II SA/Kr 876/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] dnia 9 kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a oddalić wniosek Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzupełniony pismem z dnia 4 lipca 2014 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...]. We wniosku wskazano, iż Stowarzyszenie działa społecznie i nie posiada żadnych dochodów. Wnioskodawca zrezygnował ze zbierania składek członkowskich ze względu na pogarszającą się sytuacje materialną członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie posiada kont bankowych. Nie wskazuje kapitału zakładowego ani żadnych środków trwałych stanowiących jego majątek. W piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. uzupełniającym wniosek pełnomocnik Stowarzyszenia wyjaśnił, iż Stowarzyszenie liczy 13 członków. Zrezygnowało z pobierania składek z uwagi na złą sytuacje finansową członków. Działalność statutowa prowadzona jest w oparciu o społeczne zaangażowanie członków stowarzyszenia. W roku 2013 nie uzyskało ono żadnych przychodów ani rozchodów. Nie posiada ono także żadnych środków trwałych ani konta bankowego. Do pisma dołączony został statut Stowarzyszenia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje : Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy, w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie orzekającego Stowarzyszenie nie wykazało, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ478/04, niepubl.) stwierdza, że opłaty sądowe są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwa od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób , na współobywateli. Z ich bowiem środkowe pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej od ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Stowarzyszenia [...], jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z treścią art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki pieniężne na swoja działalność ze składek członkowskich. Z treści tego przepisu wynika, że składki członkowskie są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. Osoby zakładające takie stowarzyszenie, winny mieć na uwadze taką okoliczność, i wziąć pod uwagę własna sytuacje finansową, i podjąć decyzję czy ta sytuację pozwala na prowadzenie tego rodzaju działalności. Wyjaśnienia złożone przez pełnomocnika w piśmie z dnia 4 lipca 2014 r. dotyczące sytuacji finansowej Stowarzyszenia, w szczególności dotyczące nieopłacania składek członkowskich , ma charakter bardzo ogólnikowy, i w ocenie orzekającego nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy. Stowarzyszenie będąc świadome, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków oraz na fakcie, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich powinno zadbać, aby w celu uzyskania stabilności finansowej pobierać od swoich członków składniki członkowskie, zapewniając w ten sposób prawidłowe jego funkcjonowanie, umożliwiające podejmowanie działań zgodnych ze statutem. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, np. zwolnienie od kosztów sądowych czy ustanowienie pełnomocnika z urzędu, rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowania ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność w oparciu o własny majątek. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m in. w Stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo ( postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).