II SA/Kr 346/17

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego nabycie kwalifikacji rolnych praktycznych p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego A. M. adwokata, którego wyznacza Okręgowa Rada Adwokacka w [...]

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony w dniu 12 czerwca 2017 r., w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia 8 lutego 2017 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną G. M. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2.571 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w wysokości 1.700 zł oraz świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 871 zł. Według oświadczenia w skład posiadanego przez skarżącego majątku wchodzi mieszkanie pow. 42,31 m2, z tym że skarżący wskazuje jako właściciela mieszkanie [...]. W piśmie dodatkowym dołączonym do wniosku skarżący przedstawił też wykaz wydatków miesięcznych, które wraz z zakupionymi lekarstwami zamykają się kwotą łączną 1.269 zł, w tym opłaty konieczne to 889 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał, iż posiada stały miesięczny dochód w postaci świadczenia rentowego, nie wykazał żadnych obciążeń. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną G. M. Wykazane miesięczne wydatki konieczne zamykają się kwota 889 zł i składają się na nie opłaty za media, wydatki związane z zakupem lekarstw( 200 zł ), zakup węgla ( 250 zł ), nie wykazane, ale ponoszone miesięczne wydatki na żywność. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakikolwiek kosztów postepowania. Orzekający uznał, iż skarżący nie spełnia przesłanki określone w § 1 powołanego wyżej przepisu. Posiada wraz z żoną stały miesięczny dochód, którego wysokość pozwala na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Natomiast orzekający przychylił się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uznając, iż ustanowienie przez skarżącego pełnomocnika z wyboru mogłoby doprowadzić do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).