II SA/Kr 553/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: ASR WSA Anna Kopeć WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. i D. P. na postanowienie Nr 136/2026 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 27 lutego 2026 r., znak: WSE.7722.94.2025.NWOJ w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r. znak: PINB.52.4.2025.3, działając na podstawie art. 34 § 2 pkt. 1 oraz § 3 w związku z art. 33 § 2 pkt. 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a.) oraz art. art. 123 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wadowicach oddalił wniesiony przez D. P. oraz S. P. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego TW-2 z dnia 13 października 2025 r. znak: PINB.52.4.2025.3 nr 12/2025. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że przedmiotowe postępowanie dotyczy egzekucji obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wadowicach nr 9/2019 z dnia 10 stycznia 2019 r., znak: PINB.7353/11/04/05/09/T/a, którą nakazano inwestorom, D. P. i S. P. dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanej altany ogrodowej na działce nr [...] położonej w miejscowości T.. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 25 kwietnia 2019 r., znak: WOB.7721.187.2019.AJAN, uchylił ww. decyzją w części dotyczącej postawy prawnej, orzekając w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt: II SA/Kr 787/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę na decyzję organu odwoławczego. Upomnieniem nr 6/2025 z dnia 4 września 2025 r. PINB w Wadowicach wezwał D. P. oraz S. P. do wykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji organu odwoławczego. Powyższe upomnienie zostało odebrane przez zobowiązanych dnia 22 września 2025 r. W dniu 9 października 2025 r. przeprowadzono czynności kontrolne, podczas których ustalono, że przedmiotowa altana ogrodowa nie została rozebrana, nie pojęto też żadnych prac rozbiórkowych. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wadowicach skierował w dniu 13 października 2025 r. do D. P. i S. P. tytuł wykonawczy. Tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanym w dniu 27 października 2025 r. Pismem z dnia 3 listopada 2025 r. zobowiązani zgłosili zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o ww. tytuł wykonawczy, podnosząc że wnioskiem z dnia 29 września 2025 r. wystąpili do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2019 r. Wniosek zawierał też żądanie wstrzymania wykonalności kwestionowanej decyzji. Jak podał organ, w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczy prawomocnej decyzji o nakazie rozbiórki. Obowiązek jej wykonania powstał z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o rozbiórce. Postępowanie wszczęto w stosunku do właściwego podmiotu, który został uprzednio upomniany, a obowiązek dokonania rozbiórki obiektu budowlanego nie wygasł. Nie zaistniały zatem w sprawie przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 pkt. 1-5 u.p.e.a. W ocenie organu nie zaistniała też przesłanka przewidziana w powoływanym przez zobowiązanych art. 33 §2 pkt 6c ww. ustawy. Organ doszedł do przekonania, że nie zaistniał brak wymagalności realizacji nałożonego obowiązku (art. 33 §2 pkt 6 c u.p.e.a.), który istnieje nieprzerwanie od dnia, gdy decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna. Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego powstał w 2019 r. Jak się okazało, nie został on zrealizowany do chwili obecnej. Organ wyjaśnił nadto, że przedmiotem niniejszego postanowienia jest wyłącznie kwestia zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Nakaz rozbiórki nie jest środkiem egzekucyjnym, a obowiązkiem wynikającym z decyzji administracyjnej. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. W rozpatrywanej sprawie w obrocie prawnym dalej istnieje decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2019 r., z której wynika nałożony na zobowiązanych obowiązek. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli D. P. i S. P., podnosząc że wniesiony zarzut był zasadny i spełniał przesłankę art. 33 pkt 6 u.p.e.a. - wystąpienie innej przyczyny uniemożliwiającej prowadzenie egzekucji. Taką "inną przyczyną" jest nierozstrzygnięty wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji będącej podstawą egzekucji. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2026 r. znak: WSE.7722.94.2025.NWOJ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 127 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 34 §2 pkt. 1 w związku z art. 33 § 2 pkt. 6 lit. c u.p.e.a., w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz podał, że zobowiązani w istocie wnieśli zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku i rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 §2 pkt 6 c ww. ustawy). Przechodząc do oceny wniesionego zarzutu organ podał, że przesłanka wymagalności obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany pomimo, iż powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądanie przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (por. Cezary Kulesza, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2015, opubl. LEX nr 426687). Podstawę oceny wymagalności obowiązku stanowią przepisy k.p.a. lub innych ustaw, określających szczególne warunki wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 116/10, opubl. w LEX nr 67636). Zgłoszony zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku zobowiązani uzasadniają złożeniem do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2019 r. wraz z wnioskiem o jej wstrzymanie. Okoliczności te nie mogą jednak stanowić uzasadnienia dla wskazanego art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a . Obowiązek egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym dotyczy bowiem nakazu rozbiórki altany ogrodowej na działce nr [...] położonej w miejscowości T., wynikającego z istniejącej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji PINB z dnia 10 stycznia 2019 r., zreformowanej w zakresie podstawy prawnej decyzją MWINB z dnia 25 kwietnia 2019 r. Złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie oznacza, że obowiązek wynikający z takiej decyzji przestaje być wymagalny. Dopóki decyzja ostateczna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego albo nie zostanie wstrzymane jej wykonanie, egzekucja jest prawnie dopuszczalna, gdyż obowiązek wynikający z takiej decyzji jest wymagalny. Ponadto, z urzędu organowi wiadomo, że GINB postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji MWINB z dnia 25 kwietnia 2019 r., a następnie decyzją z dnia 16 grudnia 2025 r. znak: DOR.7200.150.2025.ANE odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Następnie decyzją z dnia 16 lutego 2026 r. GINB utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 grudnia 2025 r. Zatem, podniesione przez zobowiązanych okoliczności nie stanowią uzasadnienia dla zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Wynikający z decyzji z dnia 25 kwietnia 2019 r. obowiązek jest więc wymagalny i zobowiązani winni go wykonać. Organ odwoławczy zaznaczył, że w podstawie prawnej skarżonego postanowienia PINB błędnie podał przepisy, wskazujące podstawę przesłanki zgłoszonego przez zobowiązanych zarzutu (33 § 2 pkt 1 oraz pkt 5 u.p.e.a.). Pomimo błędnego powołania podstawy prawnej wniesionego zarzutu, z treści uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika jednak, że organ ten prawidłowo rozpatrzył wniesiony przez zobowiązanych zarzut i go oddalił. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji właściwie uzasadnił swoje stanowisko co do przesłanki braku wymagalności. Nie ma więc wątpliwości, że w istocie PINB rozstrzygnął sprawę zarzutu zgłoszonego na podstawie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c .u.p.e.a. Przechodząc natomiast do kwestii podniesionych w zażaleniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Na powyższe postanowienie D. P. i S. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu: 1) naruszenie prawa materialnego – brak dopuszczalności egzekucji; decyzja stanowiąca podstawę tytułu wykonawczego nie zawiera terminu wykonania obowiązku rozbiórki, co oznaczam, że obowiązek nie stal się wymagalny, nie może podlegać egzekucji, 2) naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego: organ prowadzi egzekucję mimo braku wymagalności obowiązku, 3) wadliwość tytułu wykonawczego: tytuł wykonawcy nie odpowiada prawidłowo określonemu obowiązkowi, jest dotknięty wadą uniemożliwiająca jego wykonanie, 4) skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która to skarga zmierza do wykazania, że postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej jest bezprzedmiotowe, a obowiązek będący podstawa egzekucji może w ogóle nie istnieć w sensie prawnym, 5) naruszenie zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), organy prowadza bowiem postępowanie bez istnienia obowiązku wymagalnego, mimo wadliwości podstawy prawnej, mimo toczącego się postępowania sądowego, 6) istotny wpływ naruszeń na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 27 lutego 2026 r. w przedmiocie oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Podkreślić należy, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie. Zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6) (por. P. M. Przybysz, "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", wyd. II Opublikowano: LEX/el. 2025). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżący wnieśli zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 13 października 2025 r. Uzasadniając zarzut podali, że wnioskiem z dnia 29 września 2025 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki - jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Nadto wnieśli o wstrzymanie wykonania ww. decyzji organu odwoławczego. Zdaniem skarżących, z uwagi na wskazane w okoliczności przedmiotowy tytuł wykonawczy jest niezasadny. "Przyczyna: pkt 6 tytułu". Mając na uwadze powyższe, słusznie organ odwoławczy w rozpoznawanej obecnie sprawie przyjął – jednocześnie reformując postanowienie organu I instancji w zakresie podstawy prawnej - że ww. zarzut odpowiada treści art. 33 §2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Słusznie też, zdaniem Sądu, organy obu instancji uznały powyższy zarzut za bezpodstawny. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. podstawą takiego zarzutu może być brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku albo rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązek istnieje, lecz w danym momencie nie może być egzekwowany ze względu na prawną przeszkodę odnoszącą się do jego aktualnej wymagalności. W typowych przypadkach będzie to wstrzymanie wykonania aktu, brak ostateczności decyzji przy braku rygoru natychmiastowej wykonalności albo inna okoliczność powodująca, że wierzyciel nie może jeszcze skutecznie domagać się wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Z kolei obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Jak słusznie zauważyły organy administracji, w niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek wynika w pozostającej w obrocie prawnym decyzji PINB nr 9/2019 z dnia 10 stycznia 2019 r., zreformowanej w zakresie postawy prawnej decyzją MWINB nr 274/2019 z dnia 25 kwietnia 2019 r. Z akt sprawy wynika, że mimo podnoszonych przez skarżących okoliczności związanych z wniesieniem wniosku o stwierdzenie nieważności czy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 25 kwietnia 2019 r. nie została ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Dopóki zaś decyzja ostateczna nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, albo nie zostanie wstrzymane jej wykonanie, egzekucja jest prawnie dopuszczalna. Odnosząc się do uzasadnienia zarzutów, Sąd wyjaśnia, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem tego postępowania nie jest zatem sprawa administracyjna, która rozstrzygnięta została już uprzednio egzekwowaną decyzją. W postępowaniu egzekucyjnym bada się na obecnym etapie okoliczności kwestionowane w zarzucie dotyczące dopuszczalności wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalności zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Wobec powyższego, skoro w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a zarzuty skargi okazały się niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.