II SA/Kr 1572/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Tadeusz Kiełkowski SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi E. K.-G. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2019 roku, znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz E. K.-G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;

Decyzją z dnia 25 października 2019 r. znak: [...] Wojewoda uwzględnił odwołanie firma A i uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia 29 sierpnia 2019 r. znak: [...] SK - wydaną w wyniku wniosku E. K. – G. z dnia 28 marca 2017 r. - orzekającą o ustaleniu odszkodowania w wysokości 2.507 zł. w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] położonej w m. K. , objętej KW nr [...] na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia 6 listopada 1973 r. znak VI [...] o zezwoleniu byłym firma B na wejście w teren celem budowy gazociągu i zobowiązaniu obecnego właściciela gazociągu firma A do jego wypłaty oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości. Powodem tego rozstrzygnięcia było uznanie, iż w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie w/w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ( w granicach dawnej parceli l. kat. [...]) w K. złożyła spadkobierczyni R. F. - będącej w dniu 6 listopada 1973 r., tj. w dacie wydania przez Naczelnika Gminy w T. decyzji z dnia 6 listopada 1973 r. znak [...] - właścicielką przedmiotowej działki. E. K. nie jest jednak podmiotem, w stosunku do którego skierowano decyzję o zajęciu nieruchomości, co wyklucza dopuszczalność ustalenia przedmiotowego odszkodowania. W przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście tego prawa na następców prawnych (wyrok NSA z 11.12.2018 r., sygn. akt I OSK 4191/18). Na przykład z mocy przepisów szczególnych - przysługują spadkobiercom prawo dotyczące żądania zwrotu nieruchomości - art. 136 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub prawo do potwierdzenia rekompensaty - art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Czyli odszkodowanie należne jest w tym przypadku podmiotowi wywłaszczonemu, gdyż prawo to nie przechodzi z do zasady na następców syngulamych ani uniwersalnych. Wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 875/17 E. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na w/w decyzję, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie pierwszoinstancyjne podlegało umorzeniu, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia przepisów pozwala na merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji; - art. 105 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania, pomimo że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna przesłanka umorzenia postępowania, a w szczególności prowadzenie postępowania nie stało się bezprzedmiotowe; - art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spadkobierca osoby wywłaszczonej /strony decyzji wywłaszczeniowej/ nie jest osobą uprawnioną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania; - art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3, ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wskazanie, że wnioskodawczyni nie posiada przymiotu strony, ponieważ na dzień wywłaszczenia nie była właścicielem nieruchomości; - art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, t - konstytucyjnej zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji) oraz wyrażonej w jej art. 21 ust. 2 zasady gwarantującej prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 22 lipca 2020 r. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna. Wbrew stanowisku organu przedstawionemu w uzasadnieniu jego rozstrzygnięcia, błędne było uznanie w oparciu o wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 875/17, iż skarżąca jako następca prawny w wyniku dziedziczenia nie nabyła roszczenia do ustalenia odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z w/w nieruchomości. Wskazany wyrok zapadł bowiem w odmiennym stanie faktycznym, gdzie wnioskodawcą była osoba, która nabyła prawo do nieruchomości obciążonej na podstawie umowy kupna-sprzedaży, a zatem nie na drodze sukcesji uniwersalnej, jak skarżąca. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zaś pogląd opowiadający się zdecydowanie za możliwością nabycia dochodzonego odszkodowania przez spadkobiercę osoby wywłaszczonej. Skarżąca jest uprawniona do żądania odszkodowania, albowiem wstąpiła w ogół praw i obowiązków pierwotnego właściciela. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.65 t.j. dalej jako u.g.n. roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone. Zaspokojenie tych osób wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. Jeżeli jednak roszczenia nie zostały dotychczas zgłoszone, a właścicielem nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej został następca prawny to może on zgłosić takie roszczenie. Żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości przysługuje następcom prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1840/19 oraz z 12 kwietnia 2018 r., I OSK1735/17 i z dnia 31 stycznia 2019 r., I OSK 972/17). Zatem skarżąca jest uprawniona do ubiegania sią o przyznanie odszkodowania w zakresie, w jakim nie zostało ono ustalone ani wypłacone stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości 1958 r. jej poprzedniczce prawnej. Skutek decyzji w postaci ograniczenia prawa należy odnieść do podmiotu tego prawa ustalonego w czasie wydania tej decyzji. Obecne regulacje dotyczące administracyjnoprawnego trybu ustalania odszkodowania za skutki decyzji powodującej ograniczenie prawa przysługującego do nieruchomości poprzez założenie na niej określonych urządzeń infrastruktury technicznej (np. art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n.) stosuje się właśnie wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości doznał takiego ograniczenia z decyzji wydanej wobec tego podmiotu. Okoliczność, że skarżąca nie jest podmiotem w stosunku do którego skierowano decyzję co do zasady wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie obecnych przepisów u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., ale z uwagi na fakt, że w sprawie brak dowodów świadczących o wydaniu decyzji ustalającej odszkodowanie na rzecz poprzednika prawnego skarżącej, której spadkobierczynią jest wnioskodawczym oraz ustalenia, że takie odszkodowanie zostało wypłacone i czy przed dniem 1 stycznia 1998 r., a więc przed wejściem w życie u.g.n., o wypłatę takiego odszkodowania wnioskowano w związku z ograniczeniem prawa własności, nie może zostać ona pominięta i uznana za nieuprawnioną do dochodzenia roszczenia o ustalenie odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z w/w nieruchomości Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie wykładni dokonanej przez Sąd. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. art. 200 p.p.s.a.