II SA/Kr 452/16

Kraków, dnia 6 luty 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 6 luty 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. w K. o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 lutego 2016r. znak: [...] w przedmiocie pobrania częściowej opłaty za usunięcie drzew i krzewów utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2016r. o oddaleniu wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

[...] sp. z o.o. w K. domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na pogarszający się stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Spółka nie prowadzi obecnie działalności operacyjnej, powstała jako spółka celowa, a jej głównym aktywem była nieruchomość budowlana z przeznaczeniem na [...] . Z uwagi na trudności z pozyskaniem środków na sfinansowanie projektu budowlanego przy jednoczesnym ponoszeniu nakładów na nieruchomość Spółka postanowiła zbyć powyższe aktywo. Udało się jej to, jednakże zmuszona była zaakceptować odległy termin płatności za przedmiotową nieruchomość. W związku z tym, Spółka obniżyła koszty funkcjonowania jednakże kosztem problemów z płynnością finansową. Spółka za 2015r wykazała zysk w kwocie netto 370 tys. zł, jednakże nie ma on odzwierciedlenia w przepływach finansowych, a strata w ujęciu narastającym to kwota – 25 939 195,70 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego, a główne aktywo stanowi obecnie inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek. We wniesionym sprzeciwie [...] sp. z o.o. wskazała, iż pomimo zysku z zeszłego roku , nie pokrywa on wielomilionowej narastającej straty bilansowej, zaś w kasie znajduje się jedynie 54 zł. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić: w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sprzeciw nie jest zasadny, gdyż wniosek spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż prawidłowo referendarz ocenił, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie . Poprzedni wniosek składany w zakresie prawa pomocy – pełnego zwolnienia od kosztów sądowych został rozpoznany w ten sposób, iż skarżący został zwolniony od opłat sądowych będących wpisem od skargi (postanowienie WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016r ). Ponieważ postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 p.p.s.a., który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał bowiem żadnych innych, nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu ocenianego poprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – jego stanu majątkowego. Wszystkie dane – za wyjątkiem stanu konta bankowego, który w stosunku do poprzednio deklarowanego poprawił się z kwoty 18,71 zł na kwotę 54,83 zł – pozostały te same. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budowli. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż wysokość kapitału zakładowego podstawowego Spółki wynosi 22 408 000,00 zł. Suma bilansowa to kwota 22 787 815,58 zł z czego 22 536 246,55 zł stanowią udziały w spółce zależnej – środki w kasie to obecnie kwota 54,83 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 0,00 zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2015r. spółka odnotowała zysk w wysokości 370 717,68 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano debet w kwocie -229,22 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wyjaśniła, iż główne aktywo spółki to inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym, inwestycja powinna przynieść Spółce przychody, jednakże horyzont czasowy tej inwestycji jest nie krótszy jak 5 lat. Spółka zawarła porozumienie ze spółką zależną o pozyskaniu finansowania pomostowego dla spółki w formie kredytu. Spółka zależna zaoferowała udostępnienie swego majątku jako zabezpieczenia ewentualnego kredytu bankowego, jednak do chwili obecnej nie udało się uzyskać oczekiwanych efektów. Koszty miesięczne Spółki ograniczone są do minimum i kształtują się na poziomie 5 000 zł. W aktach sprawy znajduje się ponadto sprawozdanie finansowe za 2015r, zeznanie podatkowe za 2015r (dochody spółki określono na kwotę 438 427,58 zł przy równoczesnych przychodach 22 561 460,85 zł), oświadczenia, iż Spółka nie osiągała przychodów z działalności operacyjnej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, oświadczenie, że zarząd spółki oraz prezes nie pobierał w roku bieżącym wynagrodzenia. Rozpatrując ponowny wniosek skarżącej Spółki w tak skonkretyzowanych granicach, referendarz, w ocenie Sądu trafnie zauważył, że regulacja zawarta w art. 199 p.p.s.a., stanowi odstępstwo od zasady iż strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanych wyżej przepisach. Stąd też udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1052/12, LEX nr 1240770). Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, LEX nr 1282661). Nadto prowadzenie przez podmiot gospodarczy działalności znacznych rozmiarów samo w sobie nie stanowi o jego dobrej kondycji finansowej (zob. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 442/12, LEX nr 1239207). Z drugiej strony, sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jej udzielenia (zob. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 933/12, LEX nr 1240538) . Wobec tego w ocenie Sądu na podstawie analizy dokumentów trafnie uznano, iż aktualnie nie zachodzą przesłanki do uznania, iż sytuacja finansowa spółki uzasadnia udzielenie wnioskowanego zwolnienia w części, a mianowicie – obecnie - w zakresie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. Trudna sytuacja skarżącej została już wzięta pod uwagę i częściowo uwzględniona w postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 5 października 2016r. o zwolnieniu jej od opłat sądowych będących wpisu od skargi. Jednocześnie - jak wskazał Sąd w tym postanowieniu - koszty takie jak np. opłaty kancelaryjne, będą mogły być ze względu na ich nikłą wysokość, pokrywane przez spółkę. Aktualnie zatem, w ocenie Sądu, wymagany wpis w wysokości 100 zł należny od wniesionego zażalenia będzie obciążeniem, z którym Spółka jest w stanie sobie poradzić.