II SA/Kr 411/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Fronc SWSA Sebastian Pietrzyk SWSA Paweł Darmoń (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 17 stycznia 2022 r., znak: DNT-I.5140.2.2022.PP w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zamiaru wykreślenia zabytku z gminnej ewidencji zabytków postanawia 1. skargę odrzucić; 2. zwrócić skarżącej B. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu.

B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na "decyzję odmowy wyłączenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków z dnia 17 stycznia 2022 r znak DNT-I.5140.2.2022 PP" wydaną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegaturę w Nowym Targu. Jej zdaniem "decyzja" została wydana szablonowo, ogólnikowo i nie zbadane zostały rzeczywiste okoliczności wskazane przez nią we wniosku z 6 grudnia 2021 r o wyłączenie nieruchomości "[...]" z gminnej ewidencji zabytków. Jak wskazuje nieruchomość nie ma żadnych walorów, gdyż jest w stanie ruiny. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie Delegatura w Nowym Targu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył , co następuje : Wniesioną skargę należało odrzucić. Zakres spraw należących do właściwości sądów administracyjnych został określony w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach, a zgodnie z art. 4 p.p.s.a, sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach. Po szczegółowej analizie przedmiotu skargi stwierdzono, że B. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 17 stycznia 2022 r , DNT-I.5140.2.2022.PP, w którym zaopiniowano negatywnie zamiar wykreślenia z Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta i Gminy R. budynku mieszkalnego zlokalizowanego w R. przy al. [...] ("[...]"). Pismo – opinia z dnia 17 stycznia 2022 r zostało przesłane do Urzędu Miejskiego w Rabce Zdroju w odpowiedzi na przesłany wcześniej wniosek B. S. z dnia 6 grudnia 2021 r., dotyczący wyłączenia z Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta R. budynku przy al. [...]. Pismo z 17 stycznia 2022 r doręczono B. S. jedynie do wiadomości. Burmistrz Rabki Zdroju przesłał wniosek B. S. Wojewódzkiemu Urzędowi Ochrony Zabytków w Krakowie Delegaturze w Nowym Targu, bowiem wykreślenie zabytku z Gminnej Ewidencji Zabytków wymaga zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, powołał się na art. 65 § 1 k.p.a. ( akta adm.) W niniejszej sprawie na pismo opiniujące Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatury Nowy Targ z dnia 17 stycznia 2022 r nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, gdyż przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu aktów lub bezczynności i przewlekłości w ich wydaniu określonych w art. 3 i art. 4 p.p.s.a. Skarżone pismo nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, innym aktem lub czynnością dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdyż nie rozstrzyga indywidualnej sprawy - nie wpływa na materialne prawa strony. Stosownie do art. 22 ust 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.2022.840 t.j. z dnia 2022.04.19) Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1)zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2)inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3)inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.(ust 5) Zgodnie z art. 21 ustawy o ochronie zabytków ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Jak stanowi § 13 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem ( t.j Dz. U. z 2021 poz. 56 z dnia 11 stycznia 2021 r) wynika, że kartę ewidencyjną zabytku sporządza się co najmniej w 2 egzemplarzach, z których jeden jest włączany do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a drugi do krajowej ewidencji zabytków. Stosownie do § 14 ust. 1 wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Generalny Konserwator Zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do krajowej ewidencji zabytków po otrzymaniu tej karty od wojewódzkiego konserwatora zabytków (ust. 2). Zgodnie zaś z § 15 ust 5 o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia następnie właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. W przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich (§ 18 ust 1 i 2 rozporządzenia). Karty zabytków i karty adresowe poszczególnych zabytków muszą spełniać wymogi formalne rozporządzenia z dnia 26 maja 2011 r. Przepisy ustawy o ochronie zabytków ani też rozporządzenia wykonawczego nie wymagają uzasadniania kart adresowych zabytków. Przy włączaniu karty zabytku czy też karty adresowej do ewidencji nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, regulacji dotyczących zasad procedowania przy włączeniu kart zabytków do ewidencji należy poszukiwać wyłącznie w ustawie o ochronie zabytków oraz w aktach wykonawczych. Celem ewidencji zabytków jest rozpoznanie obiektów zabytkowych w terenie i ich udokumentowanie, zebranie i opracowanie podstawowych informacji merytorycznych o nich, zebranie informacji administracyjno-adresowych, tworzenie opracowań dla obiektów zagrożonych rozbiórką, destrukcją lub gruntowną przebudową, monitoring zasobu zabytkowego. Ewidencja wojewódzka umożliwia prowadzenie planowej polityki konserwatorskiej w zakresie wpisów do rejestru zabytków, współpracy konserwatora przy opracowywaniu planów zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, prac remontowo-budowlanych, dofinansowania prac konserwatorskich, przygotowywania szczegółowej dokumentacji wybranych obiektów zabytkowych, tworzenia zbioru informacji o zabytkach na określonym terenie (gmina, powiat, województwo) oraz tworzenia krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych programów ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Stanowi również bazę informacji o zabytkach z terenu województwa, która zasila krajową ewidencję zabytków. Konsekwencją utworzenia karty ewidencyjnej zabytku jest utworzenie karty adresowej tego zabytku celem włączenia go do gminnej ewidencji zabytków. Z przepisów rozporządzenia wynika, że w sytuacji, gdy obiekt utracił charakter zabytku, następuje wyłączenie z wojewódzkiej ewidencji karty ewidencyjnej zabytku, a także wyłączenie z gminnej ewidencji jego karty adresowej. Karty te przekazywane są do odpowiednich archiwów. Powiązanie gminnej ewidencji zabytków z wojewódzką ewidencją jest oczywiste. Dopóki bowiem obiekt figuruje w ewidencji wojewódzkiej, musi on również figurować w ewidencji gminnej. Jak wynika z odpowiedzi na skargę Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie Delegatury w Nowym Targu - "[...]" ujęta jest w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy R. oraz Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków na podstawie art. 22 ust 4 i 5 ustawy o ochronie zabytków. Burmistrz Rabki Zdroju prowadzi gminną ewidencję zabytków, jednak nie ma samodzielnej kompetencji do wyłączenia obiektu z gminnej ewidencji zabytków. Po wpłynięciu wniosku skarżącej do Burmistrza Rabki Zdroju należało wystąpić do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wyłączenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków przedmiotowego budynku, co dałoby podstawę do wyłączenia budynku z ewidencji gminnej. Burmistrz przekazał pismo skarżącej z 6 grudnia 2021 r Wojewódzkiemu Urzędowi Ochrony Zabytków "do rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami". Bezsporne jest, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków zaopiniował negatywnie zamiar wykreślenia z Gminnej Ewidencji Zabytków budynku. W tej sytuacji Burmistrz nie mógł również wyłączyć przedmiotowego budynku z gminnej ewidencji zabytków. Jednak w tym względzie brak stanowiska Burmistrza w aktach administracyjnych. Sprawa objęta skargą nie mieści się w ustalonym przepisami zakresie kontroli sądowoadministracyjnej, co prowadzi do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.