II SA/Kr 1301/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2018 r. sprzeciwu M. P. wniesionego na postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia 5 sierpnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 23 listopada 2017 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem P. P.. Ich stały miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego wynosi 2.500 zł. Skarżący nie wykazuje jaki miesięczny dochód uzyskuje jego pełnoletni syn i z jakiego tytułu. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o pow. 39 m2, 1/7 cz. nieruchomości o pow. 85 m2, garaż o pow. 19 m2, oraz cztery samochody- [...], [...], [...] i [...]. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż jest przewlekle chory. Od 7 lat cierpi na [...]. Nie może normalnie funkcjonować w obowiązkach dnia codziennego, a co za tym idzie nie może zarabiać. Choroba spowodowała, iż nie może on ponieść kosztów sądowych. Leczy się tez na [...]. Skarżący posiada wobec byłej żony zaległości alimentacyjne w wysokości 5.500 zł. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącego informacje dotyczące jego stanu majątkowego okazały się niewystarczające, referendarz działając na zasadzie art. 255 p.p.s.a., pismem z dnia 7 listopada 2017 r. wezwał skarżącego do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania dodatkowych informacji. W piśmie uzupełniającym z dnia 23 listopada 2017 r. skarżący wyjaśnił, iż prowadzi Zakład [...], w którym nie zatrudnia żadnego pracownika i osiąga on dochód w wysokości 2500 zł. W dniu 2 listopada 2017 r. skarżący był operowany z powodu [...] i nie chodzi. Stan taki będzie się utrzymywała co najmniej 6 miesięcy. W roku 2014 r. skarżący kupił uszkodzony samochód marki [...] z 2005 r. W 2015 r. kupił uszkodzony samochód matki [...], w 2016 r. kupił uszkodzony samochód marki [...] z 2006 r. a w 2017 r. kupił uszkodzony samochód [...] z 2008 r. Do pisma skarżący dołączył kserokopie rachunków, faktur i innych dokumentów. Z przedłożonych rachunków i faktur wynika, iż stałe miesięczne wydatki konieczne skarżącego zamykają się łączną kwotą 294,50 zł (w tym podatek od nieruchomości), dodatkowo skarżący wykazał, iż ponosi wydatki za usługi sieci komórkowych [...] i [...]. Dodatkowo z przedłożonych faktur i rachunków wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] M. P., pod adresem – K.. ul. [...] Pod tym samym adresem prowadzi działalność Sklep [...] M. P.. Dodatkowo jest właścicielem lokalu nr [...] położonego w K. przy ul. [...] oraz garażu położonego w [...]. Skarżący jest również właścicielem 4 pojazdów mechanicznych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 grudnia 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza sądowego, skarżący podniósł, iż utrzymuje się z zasiłku chorobowego i jest po operacji [...], utrzymuje studiującego syna. Majątek który posiada jest majątkiem niezbędnym do życia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369 zwane dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Okoliczności przedstawione przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwalają uznać, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wymaga podkreślenia, iż skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień na wezwanie referendarza sądowego. Skarżący nie wskazał czy i jaki dochód i z jakiego tytułu uzyskuje jego pełnoletni syn . W chwili obecnej sytuacja finansowa skarżącego nie jest komfortowa, jednakże zdaniem Sądu powinien i może on, biorąc pod uwagę posiadane przez niego zasoby ponieść koszty sądowe oraz ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie. Skarżący jest właścicielem czterech samochodów i czterech nieruchomości. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący posiada stały miesięczny dochód w postaci zasiłku chorobowego. Nie podważając wiarygodności oświadczeń skarżącego dotyczących jego stanu zdrowia, Sąd wskazuje, iż zła sytuacja zdrowotna nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy. Przesłanką taką jest jedynie sytuacja materialna, która w przypadku skarżącego nie kwalifikuje go do takiego zwolnienia. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z przedstawionych powodów, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a.