II SA/Kr 1351/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 września 2022 r. znak: SKO.PW/4171/26/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala

Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. znak GK.6331.34.2020 Wójt Gminy Z., po rozpoznaniu wniosku B. S., zwanej dalej skarżącą, nakazał odprowadzenie wody z rowu w kierunku granicy działek nr [...] i [...], a także odmówił nakazania przywrócenia stosunków wodnych w stosunku do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości B.. Ww. decyzja została doręczona pełnom. skarżącej - r. pr. M. G. w dniu 17 stycznia 2022 r. W dniu 2 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek ww. wskazał, że do uchybienia terminu doszło bez winy pełnomocnika skarżącej, z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Pełnomocnik wskazała, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, w ramach której nie zatrudnia pracowników, ani innych osób współpracujących. W dniach 26 stycznia do 28 stycznia 2022 roku w związku z chorobą dziecka musiała zapewnić dziecku w wieku lat 4,5 opiekę. W tym okresie nie miała możliwości wykonywania czynności zawodowych. Kolejne dwa dni przypadały na sobotę i niedzielę. Jest to okres kiedy przedszkole, do którego uczęszcza dziecko pełnomocnika jest zamknięte (podobnie i każde inne przedszkole). W tych dniach pełnomocnik musiał zapewnić dziecku w wieku do lat 7 odpowiednią opiekę zgodnie z obowiązującymi przepisami. Brak było innej osoby, która taką opiekę mogłaby zapewnić. Z kolei z uwagi na wcześniej zaplanowaną rozprawę w godzinach porannych w dniu 1 lutego 2022 roku w L. i brak możliwości znalezienia zastępstwa na tą rozprawę, w dniu 31 stycznia 2022 roku pełnomocnik musiała odbyć podróż służbową do L. , celem wykonania innych obowiązków zawodowych. Dodatkowo doszło do omyłkowego przekazania informacji, że decyzja została doręczona w dniu 18 stycznia 2022 roku i taka data została odnotowana na kopercie. Powyższe sugerowało, że faktycznie termin do wniesienia odwołania mija w dniu 1 lutego 2022 roku. O fakcie przekroczenia tego terminu pełnomocnik powziął wiedzę w dniu 1 lutego 2022 roku w godzinach popołudniowych, po weryfikacji daty umieszczonej na kopercie. Powrót z rozprawy nastąpił w dniu 1 lutego 2022 roku i w tym dniu ustały przesłanki uniemożliwiające złożenie pełnomocnikowi odwołania. Z uwagi na powyższe wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ustawowym terminie. Postanowieniem z dnia 19 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 59 w związku z art. 58 i art. 123 kpa odmówiło przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Uzasadniając decyzję organ podał, że zgodnie z art. 58 §1 kpa - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Ponadto w myśl § 2 - prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z kolei w świetle art. 59 § 1 - o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Ponadto zgodnie z § 2 - o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Organ wyjaśnił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy do czynienia, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2017 r., sygn. II OZ 333/17, CBOSA). O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych. Nadto organ zauważył, że w orzecznictwie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Tym bardziej, ze skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają reprezentowaną przez niego stronę postępowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 968/21, postanowienie NSA z 24 marca 2021 r., I OZ 88/21, wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 547/20). Mając na uwadze przedstawioną we wniosku argumentację – Kolegium nie zakwestionowało, że nastąpiły komplikacje, które mogły utrudniać złożenie w terminie środka zaskarżenia, jednak zdaniem organu odwoławczego nie miały one charakteru uniemożliwiającego dopełnienie czynności procesowej. Organ powtórzył, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy podmiot zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać. Tymczasem na złożenie środka zaskarżenia przysługiwał termin 14 dni, a utrudnienia związane z chorobą dziecka pełnomocnika strony oraz konieczność sprawowania nad nim opieki zaistniały w ostatnich dniach biegu terminu. Nadto omyłkowe ustalenie początku biegu terminu nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej brak winy, tym bardziej, że doręczenie decyzji było prawidłowe i nie budzi wątpliwości, a ostatnim dniem, w którym możliwe było wniesienie środka zaskarżenia był 31 stycznia 2022 r. Istniała ponadto możliwość złożenia środka zaskarżenia w drodze elektronicznej za pośrednictwem platformy ePuap, która nie wymagała osobistej wizyty w siedzibie organu lub w siedzibie operatora pocztowego. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 58 kpa polegające na błędnym uznaniu że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a przeszkody podane we wniosku o przywrócenie terminu nie były niemożliwe do przezwyciężenia, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, - art. 10 kpa w związku z art. 79a kpa poprzez brak zawiadomienia strony o zebraniu całości materiału dowodowego, o potencjalnych przyczynach mogących skutkować odmową pozytywnego załatwienia złożonego wniosku, co uniemożliwiło stronie podjęcie dalszych działań mających na celu przekonanie organu, że istniały podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku; - art. 58 kpa polegającą na przyjęciu, że uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest niemożliwe z uwagi na fakt, że wykazane przez pełnomocnika przyczyny zaistniały jedynie w ostatnich dniach biegu terminu - co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, - art. 58 kpa polegające na błędnej wykładni, która skutkowała błędnym uznaniem, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a przeszkody podane we wniosku o przywrócenie terminu nie były niemożliwe do przezwyciężenia, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, - błąd w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że istniała możliwość złożenia przez pełnomocnika odwołania w terminie, podczas gdy z przyczyn o charakterze obiektywnym brak było takiej możliwości, a które to naruszenie skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, - art. 36 kpa poprzez brak zawiadomienia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym przepisami kpa i przyczynach przekroczenia terminu do rozpatrzenia sprawy o okres ponad 7 miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2023 r. (data wpływu do sądu) uczestnik postępowania COPMLEX2 sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 127 oraz art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Na zasadzie natomiast art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane na podstawie art. 58 k.p.a. Główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2011, str. 281). Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. m.in. wyrok NSA z 7 września 2010 r., I OSK 1459/09). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się między innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie (zob. np. wyrok NSA z 30 listopada 2006 r., II OSK 1397/05). W niniejszej sprawie skarżąca reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, wobec czego wskazać należy, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada bowiem stosowną wiedzę i umiejętności, by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Słusznie więc podniosło Kolegium w treści zaskarżonego postanowienia, że w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników należy oczekiwać należytej staranności w podejmowaniu przez nich czynności procesowych. Działanie pełnomocnika będącego adwokatem czy radca prawnym (jak w niniejszej sprawie) ma bowiem charakter profesjonalny, rodzący odpowiedzialność za działanie w imieniu swojego mocodawcy, a jednocześnie oparty na zaufaniu mocodawcy wobec pełnomocnika. Nie sposób w związku z tym oceniać stopnia zaniedbań profesjonalisty na równi z takimi samymi zaniedbaniami, które poczyniłaby osoba samodzielnie dochodząca swoich interesów w postępowaniu przed organami administracji publicznej (por. m.in. wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., I FSK 166/17). Co więcej, w orzecznictwie sądowym wyraźnie wskazuje się, że na pełnomocniku będącym profesjonalistą, spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W zakresie czynności przed instytucjami, których postępowanie opiera się na przepisach prawa, na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy czy doradca podatkowy, ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2011 r., I GZ 527/11). W świetle tych rozważań, w pełni podzielanych przez tut. Sąd, nie może budzić wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej, jako podmiot profesjonalny, powinien podjąć minimum staranności w dochowaniu terminu na podjęcie czynności procesowych. Pełnomocnik, decydując się na reprezentowanie strony przed organami administracji, musiał mieć świadomość, że ciąży na nim obowiązek podjęcia odpowiednich działań gwarantujących należyte zabezpieczenie interesów mocodawcy. Wyjeżdżając zatem na rozprawę do innego miasta, którą to okoliczność z pewnością nie można uznać za nagłą i niespodziewaną, pełnomocnik winien podjąć kroki, które wyeliminowałyby ryzyko negatywnych konsekwencji procesowych, związanych z upływającym terminem do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, choroba dziecka pełnomocnika skarżącej również nie uniemożliwiła mu wywiązania się z obowiązku terminowego złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Przyjmuje się bowiem, że jeśli pełnomocnik ma trudności w czynieniu zadość obowiązkom wynikającym ze stosunku pełnomocnictwa, może ustanowić pełnomocnika substytucyjnego. Poza tym, z treści dołączonego do wniosku odwołania wynika, że nie wymagało ono od pełnomocnika trudnego do przezwyciężenia wysiłku. Również opieka nad dzieckiem w dni, kiedy przedszkole do którego uczęszcza dziecko pełnomocnika jest zamknięte (sobota i niedziela) nie stanowi okoliczności nie do przezwyciężenia, a na pewno już nie przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, kierując się obiektywnym miernikiem staranności. Co się zaś tyczy okoliczności omyłkowego przekazania informacji, że decyzja została doręczona w dniu 18 stycznia 2022 r., co wiązało się błędnym przyjęciem daty upływu terminu na wniesienie odwołania, to zdaniem Sądu powyższe świadczy co najmniej o lekkim niedbalstwie. Tymczasem w orzecznictwie podkreśla się, że "przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Nawet niewielkie niedbalstwo wyklucza zatem możliwość uwzględnienia żądania" (por. II SA/Kr 32/11). Końcowo zauważyć należy, że rację ma skarżąca że nie można poczytać za zawinione zwlekanie przez stronę z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, że jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej (zob. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2022 r., II OZ 320/22; z dnia 28 kwietnia 2021 r., I FZ 83/21; z dnia 9 czerwca 2017 r., I OZ 982/17; z dnia 23 listopada 2016 r., II OZ 1321/16; z dnia 27 lipca 2010 r., II GZ 176/10; z dnia 26 lutego 2009 r., II OZ 178/09). Przyjęcie innego stanowiska de facto doprowadziłoby do skrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Rzecz jednak w tym, że musi to być obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. W realiach niniejszej sprawy Sąd przyjął, że okoliczność sprawowania opieki nad dzieckiem w ostatnich dniach upływu terminu przez pełnomocnika skarżącej nie była tego typu przeszkodą. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń prawa procesowego mogących skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Postanowienie zostało umotywowane w sposób realizujący wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę.