II SA/Kr 512/14

Kraków, dnia 8 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 stycznia 2014 r. znak [....] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

W.M., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 stycznia 2014 r., znak [....] , utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 26 lipca 2013 r. nr [....] o ustaleniu dla W.M. opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości utworzonej z działki nr [....] obr. O. wskutek stworzenia warunków do podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej w wysokości 3.748,16 zł. Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek W.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że mimo, iż wnioskodawczyni została wezwana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i złożenie stosownych oświadczeń, skarżąca nie podała wysokości dochodu uzyskiwanego przez męża oraz wydruków z kont bankowego, nie wyjaśniła de facto z jakich środków pieniężnych się utrzymują, płacą rachunki, nie odpowiedziała, czy ona lub jej maż są właścicielami pojazdów mechanicznych. Nie wyjaśniła też dlaczego pominęła te punkty wezwania w swojej odpowiedzi. W konsekwencji referendarz przyjął, że brak współpracy wnioskodawcy z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnień wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych musi mieć wpływ na dokonywaną przez orzekającego ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy i wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie zwróciła uwagę na swoją sytuację zdrowotną, rodzinną i finansową, podała wysokość średnich miesięcznych kosztów utrzymania oraz dochodów budżetu rodziny. Uzupełniła nadto informacje dotyczące pojazdów mechanicznych posiadanych przez jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez W.M. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 lipca 2014 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Tylko zatem w wyjątkowych przypadkach można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa. Instytucja ta jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i nn.). W okolicznościach niniejszej sprawy, sytuacja finansowa wnioskodawczyni, ujawniona przez nią we wniosku oraz nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentach, nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe, składające się z trzech osób, którego miesięczny dochód – jak oświadczyła – wynosi 2.000,00 zł. Ponadto z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że w znacznym zakresie korzysta ona z pomocy rodziny. Z przedstawionych wyliczeń wydatków na opłaty eksploatacyjne (rachunki za media, czynsz za mieszkanie) oraz żywność i leki wynika, że średni poziom wydatków gospodarstwa domowego w skali miesiąca oscyluje w granicach 1.800-2.000 zł. Wnioskodawczyni jest przy tym osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wychowującą czteroletniego syna, natomiast mąż wnioskodawczyni nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej ze względu na wypadek w pracy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznać należało, że w sprawie niniejszej zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2. Wnioskodawczyni wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W obecnej chwili uiszczenie wpisu od skargi mogłoby pogorszyć kondycję finansową wnioskodawczyni, znajdującej się w obiektywnie trudnej sytuacji życiowej. Analizując natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. przez dodatkowe ustanowienie pełnomocnika, Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie Sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się wnioskodawczyni nie powoduje konieczności przyznania jej pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca dotychczas wykonuje terminowo i w sposób prawidłowy wszystkie polecenia Sądu. Treść jej pism wskazuje również, że nie ma problemu z formułowaniem logicznych wniosków. Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08). Wskazać nadto należy, że trafny jest pogląd prawny wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 625/08, w którym Sąd stwierdził, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. Nie znajdując zatem podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.