II SA/Kr 203/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 listopada 2025 r. znak SKO.Rol/4172/24/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala.

II SA/Kr 203/26 UZASADNIENIE Starosta [...] postanowieniem z 3 października 2025 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "kpa") oraz art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82, dalej: "uogrl"), odmówił S. P. (dalej: "skarżący") wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia działki nr [...] w T. z produkcji rolniczej, wskazując przy tym, że: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 14 listopada 2025 r., znak: SKO.Rol/4172/24/2025, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymało postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym, że postępowanie z art. 11 uogrl i postępowanie z art. 28 uogrl nie może toczyć się na wniosek skarżącego, bo nie jest on właścicielem działki nr [...] w rozumieniu art. 4 pkt 4 uogrl. Skarżący wniósł o uchylenie obu postanowień i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 28, a także art. 61a § 1 kpa i uogrl. Wskazał, że organy nie zbadały, czy sposób wykorzystywania sąsiedniej działki jako terenu rekreacyjno-wypoczynkowego oddziałuje na jego nieruchomość. Podkreślił, że w swoim wniosku zawarł trzy żądania: 1) przywrócenia funkcji rolnych części działki, w szczególności jej fragmentu od strony północnej (jego zabudowa mieszkalna) i wschodniej; 2) stwierdzenia, że aktualne wykorzystywanie jako terenów rekreacyjno-wypoczynkowych nastąpiło bez wymaganych zgód i stanowi rażące naruszenie uogrl; 3) podjęcia działań nadzorczych wobec właściciela działki zmierzających do usunięcia skutków nielegalnego wyłączenia z produkcji rolniczej. Zdaniem skarżącego organy celowo błędnie zakwalifikowały jego żądanie jako żądanie wyłączenia z produkcji rolniczej, gdy tymczasem mają obowiązek reagowania na bezprawne faktyczne wyłączenie z produkcji rolniczej, niezależnie od tego, kto występuje z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa") sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, albowiem przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Sąd orzekł po myśli art. 151 ppsa, zgodnie z którym: "w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części". Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 kpa). Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 zdanie pierwsze kpa). Gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są m.in. grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne (art. 2 ust. 1 pkt 1 uogrl). Ilekroć w ustawie jest mowa o "wyłączeniu gruntów z produkcji" – rozumie się przez to m.in. rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntów (art. 4 pkt 11 uogrl). Jeżeli przepisy uogrl nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta (art. 5 ust. 1 in principio uogrl). Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne – może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie (art. 11 ust. 1 uogrl). W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności (art. 28 ust. 1 uogrl). W aktach administracyjnych (k. 7) zalega pismo Starosty [...] z 18 września 2025 r., znak: [...], o następującej treści: Z powyższego wynika, że działka nr [...] powstała w roku 1996 r., miała powierzchnie 2,9484 ha i różne oznaczenia ewidencyjne: LsII – 0,1122 ha, LsIII – 0,6579 ha, Ws – 0,0100 ha, B (wł) – 0,1625 ha, Bz (wł) – 2,0058 ha. Użytki te w późniejszych latach zmieniały się, jednak nigdy na działce tej nie występowały tereny rolne. Wskazane w przywołanym piśmie symbole – czy to w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393), czy to w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219) – nie oznaczają gruntów rolnych. Skoro tak, to nie może być mowy o wyłączeniu z produkcji rolniczej, do czego wprost odnosi się wniosek skarżącego (k. 3). Trafnie zatem organy potraktowały tę okoliczność jako wymienioną w art. 61a § 1 kpa "inną uzasadnioną przyczynę", która stanowi oczywistą przeszkodę we wszczęciu postępowania. Równie trafnie organy potraktowały żądanie skarżącego jako wniesione przez osobę niebędącą stroną – postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji (art. 11 uogrl) i postępowanie legalizacyjne (art. 28 uogrl) nie mogą toczyć się na wniosek skarżącego, albowiem celem tych postępowań nie jest ochrona interesów właścicieli gruntów sąsiednich. Na koniec należy zauważyć, że ewentualne uciążliwości związane z wycinką zieleni izolującej boisko od zabudowy mieszkaniowej skarżącego mogą podlegać badaniu przez sąd powszechny jako immisje (zakłócenia), o których mowa w art. 144 w zw. z art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071). Z powyższych względów skargę oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a.