II SA/Łd 183/26

Dnia 28 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2026 roku sprawy ze sprzeciwu Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 stycznia 2026 roku nr KO.460.21.2025 w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom oddala sprzeciw.

Decyzją z dnia 30 stycznia 2026 r., nr KO.460.21.2025 wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania R.T. (właściciela działki ew. nr [...], obręb ewidencyjny [...], gmina R.) od decyzji Wójta Gminy Radomsko z dnia 5 listopada 2025 r., znak KZP.6331.01.2020.2 o odmowie wydania decyzji nakazującej Z.W. – właścicielowi gruntu oznaczonego jako działki ew. nr [...] i [...], położonego w miejscowości P., obręb ewidencyjny [...], gmina R., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, uchyliło w całości ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Uzasadniając Kolegium wskazało na podstawę prawną powołanej na wstępie decyzji z dnia 5 listopada 2025 r., to jest art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.) – dalej: p.w., motywy jakim kierował się organ I instancji podejmując kwestionowane odwołaniem rozstrzygnięcie, jak również kwestie podnoszone przez odwołującego się od ww. decyzji - R.T. (dalej także wnioskodawca). Podkreślając charakter postępowania prowadzonego na podstawie art. 234 p.w. Kolegium zaznaczyło, że dla wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w. niezbędne jest wykazanie, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, która to zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, jak również, że pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje adekwatny (typowy i przeciętny) związek przyczynowo-skutkowy. Przy czym dla możliwości zastosowania ww. przepisu wyżej przepisów nie ma znaczenia rozmiar powstałej szkody, a samo jej zaistnienie. Kolegium wskazało następnie, że postępowanie w sprawie zakłócenia stosunków wodnych na działkach ew. nr [...] i [...] ze szkodą na działkę ew. nr [...] wszczęte zostało wskutek zawiadomienia R.T. z dnia 3 stycznia 2020 r., w którym ww. wskazywał na działania Z.W. (dalej także skarżący) polegające na: nawożeniu dużych ilości ziemi; wykonaniu przy granicy z działką wnioskodawcy studni, do której odprowadzana jest woda ze stawu skarżącego zlokalizowanego na działce ew. nr [...]; zniszczenia odwodnienia rowu oraz z niszczenia drenażu. Organ wskazał nadto, że kwestia naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach ew. była już przedmiotem dwukrotnej oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, które odpowiednio decyzjami z dnia 8 lipca 2021 r., znak KO.460.15.2021 oraz z dnia 10 listopada 2022 r., znak KO.460.16.2022 uchyliło podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia Wójta Gminy Radomsko orzekające o odmowie wydania decyzji nakazującej Z.W. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce ew. nr [...] (odpowiednio decyzje z dnia 27 kwietnia 2021 r. oraz z dnia 24 sierpnia 2022 r.). Przywołane wyżej rozstrzygnięcia organu I instancji podjęte zostały w oparciu o sporządzone na potrzeby prowadzonego postępowania opinię biegłego mgr inż. D. S. z grudnia 2020 r. oraz opinię uzupełniającą z dnia 14 lutego 2022 r., z treści których wynikało, że zmiany dokonane na gruncie przez właściciela działek ew. nr [...] i [...], polegające na wykonaniu powierzchni utwardzonych bez jednoczesnego ograniczenia odpływu z tych powierzchni spowodowały zmiany natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych, których cześć przedostaje się na teren działki ew. nr [...] wykorzystywanej jako łąka i jest przechwytywanych przez drenaż, a co za tym idzie zmiana stanu wód na gruncie nie powoduje szkody dla gruntów sąsiednich. Zdaniem biegłego, podniesienie i niwelacja terenu działek skarżącego nie wpływa negatywnie na działkę ew. nr [...]. Wody opadowe z działek skarżącego są zagospodarowywane na tych nieruchomościach, a występująca intensyfikacja spływu powierzchniowego ma jedynie charakter przejściowy, związany z prowadzonymi pracami budowlanymi na terenie działki ew. nr [...], przy granicy z działką ew. nr [...]. Dokonując oceny ww. dowodów Kolegium uznało, iż zawierają one niespójności i braki, które nie pozwalają na stwierdzenie zasadności podejmowanych w sprawie, przez organ I instancji decyzji. W szczególności Kolegium wskazywało na braki w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy, co do poziomu gruntu na działkach ew. nr [...],[...] i [...] przed rozpoczęciem prac związanych z nawożeniem mas ziemi i utwardzeniem terenu, powierzchni terenu objętej ww. pracami, jak również występującą sprzeczność stanowiska biegłego, który raz stwierdza brak zmiany stanu wód na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, z kolei w następnym zdaniu wskazuje na stwierdzoną zmianę natężenia odpływu wód wywołaną utwardzeniem terenu, czy też odwołuje się do przedłożonego przez R.T. materiału dowodowego, który świadczy o zalewaniu działki ew. nr [...]. Kolegium wskazywało także na braki i nieścisłości załączonych do opinii materiałów graficznych, jak również w przyjętej metodologii obliczeń hydrologicznych natężenia spływu wód opadowych. Dalej Kolegium wskazało, iż wobec zawartych w przywołanym wcześniej wniosku z dnia 3 stycznia 2020 r. żądań R.T., obowiązkiem organu I instancji było w pierwszej kolejności ustalenie, czy wskazywane przez wnioskodawcę działania skarżącego miały rzeczywiście miejsce, a jeżeli tak to czy wpłynęły one i w jaki sposób na stan wód na gruncie i czy zmiany te wpłynęły szkodliwie na działkę sąsiednią (nr ew. [...]). W ocenie Kolegium dokonane w tym zakresie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy po raz kolejny nie pozwalają na stwierdzenie, iż podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wskazana bowiem w uzasadnieniu kwestionowanej odwołaniem decyzji argumentacja, iż "po przeanalizowaniu dokumentacji sprawy i map, doleczeniu wiadomości specjalnych, przesłuchaniu świadków", jak również odwołanie się do sporządzonej na potrzeby prowadzonego postępowania uzupełniającej opinii biegłego z dnia 14 stycznia 2024 r., która zdaniem organu I instancji w sposób kategoryczny wyklucza zakłócenie stosunków wodnych na gruncie R.T., nie pozwala na prześledzenie racji decyzyjnej organu. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji sprowadza się bowiem w zasadzie do przytoczenia poszczególnych czynności podejmowanych w sprawie i ogólnej konstatacji, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie na działkach o nr ew. [...] i [...] ze szkodą na grunty sąsiednie to jest na działkę ew. [...]. Z zaskarżonej decyzji nie sposób natomiast wywieść jakie okoliczności faktyczne stanowiły podstawę podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności czy podstawą odmowy nałożenia na skarżącego obowiązków z art. 234 ust. 3 p.w. był fakt, że nie wykonał on na swoich działkach czynności, o których mowa wyżej, czy też wykonał, ale nie spowodowały one zmiany stanu wody na gruncie, czy też, nie wpływają szkodliwie na działkę ew. nr [...]. Odnosząc się zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zasadniczej dla sprawy opinii biegłego Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że powoływane przez organ I instancji uzupełnienie opinii z dnia 14 stycznia 2024 r. zostało przesłane e-mailem, a co za tym idzie nie została ona opatrzona własnoręcznym, bądź też elektronicznym podpisem jej autora. Dalej odnosząc się do jej treści Kolegium podkreśliło, iż zarówno opinia z 2020 r., jak i sporządzone uzupełnienia z 2022 r. i 2024 r. nie odnoszą się do obecnego stanu zagospodarowania działek, co zresztą przyznaje sam biegły, a co wyklucza zdaniem Kolegium uznanie tego dowodu za spójny, logiczny i zgodny z przepisami prawa. Organ I instancji oceniając możliwość zastosowania art. 234 p.w. zobowiązany był bowiem uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jak i prawnego aktualnego na dzień podjęcia decyzji. Kolegium wskazało nadto, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nadal nie pozwala na bezsporne prześledzenie zmian i zajęcie stanowiska, co do zmian w uksztaltowaniu terenu i zagospodarowania działek ewidencyjnych skarżącego oraz ich wpływu na działkę wnioskodawcy, mimo że z załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej, w tym wykonanej przez organ w toku przeprowadzanych oględzin na miejscu, wynika, że poziom gruntu na działkach skarżącego jest wyższy niż na działce wnioskodawcy. Prowadzone przez organ czynności procesowe na miejscu koncentrowały się w zasadzie jedynie na różnicy terenu przy granicy ww. działek ew. Kolegium wskazało również na brak jakiegokolwiek odniesienia się do materiału dowodowego zgłaszanego w toku postępowania przez R.T., zawartego na przedkładanych do akt sprawy nośnikach elektronicznych. Również załączone do akt sprawy zeznania świadków nie pozwalają w ocenie Kolegium na bezsporne rozstrzygnięcie zaistniałego sporu. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, iż treść ww. dokumentów, w szczególności zawarte w nich rozbieżne zeznania świadków, co do istniejących w przeszłości poziomów spornych działek, faktu nawiezienia, czy też nie mas ziemi na teren nieruchomości skarżącego, powierzchni nawiezienia, występowania zastojów wody na działce ew. [...], jak i występowania zastojów na innych nieruchomościach we wsi w okresie większych opadów, co wiąże się z brakiem przepustowości rowów melioracyjnych, niesprawnym drenażem, rodzajem terenu (glina), pozwalają na stwierdzenie, że organ I instancji nie dążył do jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Co więcej odwołując się do ww. zeznań świadków organ I instancji nie wskazał, którym zeznaniom dał wiarę, a którym nie i dlaczego. Końcowo organ odwoławczy powziął wątpliwość, co do których działek skarżącego prowadzone jest przedmiotowe postępowanie, z uwagi na treść art. 234 ust. 5 p.w., jak i odniesienie się w kwestionowanej odwołaniem decyzji jedynie do działek ew. nr [...] i [...]. Podkreślił, iż w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie, jego zakończenie winno nastąpić poprzez wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (art. 104 k.p.a.), bądź też poprzez jego umorzenie (art. 105 k.p.a.). Wskazał nadto na przewidziane w art. 234 ust. 3 p.w. rodzaje rozstrzygnięć, którym nie odpowiada treść kwestionowanej odwołaniem decyzji Wójta Gminy Radomsko z dnia 5 listopada 2025 r. Organ wskazał również na odrębność postępowań prowadzonych na podstawie art. 234 p.w. oraz w sprawie naruszenia obowiązków z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225), prowadzonego niezależnie wobec ww. działek przed właściwymi organami nadzoru budowlanego. Niemniej jednak, w ocenie Kolegium organ I instancji winien ustalić, czy prowadzone przez niego postępowanie nie obejmuje kwestii należących do właściwości organów nadzoru budowlanego. Reasumując Kolegium stwierdziło, że kwestionowana odwołaniem decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a niezbędny do uzupełnienia materiał dowodowy sprawy, celem prawidłowego jej rozpatrzenia, z uwagi na swój zakres nie może być uzupełniony w trybie art. 136 k.p.a. To zaś w ocenie Kolegium uzasadniało podjęcie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W sprzeciwie wywiedzionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazywał, iż wbrew stanowisku Kolegium przeprowadzone w sprawie przez organ I instancji uznać było prawidłowe, z poszanowaniem obowiązujących przepisów procedury. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonane ustalenia faktyczne bezspornie wskazują na brak zawinionych działań skarżącego na gruncie skutkujących zmianą stanu wody ze szkodą na działkę ew. [...]. Wykonane przez skarżącego wyrównanie w poziomie terenu należących do niego działek, bez jakiegokolwiek spadku w kierunku nieruchomości sąsiedniej, nie zakłóciło stosunków wodnych. Natomiast wykonując ogrodzenie pomiędzy spornymi nieruchomościami, celowo zastosował gotową podmurówkę powyżej terenu gruntu, aby nie zakłócać normalnego przepływu wód. Wody z działek skarżącego odprowadzane są poprzez istniejące instalacje do rowu melioracyjnego, a notoryczne zalewanie nieruchomości R.T. wodami opadowymi i roztopowymi, zgłaszane co roku różnym instytucją, wynikają ze zdarzeń przyrodniczych, na które żadna ze stron nie ma wpływu. W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wnosiło o jego oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem wniesionego sprzeciwu Z.W., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 stycznia 2026 r. uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy Radomsko z dnia 5 listopada 2025 r. o odmowie wydania decyzji nakazującej Z.W. – właścicielowi gruntu oznaczonego jako działki ew. nr [...] i [...], położonego w miejscowości P., obręb ewidencyjny [...], gmina R., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., który stanowi, iż od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji(art. 64d § 1 p.p.s.a.). Ponadto, co istotne rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Przy czym wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Co więcej wydając decyzję kasatoryjną, organ odwoławczy jest zobligowany do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co wprost wynika ze zdania drugiego wyżej przywołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. (por. Przybysz Piotr Marek Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el 2026, art. 138). Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie I instancji obowiązki z zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., II OSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., II SA/Ke 26/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest dokonanie prawidłowości takiej decyzji pod kątem zasadnego skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie jak już wcześniej wskazano, objęta sprzeciwem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim podjęta została w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o przepis art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.) – dalej: p.w. Zgodnie z art. 234 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 p.w.). Stosownie zaś do treści art. 234 ust. 3 p.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z tym zastrzeżeniem, że postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 243 ust. 5 p.w.). Jak słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim w uzasadnieniu objętej sprzeciwem decyzji, dla wydania decyzji na podstawie ww. art. 234 ust. 3 p.w. niezbędne jest wykazanie, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, która to zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, jak również, że pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje adekwatny (typowy i przeciętny) związek przyczynowo-skutkowy. Przy czym, dla możliwości zastosowania ww. przepisu wyżej przepisów nie ma znaczenia rozmiar powstałej szkody, a samo jej zaistnienie (por wyrok WSA w Gliwicach z 4 listopada 2025 r., II SA/Gl 1037/25; wyrok WSA w Gliwicach z 16 października 2025 r., II SA/Gl 858/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zmiana stanu wody na gruncie oznacza każde działanie skutkujące ilościową modyfikacją zasobów wodnych (zarówno zwiększeniem, jak i zmniejszeniem ich ilości) lub zmianą kierunku przepływu wody przez dany teren. Jest to ingerencja w naturalny stan wód, determinowany przez ukształtowanie terenu, warunki przyrodnicze oraz hydrologiczne. Do takich działań zalicza się między innymi: zmianę kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych, modyfikację odpływu ze źródeł poprzez budowę przeszkody hamującej odpływ zgodnie z naturalnym spadkiem, podniesienie poziomu terenu przez nawiezienie ziemi, obniżenie działki poprzez jej wybieranie, wykopanie lub zasypanie rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie ogrodzenia murowanego czy wykonanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która skutkuje obniżeniem poziomu zwierciadła wód gruntowych na działkach sąsiednich. Szkodliwy wpływ powinien być przy tym wymierny i przejawiać się rzeczywistym uszczerbkiem majątkowym po stronie aktywów lub skutkować stanem, w którym dotychczasowe korzystanie z nieruchomości staje się niemożliwe (por. wyrok WSA w Kielcach z 8 października 2025 r., II SA/Ke 284/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ogólne ramy postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych określają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w tym przywołane już wcześniej art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że sprawy dotyczące stosunków wodnych co do zasady wymagają wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza zakres doświadczenia życiowego oraz standardowe kompetencje i zakres wiedzy organów administracji. Tego rodzaju postępowania charakteryzują się bowiem wysokim stopniem złożoności i specyfiki, a ich prawidłowe prowadzenie jest uzależnione od posiadania odpowiedniej wiedzy z obszaru hydrologii, gospodarki wodnej, procedur wodnoprawnych oraz melioracji, jak również niekiedy od przeprowadzenia szczegółowych badań, analiz i obliczeń. Dowody takie jak oględziny czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy mogą nie być wystarczające do rzetelnej oceny zaistniałych okoliczności, w szczególności względem ustalenia zmiany stanu wód na gruncie i jej ewentualnego wpływu na grunt sąsiedni. W tego typu sprawach zasadą powinno być pozyskanie opinii biegłego, który wskaże, czy doszło do zmiany stanu wód oraz czy skutkowało to szkodą na gruncie sąsiednim (por. wyrok NSA z 12 września 2025 r., III OSK 1521/22; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, należy zauważyć, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien pomóc mu w rozstrzygnięciu sprawy, którą organ ten rozstrzyga samodzielnie, stosownie do art. 80 k.p.a. Niedopełnienie lub nienależyte wykonanie powyższego obowiązku przez organ administracji może skutkować tym, że w rezultacie luk i nieścisłości w dostępnym dla biegłego stanie faktycznym sprawy sporządzona przez niego opinia może okazać się niekompletna albo błędna, co w konsekwencji może wypaczyć treść kończącej sprawę decyzji administracyjnej (P. Dańczak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, A. Krawczyk, Warszawa 2025, art. 84). Stąd też sporządzonej na potrzeby danego postępowania opinii biegłego, której treścią, co należy wyraźnie zaznaczyć organ nie jest związany, nie należy przyjmować w sposób bezkrytyczny. Organy nie mogą ograniczać się jedynie do przywołania konkluzji wynikających z opinii lecz są zobowiązane ocenić ten dowód pod kątem przesłanek, jakimi kierował się biegły formułując wnioski, z uwzględnieniem materiału dowodowego sprawy, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej (por. wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., I OSK 174/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotowy sprzeciw, objęta nim decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 stycznia 2026 r. odpowiada prawu. Słusznie bowiem uznało Kolegium, rozpatrując odwołanie od wydanej w I instancji decyzji Wójta Gminy Radomsko z dnia 5 listopada 2025 r., iż podjęta ona została bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co zaś uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, co zresztą znajduje potwierdzenie w przedłożonych wraz ze sprzeciwem aktach administracyjnych sprawy, że zarówno uzasadnienie decyzji organu I instancji, jak i dokonane przez ten organ ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy, w tym w szczególności sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania opinia biegłego, nie pozwalają na jednoznaczne, bezsporne stwierdzenie, czy podstawę podjętego rozstrzygnięcia o odmowie nałożenia na Z.W. obowiązków z art. 234 ust. 3 p.w. był fakt, że nie wykonał on na swoich gruntach działań, wskazywanych przez inicjatora postępowania R.T., które mogły wpłynąć na zmianę stanu wody na gruncie, czy też wykonał je, ale nie spowodowały one zmiany stanu wody na gruncie, bądź też nie wpłynęły szkodliwie na działkę sąsiednią nr ew. [...]. W ocenie Sądu przywołane wcześniej, a szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchybienia procesowe, zarówno w sferze dokonanych ustaleń faktycznych, jak i materiału dowodowego, mają istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Jednocześnie znaczny zakres niezbędnych dla wyjaśnienia, celem jej rozstrzygnięcia okoliczności, nie może zostać uzupełniony w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Przypomnienia w tym miejscu ponownie wymaga, iż z brzmienia art. 136 § 1 i art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe prowadzone przed organem odwoławczym powinno mieć charakter jedynie uzupełniający względem postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustala bowiem stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w I instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie. Jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, organ odwoławczy nie może tego zrobić we własnym zakresie. Pozbawiłoby to w istocie strony postępowania prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy (por. wyroki NSA z 29 kwietnia 2026 r., II OSK 578/26; z 17 marca 2026 r., III OSK 244/26; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe za nieuzasadniony uznać należy zarzut sprzeciwu, co do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Przedstawiona na tę okoliczność argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się w zasadzie do ogólnych stwierdzeń, co do poprawności przeprowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I instancji oraz zasadności wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia opartego o ustalony w sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy oraz zgromadzony i oceniony materiał dowodowy. Mając powyższe Sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.