II SA/Kr 202/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 20 listopada 2025 r., znak SKO.OŚ/4170/257/2025 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.

II SA/Kr 202/26 UZASADNIENIE Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 5 maja 2025 r., znak: WS-05.6131.1.849.2024.AS, wydaną m.in. na podstawie art. 83 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 83a ust. 1 i ust. 7, art. 83c ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 83d ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art 86 ust. 1 pkt 4 i pkt 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 ze zm.) zezwolił Spółdzielni Mieszkaniowej [...]" w K. na usunięcie bez opłaty do 31 grudnia 2025 r. 9 szt. drzew: z terenu pod warunkiem zastąpienia do 31 grudnia 2026 r. nowymi drzewami ozdobnymi (lipa sp., klon sp., jarząb szwedzki, jarząb mączny, grab pospolity, buk pospolity, dąb sp., wiąz szypułkowy, jesion pensylwański, miłorząb dwuklapowy, grusza drobnoowocowa, jabłoń sp. – z wyłączeniem form kolumnowych i kulistych) według poniższego zestawienia: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 20 listopada 2025 r., znak: SKO.OŚ/4170/257/2025, wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. M. (dalej: "skarżąca") – w którym zarzuciła ona preferowanie interesu właścicieli samochodów oraz zakwestionowała to, że drzewa "obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie" – utrzymało decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przyczyną zamiaru usunięcia drzew jest w przypadku świerka pospolitego i robinii akacjowej okoliczność, że drzewa te uschły, w przypadku jarzębów pospolitych i sosen zwyczajnych okoliczność, że drzewa te są w złej kondycji fitosanitarnej i usychają, zaś w przypadku świerka pospolitego obok faktu, że jest on w złej kondycji fitosanitarnej i usycha, chodzi o zagrożenie jakie stwarza dla mienia i otoczenia. Skarżąca oponuje przeciwko wycince sosen, które rosną na wprost balkonu zajmowanego przez nią mieszkania. 8 stycznia 2025 r. odbyły się oględziny, podczas których ustalono, że dwa świerki pospolite i jeden świerk kłujący rosnące na działkach przy ul. [...] i ul. [...] są całkowicie obumarłe. Podobnie robinia akacjowa rosnąca przy ul. [...] oraz jarzęby pospolite rosnące na działce przy ul. [...] Jeśli chodzi o sosny czarne, to stwierdzono, że są egzemplarzami o obniżonej żywotności. Susz w koronie jednej z nich jest na poziomie 30%, zaś w koronie drugiej na poziomie 50 %. Obie korony sosen są jednostronne, a pnie pochylone w stronę parkingu. Ze zdjęć wynika, że sosny rosną w skupisku kilku/kilkunastu drzew tego samego gatunku. Na tle pozostałych drzew wyraźnie widać, że ich stan jest gorszy – korona jest rzadsza, a igły nie są ciemnozielone, ale żółknące. Co do zasady usunięcie w przypadku złego/słabszego stanu drzewa nie jest dobrym rozwiązaniem, bo możliwe jest jego ratowanie, jednakże te konkretne sosny rosną w grupie, a zagęszczenie sprawia, że są bardziej podatne na choroby. Ten gatunek rośnie wysoko i szeroko, stanowi dla siebie konkurencję, zabierając światło i składniki odżywcze, przez co może rosnąć w nieprawidłowy sposób i osiągać nieprawidłowy pokrój. Zaleca się sadzenie nie gęściej niż co 4-6 metrów. Interesy zostały wyważone, skoro nałożono obowiązek nasadzeń kompensacyjnych obejmujący dwie sztuki drzew w miejscu usuwanych sosen. Usunięcie może doprowadzić do poprawy kondycji pozostałych w grupie sosen lub zapobiec ich zamieraniu. W skardze skarżąca podniosła, że codziennie obserwowała zdrowe (choć zaniedbane) drzewa, które rosły tam od lat 80, kwitnąc co roku. Podkreśliła, że były to drzewa skrajne, a przez to niższe o bardziej rozłożystej i pochylonej budowie, więc prześwietlona korona dawała wrażenie innego odcienia zieleni, natomiast żółknięcie igieł jest naturalnym procesem. Wskazała, że sosny czarne były od początku błędnie zasadzone, zaś gdyby spółdzielnia mieszkaniowa troszczyła się o nie, to wcześniej wykonałaby korektę, a nie dopiero po powaleniu środkowych sztuk zimą 2023/2024. To właśnie te środkowe są najsłabsze w grupie, bo choć rosną najwyżej i najszybciej, to mają najgorsze ukorzenienie i przekrój pnia. Zdaniem skarżącej wycinanie drzew dla bezpieczeństwa samochodów jest zaburzeniem hierarchii wartości i nie sposób podporządkować się wygodzie kierowców, którzy już teraz gęsto zastawiają zatokę serwisową przeznaczoną dla służb, uniemożliwiając dojazd do potrzebujących pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W podsumowaniu powyższego stwierdzić należy, co wymaga podkreślenia, że Sąd ocenia legalność aktu, a nie jego zasadność, czy zgodność z zasadami współżycia społecznego. Z punktu widzenia powyższego skarga okazała się być nieuzasadniona. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego odnośnie tego, że przeprowadzone postępowanie ocenić należy jako zgodne z prawem. Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2026.13 t.j.): Art. 83. 1.Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172 i 1508), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. 2.Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową; 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 oraz z 2023 r. poz. 1688); 3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Przepis art. 83 u.o.p. nie określa wprost przesłanek wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu. Tym samym udzielenie bądź odmowa udzielenia zezwolenia odbywa się w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nie zezwala jednak organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 maja 2025 r. II SA/Lu 209/25 LEX nr 3884501 ). Jak z tego wynika, wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa w oparciu o art. 83 ust. 1 u.o.p. opiera się o uznanie administracyjne, w ramach którego organ konfrontuje interes publiczny wartościujący drzewo, jako element przyrody, który należy zachować i chronić, z innymi interesami, tak partykularnymi, jaki i publicznymi, tyle że zawsze o odmiennej charakterystyce. Uwzględnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy interes publiczny, reprezentowany przez wartość przyrodniczą drzewa, będzie kolidował z realizacją innego interesu, którego aksjologiczny ładunek jest wyższy. W kwestiach dowodowych w tego rodzaju postępowaniu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2025 r. III OSK 230/23, LEX nr 4014033: "Jednym z podstawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu jest ostateczne ustalenie okoliczności i faktów dotyczących przedmiotu tego postępowania na podstawie oględzin miejsca, z którego ma być usunięte drzewo lub krzew. W przypadku oględzin miejsca usunięcia drzew, istotne znaczenie ma dokumentacja tej czynności w postaci protokolarnego opisu z dołączeniem ewentualnych zdjęć, szkiców. Oględziny w tym przypadku oznaczają bezpośrednie zbadanie przez organ, czy w obrębie przeznaczonego do usunięcia drzewa lub krzewu występują gatunki chronione. Organ dokonuje w tym zakresie spostrzeżeń za pomocą określonego zmysłu (wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku) co do właściwości terenu, z którego ma być usuwane drzewo lub krzew. Oględziny są środkiem dowodowym bezpośrednim, tj. środkiem umożliwiającym bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, znajdują się na pierwszym miejscu w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej". Przechodząc teraz do szczegółów kontrolowanej sprawy, przedmiotem wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" a następnie decyzji organów było 9 drzew, rosnących w różnych lokalizacjach. Podstawą wniosku był zły stan drzew. Skarżąca w odwołaniu, a następnie w skardze odnosi się do dwóch drzew, a to sosen czarnych, rosnących na wprost jej balkonu, twierdząc, że ich stan nie uzasadniał zgody na wycinkę. Na dowód tego skarżąca przedstawiła zdjęcia /k. 44-46/, na których widać (dość niewyraźnie) grupę sosen. Tymczasem w aktach znajduje się protokół z oględzin dokonanych w dniu 8.01.2025r. /k.90/, w trakcie których pracownik organu, główny specjalista ds. ochrony zieleni, mający wyższe wykształcenie kierunkowe Uniwersytetu Rolniczego z zakresu leśnictwa i ukończone kursy specjalistyczne, dokonał oględzin wszystkich drzew. Odnośnie sosny czarnej pod pozycją 5 przy ul. [...] w protokole wskazano, że jest egzemplarzem o obniżonej żywotności, susz w koronie 30%, korona jednostronna, pień pochylony w stronę parkingu. Opis uzupełnia zdjęcie na k. 84 i 86. Co do drugiej sosny pod pozycją 6, wskazano, że jest egzemplarzem zamierającym, susz w koronie 50 %, korona jednostronna, pień lekko pochylony w stronę parkingu ( zdjęcie k. 84-86). Wskazać w tym miejscu trzeba, że o ile zdjęcia przedstawione przez skarżącą przedstawiają grupę sosen i trudno ocenić, na ile dotyczą drzew przedmiotowych – o tyle zdjęcia wykonane na oględzinach są wyraźne i można stwierdzić zarówno pochylenie drzew, jak i susz w koronach. Materiał zdjęciowy potwierdza więc opis zamieszczony w protokole oględzin. Trzeba też dodać, że skarżąca nie zanegowała w uwagach do protokołu tego opisu /k.89/. Jedynie postulowała, aby zachować drzewo nr 5 ( to bardziej pochylone), gdyż jej zdaniem jest silniejsze od innych i jest dla nich osłoną przed podmuchami wiatru. Organ I instancji, nie stwierdzając występowania gatunków chronionych, uwzględnił wniosek, z nakazem dokonania nasadzeń zastępczych. Przy ul. [...] organ nakazał nasadzenie 2 drzew w miejsce usuwanych sosen. Powodem uwzględnienia wniosku był stwierdzony w czasie oględzin stan drzew. Z kolei organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącej, że należało ratować drzewo, a nie wycinać – zauważył, idąc za wiedzą ogólnodostępną na temat sosny czarnej – że sosny te powinny rosnąć w pewnej od siebie odległości (co 4-6m), gdyż stanowią dla siebie konkurencję; rośnięcie w zagęszczeniu powoduje podatność na choroby. Tak więc zagęszczenie drzew było przyczyną ich złego stanu ( dodajmy – stwierdzonego w protokole oględzin). Organ II instancji konkludował, że usunięcie tych sosen może doprowadzić do poprawy kondycji pozostałych rosnących w grupie. Ponadto – że nastąpiło wyważenie interesu publicznego rozumianego jako konieczność zachowania elementów przyrody z interesem wnioskodawcy ( takim jak choćby prawo własności). Mając na uwadze zarzuty skargi, wskazać trzeba, że Sąd ich nie podziela. Przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody, a organ administracji publicznej wydaje decyzję w ramach swobodnego uznania administracyjnego. W zakresie wydanej decyzji uznaniowej organ związany jest zarówno przepisami jak i celem określonej regulacji, natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 5 ustawy celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Art. 4 stanowi natomiast, że obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Decyzja wydawana w powyższych ramach, a jednocześnie na zasadzie swobodnego uznania administracyjnego powoduje, że tym samym organ rozpoznający sprawę powinien rozważyć, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym wypadku celowe. Kontrola sądów administracyjnych nie może natomiast odbierać organowi prawa do takiego uznania. Kontroli nie podlega wobec tego uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. W niniejszej sprawie niekwestionowany protokół oględzin stwierdzał zły stan fitosanitarny drzew ( w tym sosen), potwierdzony materiałem fotograficznym. W szczególności sosny, przy potwierdzonym złym stanie rosły pochylone w stronę parkingu, co stanowi zagrożenie nie tylko przecież dla samochodów, ale także pasażerów czy kierowców. Sama skarżąca w skardze przyznaje, że Spółdzielnia zbyt gęsto zasadziła sosny, co spowodowało powalenie środkowych sztuk zimą 2023/2024. Nie ma zatem żadnej gwarancji, że nie doszłoby w przyszłości do przewrócenia się drzewa pochyłego, które w dodatku jest osłabione. Dlatego słusznie Spółdzielnia zawnioskowała te drzewa do wycięcia i słusznie organy uwzględniły wniosek, wydając decyzje zgodnie z prawem, wyważywszy interes publiczny oraz interes społeczny. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, nie chodzi tutaj o bezpieczeństwo samochodów, ale także ludzi. Niezależnie od tego, nakaz nasadzenia dwóch drzew w miejsce sosen zrekompensuje okoliczność ich wycięcia i pozwoli na zachowanie równowagi w zakresie zasobów przyrodniczych Spółdzielni. Z tych względów, na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.