II SA/Kr 796/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 kwietnia 2026 r. znak SKO.PW/4171/32/2026 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala.

II SA/Kr 796/26 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: "SKO") postanowieniem z 20 kwietnia 2026 r., znak: SKO.PW/4171/32/2026 – wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "kpa") po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z 27 lipca 2023 r., znak: WOŚ.6331.2.2015.SS, odmawiającej R. i J. T. zmiany decyzji własnej z 16 października 2017 r. o nałożeniu na nich obowiązków z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne – stwierdziło, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 2354/24, termin dla skarżącej należy liczyć od dnia doręczenia decyzji ostatniej z pozostałych stron, tj. R. J. T. – jeśli od tej daty minęło 14 dni, to skarżącej pozostanie żądanie wznowienia postępowania. R. i P. T. odebrali decyzję 4 sierpnia 2023 r. i wnieśli odwołanie, które następnie wycofali, czego następstwem była decyzja z 15 września 2023 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Termin wniesienia odwołania upłynął skarżącej 18 sierpnia 2023 r. (jeśli przyjąć datę doręczenia R. i P. T.) albo 15 września 2023 r. (jeśli przyjąć datę rozpatrzenia odwołania R. i P. T.), a tymczasem skarżąca wniosła odwołanie 11 października 2023 r. Zatem odwołanie skarżącej, które wniesione zostało w istocie od kserokopii decyzji, jest spóźnione. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (przez przyjęcie, że nie brała udziału w postępowaniu, podczas gdy brała, tyle że z uwagi na błąd organu przy pierwszej próbie nie doręczono jej decyzji) albo art. 129 § 2 kpa (przez przyjęcie, że strona, której nie doręczono prawidłowo decyzji może wnieść odwołanie tylko w terminie dla innej strony, a po jego upływie pozostaje jej żądanie wznowienia postępowania, podczas gdy termin na wniesienie odwołania rozpoczyna bieg od dnia doręczenia decyzji danej – a nie innej – stronie), albo art. 8 kpa przez niepotraktowanie odwołania z 11 października 2023 r. jako żądania wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że odwołanie wniosła "od decyzji doręczonej w dniu 28 września 2023 r." po wniosku o prawidłowe doręczenie, zaś organ pierwszej instancji ponowił doręczenie, bo wskazał, że doręcza decyzję, a nie kopię decyzji w celach informacyjnych. Wnosząc odwołanie i oczekując jego rozpatrzenia, skarżąca utraciła możliwość żądania wznowienia postępowania. Jej zdaniem pogląd wyrażony przez NSA jest wadliwy, bo art. 145 § 1 pkt 4 kpa zakłada brak obecności strony, a tymczasem ona od początku brała czynny udział w postępowaniu. Pominięcie przy doręczeniu to szczególny, końcowy etap postępowania, którego nie sposób traktować na równi z sytuacją braku udziału w całym postępowaniu. Strona traci wówczas zwyczajny środek zaskarżenia (odwołanie), a pozostaje jej tylko nadzwyczajny tryb wznowieniowy, który jest obwarowany dodatkowymi terminami i przesłankami. Z kolei przyjęcie, że bieg terminu dla pominiętej strony wiąże się z doręczeniem decyzji innym stronom prowadzi do sytuacji, w której strona jest pozbawiona prawa do odwołania bez własnej winy wyłącznie z powodu błędu organu w zakresie doręczeń. Wykładnia art. 129 § 2 kpa w zgodzie z Konstytucją RP musi prowadzić do wniosku, że w razie wielości stron termin na wniesienie odwołania dla każdej z nich biegnie od daty doręczenia decyzji tej konkretnej stronie, a jeśli doręczenia zabrakło – nie biegnie w ogóle. W sytuacji, gdy strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wniesie odwołanie po upływie terminu, organ powinien potraktować to odwołanie jako żądanie wznowienia postępowania, bo tylko w ten sposób zostanie stronie zapewnione poszanowanie zasady dwuinstancyjności. Podejście, w którym organ pozoruje czynności doręczenia, strona składa odwołania i dopiero po jego rozpatrzeniu dowiaduje się, że powinna jednak zażądać wznowienia postępowania, lecz miesięczny termin na jego złożenie już upłynął, jest nie do pogodzenia z zasadą zaufania do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując przy tym, że: 1) odwołanie z 11 października 2023 r. jest spóźnione, skoro 31 sierpnia 2023 r. decyzję doręczono skarżącej osobiście; 2) ponowienia doręczenia nie było, bo z pisma organu pierwszej instancji z 15 września 2023 r. wynika jednoznacznie, że chodzi o przekazanie pełnomocnikowi skarżącej jedynie kopii decyzji; 3) nie musiało nadawać środkowi innego charakteru procesowego niż wynikało to z jego treści (odwołanie). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bo przedmiotem skargi było postanowienie kończące postępowanie (art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa"). Zaskarżone postanowienie okazało się zgodne z prawem, toteż Sąd skargę oddalił (art. 151 ppsa). Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane na podstawie art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kluczowe jest to, że poprzednie postanowienie SKO o tożsamym kierunku rozstrzygnięcia zostało uchylone w postępowaniu sądowoadministracyjnym wskutek skargi skarżącej. Stosownie bowiem do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. O ile Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (wyrok z 15 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 65/24) przyjął, że odwołanie zostało wniesione w terminie, tak – po rozpoznaniu skarg kasacyjnych SKO i uczestników postępowania – Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 13 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 2354/24) wskazał: "O ile należy się zgodzić z [...] twierdzeniem, że wniesienie odwołania przez stronę, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, jest możliwe z tym zastrzeżeniem, że odwołanie takie może być wniesione w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym tę decyzję doręczono. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia stronie, która brała udział w postępowaniu. W razie nieskorzystania przez strony z prawa do wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim tym podmiotom, które winny być stronami. Natomiast decyzja ostateczna może być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania osoba, która w postępowaniu w I instancji nie brała udziału, nie ma prawa do wniesienia odwołania, przysługuje jej natomiast prawo żądania wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Doręczenie zaś decyzji w późniejszym czasie na żądanie strony pominiętej w postępowaniu nie powoduje, że decyzja ostateczna traci ten walor, a dla strony tej otwiera się termin do wniesienia odwołania. Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie nie ustalono, czy odwołanie to zostało wniesione w terminie liczonym dla strony biorącej udział w postępowaniu, której jako ostatniej doręczono decyzję [...]. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie związany przedstawionymi powyżej zapatrywaniami i ustali okoliczności stanu faktycznego pozwalające na ocenę, czy odwołanie zostało wniesione w terminie". SKO wykonało wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego – z akt administracyjnych wynika, że stronami postępowania byli skarżąca, a także J. i R. T.. Tym ostatnim, reprezentowanym przez pełnomocnika, decyzję doręczono 4 sierpnia 2023 r. (przesyłka nr [...]). W myśl zawartego w niej pouczenia zgodnego z art. 129 § 2 kpa służyło od niej odwołanie w terminie 14 dni od dnia doręczenia, tj. do 18 sierpnia 2023 r. (piątek). Odwołanie złożone na dzienniku podawczym w dniu 11 października 2023 r. jest zatem oczywiście spóźnione. W efekcie zaskarżone postanowienie, stwierdzające fakt spóźnienia, odpowiada prawu. W świetle przytoczonego wyżej art. 153 ppsa argumentacja skargi, w której skarżąca wprost wskazuje, że sformułowany przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd prawny "jest wadliwy i konieczne jest odejście od dalszego jego stosowania", nie może odnieść zamierzonego skutku. Należy jeszcze zauważyć, że w odpowiedzi na skargę SKO dopatrzyło się tego, że decyzja została doręczona skarżącej osobiście jeszcze wcześniej, bo 31 sierpnia 2023 r. Przy takim założeniu zaskarżone postanowienie byłoby oczywiście tym bardziej prawidłowe. Można domyślać się, że miałoby to wynikać z zalegających w aktach administracyjnych: adnotacji na wniosku pełnomocnika skarżącej z 13 września 2023 r. o doręczenie decyzji ("nieprawda" przy twierdzeniu "Organ nie dokonał także doręczenia decyzji bezpośrednio na adres A. K.) oraz wyciągu z ewidencji doręczeń z 29 sierpnia 2023 r. Jednakże odnoszenie się przez Sąd do tej – niezamieszczonej w skarżonym postanowieniu – argumentacji jest tak niemożliwe, jak i zbędne. Na koniec trzeba jeszcze ustosunkować się do tego, że skarżąca – wnosząc odwołanie i oczekując jego rozpatrzenia – utraciła możliwość żądania wznowienia postępowania. Termin na złożenie podania o wznowienie postępowania z art. 148 § 2 kpa, który biegnie "od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji", jest terminem przywracalnym. W przypadku jego uchybienia może zostać zatem przywrócony na warunkach art. 58 kpa [R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, art. 148, Nb 2]. Ewentualna skuteczność takiego wniosku pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Z powodów wyłuszczonych Sąd skargę oddalił (art. 151 ppsa).