II SA/Kr 490/15

Kraków, dnia 4 października 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. znak : [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2017r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

A. S. we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalno – rentowych wynosi 2.853 zł i składa się na niego świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości [...] zł i świadczenie rentowe żony w wysokości [...] zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 100 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 2,27 ha. Skarżący przedstawił zestawienie miesięcznych wydatków: opłata za prąd- 170 zł, opłata za gaz - 70 zł, opłata za śmieci - 30 zł. Ponadto skarżący opłaca podatek rolny i od nieruchomości w łącznej kwocie 675 zł co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 56 zł. Miesięczny koszt zakupu lekarstw i wizyt lekarskich to kwota 400 zł. Postanowieniem z dnia 11 września 2017r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawca wskazał, iż powinien otrzymać prawo pomocy z uwagi swój podeszły wiek oraz współmałżonki i związane z tym problemy zdrowotne i koszty leczenia. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał, iż prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Wykazane we wniosku stałe obciążenia miesięczne zamykają się kwotą 326 zł (opłaty za media plus podatek od nieruchomości i rolny). Poza tym skarżący wykazuje wydatki na leczenie i leki z tym, że nie uściśla czy mają one charakter stały czy dynamiczny i czy ich wysokość ulega zmianie. Wykazane we wniosku zamykają się kwotą [...]zł. Po zsumowaniu kwota jaką skarżący wraz z żoną przeznaczają na stałe miesięczne wydatki to 726 zł. Na utrzymanie pozostaje więc kwota 2.100 zł. Jak wynika z informacji zawartych we wniosku skarżący dysponuje też majątkiem znacznej wartości. Jest właścicielem domu o pow. 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,27 ha. Nie wyjaśnia jednak jakie przeznaczanie ma posiadany grunt, czy jest użytkowany - w jaki sposób. Podaje tylko, że jest to grunt podmokły przy potoku. Jak zasadnie wskazał referendarz obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.