II SA/Kr 543/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. C. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 18 kwietnia 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 18 kwietnia 2017 r.

Skarżący S. C. pismem z dnia 23 marca 2017 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2017 r. W treści wniosku skarżący podał, iż ma 92 lata i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić niniejszej sprawy. Podał, że jego żona ma 87 lat. Ponadto wyjaśnił, że oboje są schorowani i dużo wydają na leki i nie mają środków na wynajęcie adwokata. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie został dołączony urzędowy formularz o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 30 marca 2017 r. wezwano skarżącego o wypełnienie przesłanego urzędowego formularza "PPF" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (art. 252 i 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej "P.p.s.a."). W zakreślonym terminie skarżący złożył na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 4.100 zł oraz świadczenia emerytalnego żony w wysokości 800 zł. Łącznie deklarowany dochód 2 osobowej rodziny wynosi 4.900 zł. Ponadto wskazał, że posiada mieszkanie własnościowe na zasadach współwłasności o pow. 51 m2. Jako stałe miesięczne wydatki skarżący wykazał: koszty leczenie ok. 1000 zł, koszty ponoszone na mieszkanie – 800 zł oraz pomoc finansową córki – 500 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał również, iż jest schorowanym emerytem. Ponadto oświadczył, że nie stać go na opłacenie kosztów pomocy prawnej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Mieszka wraz z żoną, ale z uwagi na trudności finansowe córki stara się jej pomóc. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy wskazał, że wykazane miesięczne dochody i wydatki pozostają na tym samym poziomie co wskazane w pierwszym i drugim wniosku w związku z powyższym nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest osobą starszą, schorowaną i dokłada się do utrzymania schorowanej i niepełnosprawnej córki. Wyjaśnił, że jego miesięczne dochody pozostają na tym samym poziomie od czasu składania poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy, jednak jego stan zdrowia pogarsza się nieustannie. Jest zmuszony pozostawać pod opieką lekarską oraz wykupować drogie leki. Dodatkowo ponosi koszty utrzymania córki, w kwocie co najmniej 500 zł miesięcznie, albowiem pozostaje ona w trudnej sytuacji zdrowotnej i nie jest w stanie pracować i utrzymywać rodziny. Podniósł, że porusza się z ogromnym bólem w związku z powyższym, zamawia przejazdy samochodowe, które kosztują go znaczną część wydatków. Wyjaśnił, że bez pomocy pełnomocnika nie jest w stanie prowadzić własnej sprawy z uwagi na brak znajomości prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a. w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie wskazać należy, że obecnie rozpatrywany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, zaś pierwszy wniosek strony w tym zakresie został już merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. Prawomocne postanowienie w tym przedmiocie posiada moc wiążącą, zgodnie z art. 170 P.p.s.a. Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, słusznie wskazał, że rozpoznanie kolejnego wniosku winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym " postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, lub nawet prawomocne", z uwzględnieniem przepisów materialnych stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen sytuacji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez nią fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 P.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 1009/15). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Tymczasem, skarżący w złożonym powtórnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na tożsame, co poprzednio okoliczności tj. że utrzymuje się z emerytury w wysokości 4.100 zł. Jego żona pobiera emeryturę w wysokości 800 zł. Razem daje to miesięcznie dochód w wysokości 4.900 zł. Miesięczne koszty utrzymania to kwota 1.800 zł, przy czym na kwotę tą składają się: koszty leczenia około 1.000 zł, koszty utrzymania mieszkania - 800 zł oraz pomoc finansową córki – 500 zł. Majątek skarżącego stanowi współwłasność mieszkania o pow. 51 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Także argumenty zawarte w sprzeciwie są ogólnikowe i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Zatem należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa pogorszeniu. W tym miejscu wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy P.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym przyznanie przez Sąd prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być uzasadnione sytuacją majątkową strony żyjącej w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowymi wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Mając na uwadze powołane wyżej regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także analizując treść wniosku strony skarżącej, jak i treść prawomocnego postanowienia z dnia 17 stycznia 2017 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy oraz informacje zawarte w sprzeciwie Sąd stwierdza, że referendarz sądowy prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na zmianę postanowienia o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i art. 165 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.