 1993 r. Rady Gminy Lutomiersk, (Dziennik Urzędowy Woj. Sieradzkiego nr 13, poz. 41 z dnia 15.07.1993 r.) dla części działki nr [...] ustalone było przeznaczenie MRMN/UR (zabudowa zagrodowa mieszkaniowa jednorodzinna). Oznacza to, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze nastąpiła już w planie z 1993 r. (dowód: zgoda Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej gruntów kl II i III na cele budownictwa mieszkaniowego Nr GZU.og.0602/Z-73565/93 z dnia 26 lutego 1993 r. o łącznej pow. 44.6 ha) i od tego momentu teren zmienił swoje przeznaczenie z rolnej na funkcję budowlaną. Fakt, że z dniem 31 grudnia 2002 r. miejscowe plany uchwalone przed 1 stycznia 1995 r. utraciły moc obowiązującą, nie powoduje "powrotu" terenu do pierwotnego, wyłącznie rolnego charakteru w znaczeniu planistycznym ani nie niweczy skutecznie dokonanej wcześniej zmiany przeznaczenia w kontekście przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Utrata mocy planu oznacza wyłącznie brak obowiązywania aktu prawa miejscowego, nie zaś automatyczne cofnięcie skutków prawnych uprzednio dokonanej zmiany przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze, dla której została wymagana i uzyskana stosowna zgoda. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż jeżeli grunt został już przeznaczony na cele nierolnicze w obowiązującym planie miejscowym i uzyskano wymaganą zgodę właściwego organu, to ponowne uchwalenie planu utrzymującego funkcję nierolniczą nie stanowi nowej zmiany przeznaczenia w rozumieniu art. 7 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i nie wymaga ponownego uzyskiwania zgody ministra. 10. W odniesieniu do powyższego organ dodał, że zaskarżony plan nie inicjuje procesu "odrolnienia" tego terenu, lecz utrzymuje i doprecyzowuje wcześniej ustalone przeznaczenie. Wobec tego, zdaniem organu, nie można twierdzić, że w ramach obecnej procedury doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez nieuprawnione przeznaczenie gruntów klasy III na cele nierolnicze. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na datę uchwalenia planu), przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas I-III wymagało zgody właściwego ministra. W niniejszej sprawie w toku procedury planistycznej wójt występował do ministra o wyrażenie zgody - w zakresie gruntów, które wymagały takiej zgody (Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2010-08-06 znak: GZ.tr.057-602-550/09). Działka nr ewid. [...] wówczas nie była objęta tym wystąpieniem, ponieważ zmiana jej przeznaczenia na cele nierolnicze nastąpiła już w miejscowym planie ogólnym zatwierdzonym Uchwałą XX/155/93 z dnia 22 czerwca 1993 r. Rady Gminy Lutomiersk, (Dziennik Urzędowy Woj. Sieradzkiego nr 13, poz. 41 z dnia 15 lipca 1993 r.), czyli dla tej działki zgoda została uzyskana na etapie uchwalania wcześniejszego planu. Z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych istotne jest to, kiedy nastąpiło przeznaczenie gruntu na cele nierolnicze. Jeżeli takie przeznaczenie zostało już skutecznie dokonane w poprzednim planie miejscowym, nie zachodzi obowiązek ponownego uzyskiwania zgody przy uchwalaniu kolejnego planu, który utrzymuje funkcję nierolniczą. W konsekwencji – w ocenie organu - brak jest podstaw do twierdzenia, że: doszło do przeznaczenia gruntów klasy III na cele nierolnicze bez wymaganej zgody, organ zaniechał obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy. Zaskarżony plan nie zmienia charakteru terenu z rolnego na nierolniczy, nie inicjuje nowego procesu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, stanowi kontynuację i uszczegółowienie przeznaczenia ustalonego w planie z 1993 r. Teren działki nr [...] był już częściowo objęty funkcją zabudowy (MRMN/UR), a zatem był przewidziany pod cele nierolnicze. Obecny plan nie powoduje nowej ingerencji w zasób gruntów rolnych chronionych, lecz utrzymuje wcześniej ustalony kierunek zagospodarowania. 3. Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2026 r. pełnomocnik skarżących złożył zastrzeżenia do protokołu w związku z oddaleniem wniosków dowodowych, stwierdzając jednocześnie, że dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ wskazują, że sporna część nieruchomości była przeznaczona na cele rolne. Pełnomocnik skarżących poparł skargę i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w jej treści. Skarżący oświadczył, że kupił pierwszą działkę w 1984 r. i od tego czasu prowadzi działalność gospodarczą oraz, że nie brał udziału w procedurze planistycznej. Pełnomocnik organu administracji podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: 4. Skarga nie jest zasadna. 1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 147 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 P.p.s.a. 2. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono Uchwałę nr V/20/11 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym [...] w Gminie L. (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2011 r., nr 63, poz. 562 z późn. zm.), [dalej odpowiednio "uchwała" lub "m.p.z.p."]. Uchwała została przyjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), [dalej: "u.s.g."] oraz art. 20 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), [dalej: "u.p.z.p."] oraz w związku z Uchwałą Nr XXI/129/08 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym [...] w Gminie L. i Uchwałą Nr LIII/378/10 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 9 września 2010 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębie geodezyjnym [...] w Gminie L., Rada Gminy Lutomiersk. 3. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, co wynika wprost z treści przepisu art. 14 ust. 8 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień jej podjęcia. Należy więc ona do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. 4. Rozpoznawana skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia uchwały, czyli na dzień 13 stycznia 2011 r. stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem koniecznym więc było poprzedzenie skargi do sądu administracyjnego uprzednim wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) przepisy art. 52 i art. 53 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą oraz [...] przepisy u.s.g. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza to, że w przypadku uchwał wydanych przed dniem 1 czerwca 2017 r., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, istniał obowiązek uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. 1. Zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., a więc przed dniem wejścia w życie cyt. wyżej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.), w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przepis w powołanym wyżej brzmieniu, stosownie do art. 17 ust. 2 (a contrario) cyt. wyżej ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., ma zastosowanie do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych przed dniem wejścia w życie cyt. wyżej ustawy, a więc przed dniem 1 czerwca 2017 r. 2. Jak wynika z akt sprawy skarżący skierowali do organu pismo z dnia 20 listopada 2025 r., doręczone organowi dnia 12 grudnia 2025 r. (data nadania 9 grudnia 2025 r.), będące wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, na które to wezwanie organ nie udzielił odpowiedzi. Skarga została wniesiona dnia 9 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego), a wpłynęła do organu 16 lutego 2026 r., co oznacza, że została wniesiona w ww. terminie. 5. Oceniając dopuszczalność skargi, należy mieć na uwadze, że art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter przepisu szczególnego wobec art. 50 P.p.s.a., który ogólnie określa legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Strona wnosząca skargę w tym trybie powinna wykazać związek między zaskarżoną uchwałą a swoją indywidualną sytuacją prawną, czyli interes prawny, oraz udowodnić, że uchwała ten interes narusza, w szczególności przez pozbawienie jej określonych uprawnień albo uniemożliwienie ich realizacji. 1. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że skarżący są współwłaścicielami na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej dz. ewid. nr [...], obręb ewidencyjny [...], o pow. 4,0100 ha, dla której Sąd Rejonowy w Łasku, V Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], [dalej także: "działka" lub "nieruchomość"] a sposób korzystania został w tejże księdze określony jako grunty rolne zabudowane. Zgodnie z EGIB oznaczenie konturów dz. ewid. nr [...] to Br/RIIIb, RIVb, RIIIb, RIVa. W tym miejscu należy jednocześnie podkreślić (co ma znaczenie w niniejszej sprawie), że tylko część ww. działki jest objęta m.p.z.p., a mianowicie część położona na terenach oznaczonych na rysunku do m.p.z.p. symbolem 1MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) oraz 01KDG (tereny dróg publicznych - poszerzenie drogi wojewódzkiej). 2. Zważywszy powyższe, zdaniem Sądu, zasadnym jest więc przyjęcie istnienia po stronie skarżących interesu prawnego we wniesieniu skargi, który to interes – w ocenie skarżących - został naruszony przede wszystkim z uwagi na zmianę przeznaczenia części ww. działki i wynikające z zaskarżonej uchwały ograniczenia w zabudowie tejże działki. Tym samym skarga uznana została za dopuszczalną. Co istotne, badaniu podlega skarga tylko w granicach interesu prawnego skarżących (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 października 2025 r., II SA/Kr 755/25; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 6. Ocena, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest dotknięty wadą uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności w całości lub w części na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., następuje z uwzględnieniem art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Przepis ten stanowi, że naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. 1. Z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. wynikają zatem dwie zasadnicze przesłanki legalności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego: materialnoprawna, dotycząca zachowania zasad sporządzania planu, oraz formalnoprawna, obejmująca dochowanie procedury planistycznej i właściwości organu. 2. Niezależnie od tego, że skarga nie zawiera zarzutów dotyczących procedury uchwalenia planu, Sąd — po szczegółowej analizie akt niniejszej sprawy — nie stwierdził uchybień, które w sposób istotny naruszałyby tryb sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z wymogami u.p.z.p., w szczególności zaś projekt uzyskał wymagane opinie i uzgodnienia, zapewniono udział społeczeństwa (m.in. poprzez zbieranie wniosków i przyjmowanie uwag do projektu, dyskusje publiczne), sporządzono prognozę oddziaływania na środowisko oraz dopełniono obowiązków publikacyjnych, a ustalenia planu zgodne są z przepisami szczególnymi. 3. W konsekwencji, zdaniem sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości ze względu na naruszenie procedury sporządzania planu. 4. Należy przy tym zauważyć, że skarżący – choć są właścicielami działki objętej m.p.z.p. od roku 1984 - nie brali udziału w procedurze planistycznej. 7. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Należy zauważyć, że wynikające z ww. przepisów władztwo planistyczne gminy jest rozumiane jako zespół władczych kompetencji do kształtowania polityki przestrzennej poprzez ustalanie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowania na podstawie przepisów u.p.z.p. Granice tego władztwa są wyznaczane przede wszystkim przez przepisy u.p.z.p., normy konstytucyjne dotyczące ochrony prawa własności oraz zasadę proporcjonalności. W orzecznictwie wskazano również, że przyznane radzie gminy władztwo planistyczne jest jednym z aspektów konstytucyjnej zasady samodzielności gminy i wynika z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 4 u.p.z.p. (por np. wyrok NSA z 9.10.2024 r., II OSK 886/23; wyrok NSA z 12.12.2024 r., II OSK 571/22). W orzecznictwie akcentuje się, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują – wraz z innymi przepisami – sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.), co oznacza, że władztwo planistyczne obejmuje legalną ingerencję w sposób wykonywania prawa własności, ale w granicach wyznaczonych przez ustawę. Ingerencja w sferę własności musi zatem pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. wyrok NSA z dnia 4.01.2010 r., sygn. akt II OSK 1708/09). W istotę władztwa planistycznego gminy wpisane jest zatem uprawnienie, polegające na legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Własność nie jest bowiem prawem absolutnym. Prawo własności doznaje bowiem szeregu ograniczeń dopuszczonych tak przez Konstytucję, jak i art. 140 Kodeksu cywilnego (wyrok NSA z 5.12.2025 r., II OSK 101/25). W judykaturze podkreśla się ponadto, że władztwo planistyczne nie jest uprawnieniem pełnym ani nieograniczonym. Jego granice wyznaczają: przepisy ustawowe, w szczególności art. 1 ust. 2–3, art. 3, art. 4, art. 6, art. 15 i art. 20 u.p.z.p.; Konstytucja RP, zwłaszcza art. 21, art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3; publiczne prawa podmiotowe jednostek, przede wszystkim prawo własności i wynikające z niego "prawo zabudowy"; a także zasady wypracowane przez Trybunał Konstytucyjny i sądy administracyjne, dotyczące proporcjonalności ingerencji w prawo własności oraz konieczności wyważenia interesu publicznego i prywatnego (por. np. wyroki NSA z 13.01.2026 r., II OSK 1617/23, oraz z 29.03.2022 r., II OSK 981/21). Należy również uwzględnić, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. rada gminy, uchwalając plan miejscowy, musi stwierdzić, że plan nie narusza ustaleń studium. Studium określa kierunki polityki przestrzennej, a plan miejscowy je uszczegóławia. Władztwo planistyczne gminy ogranicza zatem obowiązek zgodności planu ze studium; gmina nie może kształtować planu w oderwaniu od wcześniej przyjętej polityki przestrzennej. Uchwalając studium o określonej treści, rada gminy sama wyznacza zakres i stopień szczegółowości związania, o którym mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p. W brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały przepis ten stanowił, że ustalenia studium wiążą organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zakres tego związania zależy od szczegółowości ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zgodność planu miejscowego ze studium ocenia się natomiast łącznie na podstawie części tekstowych i graficznych obu dokumentów (zob. np. wyrok NSA z 29.07.2025 r., II OSK 2126/23). Stosownie zaś do art. 15 ust. 1 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Bezspornym jest więc, że postanowienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy mają dla organów wykonawczych gminy charakter wiążący przy sporządzaniu projektów miejscowych planów, bowiem ustalenia projektu planu są konsekwencją ustaleń studium (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1294/07). 8. Odnosząc się do przepisów m.p.z.p. mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to stosownie do § 13 pkt 1, 2 i 3 lit. c m.p.z.p. dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolami 1MN, 2MN, 3MN, 5MN, 6MN, 8MN, 9MN, 10MN, 11MN, 12MN, 13MN, 14MN, 15MN, 16MN, 17MN, 18MN, 19MN, 20MN, 21MN, 22MN, 23MN, 24MN, 25MN, 26MN ustala się przeznaczenie podstawowe – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, przeznaczenie uzupełniające – usługi, a w zakresie parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy o przeznaczeniu podstawowym w zakresie jej budowy wysokość zabudowy do 9,0 m, przy czym max. 2 kondygnacje nadziemne w tym poddasze użytkowe, a dla budynków gospodarczych i garażowych wyłącznie jako jedno-kondygnacyjnych – do 5,0 m. 9. Jak podniesiono w skardze skarżący, odkąd nabyli ww. działkę prowadzili tam działalność rolniczą i ogrodniczą. Cała część działki przeznaczona na cele rolnicze jest zajęta przez tunele ogrodnicze, w których skarżący uprawiają rośliny. W ramach rozwoju swojej działalności ogrodniczej właściciele chcą na części nieruchomości przed tunelami postawić budynek o funkcji chłodniczo-magazynowej. Zdaniem skarżących, z uwagi na zmianę przeznaczenia przedniej części działki stało się to niemożliwe, gdyż w § 13 pkt 3 lit. c m.p.z.p. postanowiono, że zabudowa dla budynków gospodarczych i garażowych ma mieć do 5,0 m. W ocenie skarżących zmiana przeinaczenia części ich działki ca cele zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej narusza przepisy wskazane w skardze, ustalenia studium oraz ich interes. 10. Odnosząc się do kwestii zgodności ze studium, należy wskazać na wstępie, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy L. przyjęte został uchwałą Nr XXXIII/241/2005 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 21 czerwca 2005 r. [dalej: "studium"]. W studium dz. ewid. nr [...] należąca do skarżących ma zróżnicowane przeznaczenia oznaczone symbolami M, R i Gleby chronione klas III. Cześć działki zlokalizowana od drogi (a więc ta objęta m.p.z.p. – podkreślenie sądu), oznaczona jest symbolem M. Cześć działki położona po stronie przeciwnej do drogi (nieobjęta m.p.z.p.), oznaczona jest symbolem Gleby chronione klas III, a następnie pozostała część działki w jej głębi oznaczona jest symbolem R. Co istotne, w studium symbol M oznacza teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, zagrodową, rekreacyjną i usługową (w tym publiczną). Symbolem R oznaczono zaś tereny rolne. W ocenie sądu, analiza ww. ustaleń studium i § 13 m.p.z.p. wskazuje, że przeznaczenie części działki skarżących objętej m.p.z.p. jest zgodne z przeznaczeniem tej części działki ustalonym w studium – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W studium tereny oznaczone symbolem M mogą być przeznaczane również na budownictwo zagrodowe, nadto wskazano, że nieprzekraczalna wysokość budynków mieszkalnych wynosi 3 kondygnacje, ale zalecane są 2 kondygnacje. W zakresie budynków gospodarczych studium stanowi, że nie mogą mieć one charakteru prowizorycznego, szpecącego krajobrazu, a forma ich użytkowania nie może naruszać warunków zamieszkania i stanowić zagrożenia środowiska. Ponadto przewidziano możliwość sytuowania w ramach gospodarstwa rolnego zabudowy inwentarsko-składowej i gospodarczą (strona 75 studium). Mając na uwadze ww. ustalenia studium, uznać należy, że wprowadzone w m.p.z.p. przez gminę ograniczenia wysokości budynków mieszkalnych i gospodarczych nie są – w ocenie sądu - sprzeczne ze studium. Zauważyć bowiem należy, że organ w ramach posiadanego władztwa planistycznego może ustalić ograniczenia w zabudowie, które nie naruszają postanowień studium, a porządkują zabudowę i kształtują ład przestrzenny. Nie można też nie dostrzec, że ww. ograniczenia nie odnoszą się jedynie do działki skarżących, ale są wyrazem kompleksowego podejścia organu planistycznego do realizacji określonej strategii. Z ww. przyczyn nie można zgodzić się z zarzutami skargi w zakresie niezgodności m.p.z.p. ze studium. Dlatego też podnoszone w skardze argumenty, m.in. fakt, że gmina L. w dużej części ma charakter rolniczy i posiada korzystne warunki do produkcji rolnej, jak również ogólne odniesienie do celów studium, uznać należy za chybione. 11. W odniesieniu do zarzutu skarżących niewyłączenia z produkcji rolnej części działki skarżących objętej m.p.z.p., to podnieść należy, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 z późn. zm. - przepisy u.o.g.r.l. w brzmieniu na dzień uchwalenia zaskarżonej uchwały) na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. stanowił zaś, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. 1. Jak podniesiono w skardze, brak jest udzielonej przez odpowiedniego ministra zgody na odrolnienie części działki skarżących, która stanowi użytki rolne klasy III. Z powyższym zarzutem skarżących zgodzić się nie można. Należy przyznać rację organowi, że część działki skarżących objęta m.p.z.p. została wyłączona z produkcji rolnej jeszcze w 1993 roku. Należy mieć bowiem na względzie, że w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą XX/155/93 z dnia 22 czerwca 1993 r. Rady Gminy Lutomiersk, (Dz. Urz. Woj. Sieradzkiego nr 13, poz. 41) dla części działki skarżących ustalono przeznaczenie MRMN/UR, czyli zabudowa zagrodowa mieszkaniowa jednorodzinna. Jak wynika z akt sprawy, zgoda na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej w powyższym zakresie została udzielona przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Nr GZU.og.0602/Z-73565/93 dnia 24 marca 1993 r. – była to zgoda na wyłączenie gruntów kl. III i IV, zgodnie z projektem planu zagospodarowania przestrzennego gminy, wydana na podstawie przepisów u.o.g.r.l. Nie budzi więc, zdaniem sądu, wątpliwości, że zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze nastąpiła już w trakcie procedury planistycznej z 1993 r. Jednocześnie należy zauważyć, że utrata przez plany miejscowe uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 roku mocy obowiązującej z dniem 31 grudnia 2002 r., nie skutkuje tym, że wyłącznie rolnego charakteru gruntu w znaczeniu planistycznym traci również moc, tym samym wyłączenie gruntów z produkcji rolnej pozostaje w mocy. 2. W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie wskazuje się, że po zmianie przeznaczenia terenów na cele nierolnicze w planie miejscowym należy przyjąć, że uchwalając nowy plan miejscowy dla tego samego terenu nie trzeba już dokonywać jego odrolnienia w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 23.07.2009 r., sygn. akt II OSK 1206/08). 3. Pomimo, iż jak wskazano wyżej – w ocenie sądu – nie budzi wątpliwości kwestia uzyskania zgody na tzw. odrolnienie, to należy też – jedynie na marginesie - odnotować jeszcze dalej idące stanowisko w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym jeżeli rada gminy wcześniej uchwaliła plan miejscowy bez zgody na odrolnienie i plan taki wszedł w życie, to - jako akt prawa miejscowego - jest wiążący, wówczas zgoda na odrolnienie zostaje "skonsumowana" uchwaleniem planu i nie ma już w tym zakresie powrotu do decyzji zezwalającej na odrolnienie. Jedynym skutecznym sposobem byłoby ewentualne wzruszenie postanowień planu w tym zakresie (por. Danecka Daria, Radecki Wojciech, Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz, wyd. VI LEX/el. 2024). Nie przewiduje się tym samym możliwości uzyskania zgody na nierolnicze przeznaczenie gruntów rolnych, sukcesywnie już po wejściu w życie planu miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 14.12.2022 r., sygn. akt II OSK 3827/19). Zatem po zmianie przeznaczenia terenów na cele nierolnicze w planie miejscowym należy przyjąć, że uchwalając nowy plan miejscowy dla tego samego terenu nie trzeba już dokonywać jego odrolnienia w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 23.07.2009 r., sygn. akt II OSK 1206/08; vide wyrok WSA w Krakowie z dnia 6.05.2026 r II SA/Kr 1481/25). 4. Ze wszystkich wskazanych wyżej względów podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych przepisów u.o.g.r.l. i braku zgody na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej ostać się nie mogą. 12. Odnosząc się do zarzutu ingerencji w prawo własności skarżącego (art. 140 K.c.) oraz braku należytego wyważenia interesów, należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem gmina, wykonując władztwo planistyczne w granicach prawa, może przeznaczać tereny na realizację przyjętych celów, w szczególności związanych z rozwojem gospodarczym lub ochroną przed zabudową (zob. np. wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., II OSK 2435/20). Tak też postąpiła gmina w niniejszej sprawie. Nie ma zatem podstaw do uznania, że uchwalenie m.p.z.p. stanowiło nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącego lub prowadziło do przekroczenia przysługującego gminie władztwa planistycznego. Prawo własności, chronione przez art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, a także art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie ma charakteru bezwzględnego i może podlegać ograniczeniom. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji ograniczenia te mogą być ustanawiane wyłącznie w ustawie i nie mogą naruszać istoty prawa własności. Ponadto art. 31 ust. 3 Konstytucji dopuszcza ograniczenie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności jedynie wtedy, gdy jest ono konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego, środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo praw i wolności innych osób. Każda ingerencja w prawo własności musi więc być racjonalna, adekwatna do zamierzonego celu i proporcjonalna. Władztwo planistyczne gminy powinno być wykonywane w granicach prawa, z wyłączeniem działań arbitralnych i z poszanowaniem zasady proporcjonalności. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zasada proporcjonalności nie została naruszona. Ingerencja w prawo własności, wynikająca z kształtowania polityki przestrzennej, pozostaje racjonalna i adekwatna do celów uzasadniających wprowadzenie określonych ograniczeń w akcie prawa miejscowego. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. organ planistyczny może zawrzeć w planie miejscowym postanowienia, które istotnie ograniczają, a nawet pozbawiają właściciela lub użytkownika wieczystego możliwości wykonywania konstytucyjnie chronionego prawa własności (zob. np. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., II OSK 2739/19). Zdaniem sądu, ograniczenia przyjęte w m.p.z.p. nie mają jednak charakteru dowolnego ani arbitralnego. Nie stanowią też nadmiernej ingerencji w prawa i wolności jednostki w stosunku do chronionej wartości, którą jest przede wszystkim zachowanie ładu przestrzennego. Ograniczenie prawa własności skarżącego pozostaje zatem proporcjonalne do wskazanych celów. Zarzuty skargi w powyższym zakresie są niezasadne. 13. Odnosząc się końcowo do oddalenia przez sąd wniosków dowodowych skarżących i złożonych w tym zakresie przez pełnomocnika skarżących zastrzeżeń do protokołu, to już tylko na marginesie sąd wyjaśnia, co następuje: a. Zawarte w skardze wnioski dowodowe dotyczące odpisu zupełnego z księgi wieczystej i wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa były o tyle niezasadne, że wskazane wyżej dokumenty znajdują się w aktach organu, natomiast projekt budynku magazynowo-chłodniczego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. b. WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 324/07, stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Lutomiersk z dnia 28 września 2006 r. nr XLVIII/342/06 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. Tym samym powoływanie się we wnioskach dowodowych na wyrys z dnia 3 kwietnia 2007 r., który odnosił się do ww. m.p.z.p. z 2006 r., co do którego stwierdzono nieważność, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy c. Odnosząc się zaś do wniosku dowodowego o dopuszczenie decyzji o warunkach zabudowy z 31 marca 2010 r., to należy wskazać, że, po pierwsze, decyzja ta odnosiła się do zamierzenia inwestycyjnego jakim była stodoła, a nie planowany obecnie przez skarżących budynek, po drugie, zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji, wygasła ona po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - objętego skargą w niniejszej sprawie. d. Ze względu na powyższe sąd na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe, gdyż wskazane przez pełnomocnika skarżącego dowody uzupełniające nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. 14. Konkludując, zdaniem sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżone ustalenia planistyczne dotyczące nieruchomości skarżących mają charakter dowolny czy też arbitralny. Kwestionowane ograniczenie możliwości realizacji zabudowy stanowi element przyjętej przez gminę koncepcji kompleksowego zagospodarowania tego obszaru. Zdaniem Sądu, uchwalając sporne rozwiązania, Rada Gminy działała w ramach przysługującego jej władztwa planistycznego w granicach określonych przepisami u.p.z.p. oraz z zachowaniem wymaganych zasad i trybu sporządzania planu. Analiza przyjętych przez organ rozwiązań przez pryzmat u.p.z.p. prowadzi do wniosku, że nie naruszają one obowiązującego prawa, w tym konstytucyjnej zasady proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ani zasady ochrony prawa własności wynikającej z art. 64 Konstytucji RP. 15. Sąd nie dostrzegł uchybień ani tych podniesionych w skardze, ani też tych, które winien wziąć pod rozwagę z urzędu, a które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały czy to w całości, czy w części. Z tych też przyczyn na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. es

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 marca 2026
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Sędziowie
Jarosław Czerw Marcin Olejniczak Piotr Mikołajczyk /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny