II SA/Kr 808/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [....] Spółdzielni [....] w R. na decyzję Wojewody [....] z dnia 5 maja 2015 r., znak: [....] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek J.B. o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2016 r. oddalającego wniosek uczestniczki o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z 28 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zażalenie na ww. postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 września 2016 r. W dniu 13 grudnia 2016 r. J.B. złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu swego wniosku podała, że jej sytuacja materialna w stosunku do poprzednio ocenianej przez sąd pogorszyła się, gdyż wykonała roboty budowlane w ramach innej inwestycji w R. Z uwagi na brak udzielenia gwarancji bankowych przez inwestora oraz jego zaległości płatniczych – zmuszona była do odstąpienia od umowy. Aktualnie wnioskodawczyni prowadzi spór przed sądem powszechnym o wyegzekwowanie należnego jej wynagrodzenia. Ponadto podniosła, że sprawa jest skomplikowana merytorycznie, stąd udział profesjonalnego pełnomocnika jest konieczny. Zarządzeniem z 3 stycznia 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię o uzupełnienie złożonego wniosku o dodatkowe informacje poprzez: wyjaśnienie i określenie wysokości i formy osiąganych dochodów, majątku, oszczędności, oświadczenie, z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, przy jednoczesnym podaniu dochodów, majątku oraz oszczędności członków rodziny, przedstawienie zeznania podatkowego za 2015 r. ew. 2016 r., wyjaśnienie, czy strona nadal prowadzi działalność gospodarczą – przedstawienie stosownych dokumentów, oświadczenie czy posiada samochód, a także przedstawienie rachunków bankowych. Strona nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Następnie postanowieniem z 8 lutego 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek J.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając że strona nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. J.B. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując, że udzielone informacje były wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Podniosła, że wezwanie na które nie odpowiedziała, dotyczyło przedłożenia szeregu informacji o charakterze poufnym i zawierających dane wrażliwe. W związku z tym ich nie przedstawiła mając świadomość, że dostęp do akt sprawy mają wszystkie strony postepowania. Powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepisy przywołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną przed 15 sierpnia 2015 r. (skarga została złożona w placówce pocztowej w dniu 1 czerwca 2015 r.), zatem zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 p.p.s.a. w jego brzmieniu sprzed nowelizacji. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem skutkiem wniesienia przez skarżącego sprzeciwu jest to, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. W związku jednak z tym, że w niniejszej sprawie rozpoznawany był już wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wniosek z 13 grudnia 2016 r. należy traktować jako wniosek o zmianę rozstrzygnięcia z 28 lipca 2016 r., a zatem winien być rozpoznany w świetle unormowań zawartych w art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Należy przypomnieć, że przyznanie pomocy prawnej zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nieposiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dokonując analizy kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie sąd uznał, że uczestniczka nie wykazała, aby należała do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W przedłożonym formularzu PPF wnioskodawczyni nie wypełniła rubryk dotyczących stanu rodzinnego, posiadanego majątku, dochodów, czy wydatków. Mimo wezwania referendarza sądowego nie uzupełniła złożonego wniosku, nie przedłożyła także żadnych dokumentów. Przypomnieć należy, że w postępowaniu zainicjowanym poprzednim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni również nie udzieliła żądanych informacji wywodząc, że żądane dane są wrażliwe i poufne. Mimo, że powyższa argumentacja nie odniosła skutku i wniosek skarżącej, jak i zażalenie na postanowienie sądu I instancji zostały oddalone, to obecnie wnioskodawczyni prezentuje to samo stanowisko. Co więcej, nawet nowe okoliczności na jakie powołuje się w ostatnim wniosku, również nie zostały poparte dokumentami, które mogłyby je w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić. W tej sytuacji oczywistym jest, że ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.