II SA/Kr 1220/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 lipca 2025 r., znak:WS-VI.7534.3.4.2025.BK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej A. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Starosta Krakowski decyzją z dnia 2 grudnia 2024 r., znak: GN-II.6821.1.35.2023.Ko, na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.), po rozpatrzeniu wniosku A. B. oraz M. R.-W. o zwrot nieruchomości orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnej działki nr [...] b. gm. kat. K. . W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 24 lutego 2023 r. A. B., W. R. i M. R.-W. wniosły o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działki: [...] b. gm. kat. K. , znajdujących się w dawnej księdze wieczystej nr [...], wnosząc "o ponowne rozpatrzenie wszystkich działek, które wchodziły w skład naszej nieruchomości zgodnie ze stanowiskiem Wojewody Małopolskiego w decyzji WS-VI.7534.3.65.2019.MK". W dniu 16 sierpnia 2024 r. zmarła W. R.. Organ I instancji podał, że w oparciu o kompilację działek nr [...] - [...], poł. w b. gm. kat. K. z mapą ewidencyjną dla obr. [...] K. , sporządzoną przez uprawnionego geodetę, wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 8 grudnia 2017 r. oraz mapę z projektem podziału nieruchomości, wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 21 marca 2018 r. ustalono, że ww. dawna działka nr [...] stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z..Organ wyjaśnił, że orzeczeniem objęto jedynie dawną działkę nr [...], natomiast sprawy zwrotu pozostałych działek wymienionych we wniosku z dnia 24 lutego 2023 r. są rozstrzygane odrębnie. Starosta Krakowski wskazał, że przepisy art. 136 ust. 3 i 4, art. 142a oraz art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób wyczerpujący określają kategorie nieruchomości, w stosunku do których – ze względu na sposób nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego – jest dopuszczalne prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości. Zaznaczył, że przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" zawarte w art. 136 ust. 3 u.g.n. należy rozumieć nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego: - nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym, na podstawie obowiązujących przepisów ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, - przejęła lub nabyła prawo rzeczowe na podstawie przepisów wskazanych w art. 216 u.g.n., - nabyła prawo rzeczowe w trybach określonych w art. 113 ust. 3 i art. 114 ust. 1 u.g.n. Starosta wyjaśnił też, że poprzednim właścicielem w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.g.n. jest osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Stwierdził, że do akt sprawy pozyskano niezbędną dokumentację, m.in. analizę geodezyjno-prawną wykonaną przez uprawnionego geodetę, zbiór dokumentów [...], plan sytuacyjny R. oraz części gruntu sprzedanego w latach 1945-1947 folwarku [...]" l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r., plan sytuacyjny resztówki majątku ziemskiego pod nazwą Folwark [...]" – księga hipoteczna nr [...] – DKW 5a, jak również akta prawomocnie umorzonego postępowania nr [...] w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnych działek: nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z.. Na podstawie tych dokumentów ustalił, że na planie sytuacyjnym R. oraz części gruntu sprzedanego w latach 1945-1947 folwarku "[...]" we wsi K. l. dz. [...] z dnia 17 października 1949 r. wrysowane zostały dawne działki b. gm. kat. K. wraz z rejestrem pomiarowym, wykazem współrzędnych oraz spisem właścicieli poszczególnych działek. Zgodnie z ww. planem dawna działka nr [...] o pow. 0,7270ha stanowiła własność W. R.. Ustalił też, że nieruchomość oznaczona jako dawna działka nr [...] b. gm. kat. K. (aktualnie stanowiąca części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. 11 K. , jedn. ewid. Z.) została przejęta (nabyta) przez Skarb Państwa w trybie egzekucji komorniczej zakończonej postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. sygn. akt I Co 55/60 o przysądzeniu własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Narodowego Banku Polskiego, Oddziału Wojewódzkiego w Krakowie. Dalej w uzasadnieniu decyzji organ podał, że nieruchomość ta została przekazana przez Narodowy Bank Polski na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi do dyspozycji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krakowie, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, który ostatecznie przekazał ją Gromadzkiej Radzie Narodowej w P. co potwierdzała treść protokołów zdawczo-odbiorczych kolejno z dnia 10 lipca 1963 r., 25 sierpnia 1965 r. i 10 stycznia 1969 r. Podkreślił, że na mocy zasady jednolitego funduszu własności państwowej, wyrażonej m.in. w art. 128 kodeksu cywilnego w ówczesnym brzmieniu, Skarb Państwa był jedynym właścicielem nieruchomości należących do zasobu Państwowego Funduszu Ziemi, nawet tych, które były przekazywane w zarząd państwowym osobom prawnym. Mając na uwadze powyższe, organ I instancji przyjął, że nieruchomość objęta żądaniem nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie indywidualnej decyzji, wydanej po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego w związku z realizacją celów publicznych, ani nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw lub dekretu, wymienionych w art. 216 u.g.n., co oznaczało, iż nieruchomość ta nie mogła też podlegać zwrotowi w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, by przedmiotowa dawna parcela nr [...] oraz powstałe z niej działki stanowiły przedmiot wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Dodatkowo organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowi własność Powiatu Krakowskiego na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 23 maja 2019 r., którą stwierdzono nabycie przez ww. Powiat z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własność ww. nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0097 ha, zajętej pod drogę powiatową relacji P.-S.-Ś.. Wyjaśniono przy tym, że decyzja ta wydana została na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 z późn. zm. – dalej jako: u.d.p.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. Nadmieniono również, że zgodnie z powyższą decyzją, w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość oznaczona jako ww. działka nr [...], stanowiła współwłasność osób fizycznych. Z kolei nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] oraz jako działka nr [...], stanowią własność Gminy Z. na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 21 lipca 2017 r. o zezwoleniu na realizację drogi, wydanej na podstawie art. 11a ust. 1, art. 11c, art. 11f, art. 11g ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 2031 z późn. zm.) co wynika z treści ksiąg wieczystych. Nie jest możliwy zwrot nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Działki nr [...], nr [...] i nr [...], jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] stanowią własność G. Z. na podstawie decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia 10 lutego 1993 r. o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Z. z mocy prawa własności ww. nieruchomości. Nieruchomość ta w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), czyli 27 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa. Z kolei w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] organ I instancji, na podstawie treści księgi wieczystej ustalił, że stała się ona własnością osoby fizycznej na podstawie umowy sprzedaży z dnia 28 sierpnia 1996 r. Zgodnie z aktualną informacją ujawnioną w ewidencji gruntów (nieruchomość ta nie posiada założonej księgi wieczystej) działka nr [...] o pow. 1,6810 ha, stanowi współwłasność osób fizycznych w udziałach po 1/2 części, zaś podstawą wpisu prawa własności nieruchomości był Akt Własności Ziemi oraz akty notarialne. Działki nr [...] i nr [...] stanowią współwłasność osób trzecich na podstawie umowy sprzedaży, w związku z czym nie mogą one zostać w takiej sytuacji zwrócone, gdyż organy administracji publicznej nie mają kompetencji do orzekania w przedmiocie nieruchomości, stanowiących własność prywatną, z wyjątkiem przypadków wynikających z przepisów szczególnych. Z kolei działka nr [...] o pow. 1,4521 ha, jak wynika z rejestru gruntów (nieruchomość nie posiada założonej księgi wieczystej) stanowi własność Skarbu Państwa. Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ ustalił, że działka nr 20 01 K. pokryta jest wodą płynącą - potokiem P. . Nieruchomości zajęte pod wody publiczne nie mogą być przedmiotem obrotu, a wobec tego z przepisu tego wynika zakaz przenoszenia własności wód publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. W odniesieniu do działki nr [...] organ I instancji podał, że na podstawie księgi wieczystej ustalił, że nieruchomość ta przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 713 Kodeksu Cywilnego Napoleona (obowiązującego na części ziem polskich od dnia 1 maja 1808 r. do 31 grudnia 1946 r.), zgodnie z którym dobra niemające właściciela należą do narodu. W tym zakresie organ I instancji zwrócił uwagę, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III CZP 29/13 orzekł, iż art. 713 Kodeksu Napoleona z dnia 21 marca 1804 r. może stanowić samodzielną podstawę dokonywania wpisu w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również jest dopuszczalne przyjęcie, że ww. art. 713 stanowi podstawę nabycia własności nieruchomości także w przypadku, gdy nie da się ustalić jej właściciela. Aktualnie nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi własność Gminy Z. na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 3 kwietnia 2018 r. stwierdzającej nabycie przez ww. Gminę z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1770ha, wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. W ocenie Starosty przeprowadzone postępowanie wykazało, że objęta żądaniem zwrotu nieruchomość oznaczona jako dawna działka nr [...] (oznaczona aktualnie jako części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]) nigdy nie była przedmiotem wywłaszczenia, ani też przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, a wobec tego brak było w przedmiotowej sprawie podstaw do wydania decyzji merytorycznej. Wskazał, że co do zasady przedmiotem analizy w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia zbędności tej nieruchomości na cel wywłaszczenia, natomiast to, czy objęta wnioskiem o zwrot działka jest "nieruchomością wywłaszczoną" jest okolicznością decydującą o tym, czy postępowanie w sprawie zwrotu w ogóle posiada przedmiot i czy może się toczyć, a zatem, jeżeli wniosek o zwrot nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej, to postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu k.p.a. Organ I instancji zwrócił również uwagę, że postępowanie o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. ma zastosowanie wyłącznie w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej, natomiast nie stwarza możliwości odzyskiwania nieruchomości znacjonalizowanych, przejętych na rzecz Skarbu Państwa lub innych podmiotów ex lege lub na podstawie aktów administracyjnych innych niż decyzja wywłaszczeniowa, w tym aktów generalnych wydawanych na podstawie odrębnych szczególnych przepisów, jeżeli nie są one wymienione w art. 216 u.g.n. Zdaniem organu I instancji, analogicznie należy uznać, że zasada ta dotyczy również nieruchomości przejętych de facto, tj. bez podstawy prawnej. Podniesiono bowiem, że w takim przypadku nie jest możliwe, aby nieruchomość "stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej", skoro celu nie da się ustalić, bo decyzja wywłaszczeniowa nie istnieje. Odwołanie od decyzji wniosły A. B. i M. R.-W., wyrażając niezadowolenie z treści zapadłego rozstrzygnięcia. Zakwestionowały ustalenia dokonane przez organ I instancji, podnosząc przy tym, że własność ww. nieruchomości przypadała ich ojcu W. R., a aktualnie im, jako jego spadkobierczyniom, co – w ich ocenie – wynikało ze zgromadzonych w sprawie dokumentów. Podkreśliły również, że ich ojciec za życia nie wyrażał zgody na zbycie przedmiotowych nieruchomości, zaś Gmina nie poinformowała go jako ostatniego właściciela o zbyciu tych nieruchomości, do czego – zdaniem odwołujących się – była zobowiązana zgodnie z obowiązującym prawem pierwokupu. Dlatego też odwołujące się oceniły dysponowanie tymi nieruchomościami przez Gminę i Powiat za bezprawne i jako następcy prawni W. R. domagały się ich zwrotu. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 31 lipca 2025 r., znak: WS-VI.7534.3.4.2025.BK, na podstawie art. 9a w zw. z art. 142 ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. odwołania od decyzji Starosty Krakowskiego z dnia 2 grudnia 2024 r., uchylił ww. zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. 11 K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnej działki nr [...], b. gm. kat. K. , wszczętego z wniosku A. B. i M. R.-W.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie istotą postępowania było ustalenie w pierwszej kolejności, czy nieruchomość będąca przedmiotem roszczenia o zwrot (w tej sprawie nieruchomość oznaczonej jako dawna działka nr [...], b. gm. kat. K. ) stanowiła nieruchomość, do której zastosowanie znaleźć by mogły przepisy regulujące instytucję zwrotu nieruchomości, ujęte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji przywołał treść art. art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 39/15 (Dz.U. z 2017 r., poz. 2375) i ustalił na podstawie map zebranych przez Starostę Krakowskiego, że dawna działka nr [...], stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. 11 K. , jedn. ewid. Z.. Podzielił również ustalenia organu I instancji w zakresie przejścia własności dawnej działki nr [...] na kolejne podmioty. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa w trybie egzekucji komorniczej, co wykluczało możliwość zastosowania w stosunku do niej przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Niemniej jednak organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w oparciu o ww. kompilację działek nr [...] z mapą ewidencyjną dla obrębu [...] K. , sporządzoną przez uprawnionego geodetę uprawnionego, wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 8 grudnia 2017 r. organ I instancji błędnie ustalił, opierając się na opisowym wykazie zmian, że ww. dawna działka nr [...], stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z.. W tym zakresie organ II instancji ustalił, na podstawie części graficznej ww. mapy sporządzonej do celów prawnych, że dawna działka nr [...], stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] K. , jedn. ewid. Z.. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji poczynił analogiczne ustalenia odnośnie własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], nr [...] (w tym zakresie dodatkowo podano, że ustalenia dotyczące działki nr [...] miały również zastosowanie do działki nr [...]), nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nr [...] (w tym zakresie dodatkowo podano, że ustalenia dotyczące działki nr [...] miały również zastosowanie do działki nr [...]), nr [...], nr [...] (w tym zakresie dodatkowo podano, że ustalenia dotyczące działki nr [...] miały również analogiczne zastosowanie do działki nr [...], a różniła je jedynie decyzja Wojewody, która stwierdzała nabycie przez Gminę tej nieruchomości), a nadto wskazał, że zgodnie z informacją z rejestru gruntów, działka nr [...] o pow. 0,5630 ha, stanowi współwłasność osób fizycznych – na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży, przy czym nieruchomość ta nie posiada założonej księgi wieczystej. Wobec powyższych ustaleń, zdaniem organu odwoławczego, należało podzielić konkluzję organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania w omawianym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy odnosząc się do twierdzenia zawartego w odwołaniu, że "działki, których dotyczą decyzje (...) należą zgodnie z prawem i planami do W. R., którego jesteśmy spadkobiercami", stwierdził, że z pozyskanego przez organ I instancji planu sytuacyjnego "[...]" wynika, że grunty wchodzące w skład kompleksu zostały sprzedane osobom fizycznym w latach 1945-1947, w tym działkę nr [...] zbyto na rzecz W. R.. Jednakże prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r. ww. nieruchomość przysądzono na rzecz Narodowego Banku Polskiego Oddziału Wojewódzkiego w Krakowie, który od tej daty stał się jej właścicielem, w miejsce ojca odwołujących. Odnosząc się z kolei do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że organ prowadzący postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest władny do dokonywania oceny prawnej procesu nabycia nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Podkreślono również, że nie jest też uprawniony do stosowania przepisów o zwrocie w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty nie mogą one znaleźć zastosowania, co wynika z przewidzianej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności, której rozwinięcie przewiduje m.in. art. 19 k.p.a. Organ II instancji wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że dawna działka nr [...] stanowi aktualnie części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. 11 K. , jedn. ewid. Z. koniecznym było uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i wydanie orzeczenia w pełni zgodnego z aktualnym stanem faktycznym i prawnym sprawy. Skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca A. B., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez: - niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego; - brak pełnego ustalenia podstaw prawnych przejęcia nieruchomości; co doprowadziło do błędnego uznania postępowania za bezprzedmiotowe, albowiem organy administracyjne mają obowiązek podjąć wszelkie czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podniesiono przy tym, że nie ustalono w pełni podstaw prawnych przejęcia nieruchomości i czy rzeczywiście nie mieści się ono w kategoriach art. 216 u.g.n. – zwłaszcza, że Wojewoda przyznał rozbieżności w identyfikacji działek (Starosta błędnie wskazał numery); 2. prawa procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. – poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania, zamiast merytorycznego rozpoznania sprawy i zbadania, czy przejęcie nieruchomości nie mieści się w reżimie zwrotowym określonym w art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. Wojewoda zamiast umorzyć, powinien merytorycznie rozpoznać sprawę i ocenić, czy nie zachodzą przesłanki z art. 216 ust. 1 i 2 u.g,n. (zwrot nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dawnych przepisów). Organy ograniczyły się do konkluzji, że skoro miała miejsce egzekucja, to instytucja zwrotu nie ma zastosowania, ale nie zbadały, czy późniejsze przekazanie do Państwowego Funduszu Ziemi i następnie do Gromadzkiej Rady Narodowej nie powoduje objęcia reżimem zwrotowym; 3. prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. – poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przejęcie nieruchomości w trybie egzekucji sądowej wyłącza stosowanie instytucji zwrotu, bez zbadania, czy przejęcie to nie mieści się w rozszerzonym katalogu przypadków objętych art. 216 u.g.n. Zdaniem skarżącej, Wojewoda dokonał błędnej wykładni, uznając, że każde przejęcie w trybie egzekucji wyłącza stosowanie przepisów o zwrocie. Tymczasem art. 216 u.g.n. rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu także na inne podstawy prawne nabycia (różne akty i ustawy). W ocenie skarżącej, organ nie przeanalizował, czy przejęcie przez Skarb Państwa w drodze postanowienia sądu o przysądzeniu własności (1962 r.) mieści się w tym katalogu; 4. prawa procesowego, a to art. 8 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez brak odniesienia się do zarzutów strony, ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, że nie jest władny badać podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących prawa pierwokupu, wadliwych sprzedaży przez gminę i braku odszkodowania, co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty, przedstawiając argumentację mającą w jej ocenie przemawiać za zasadnością tych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do podnoszonych w treści skargi zarzutów organ zaznaczył m.in., że rzeczywistymi beneficjentami sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości stanowiącej własność poprzednika prawnego skarżącej były też osoby fizyczne i inne banki, co znalazło wyraz w postanowieniu sądu o zmianie podziału sumy uzyskanej z egzekucji (k. akt 54), a wobec tego nabycie nieruchomości przez Narodowy Bank Polski nie nastąpiło w interesie publicznym z zamiarem realizacji celu publicznego – celu wywłaszczenia, która to realizacja celu wywłaszczenia musi być rozumiana, jako zaplanowane działanie organów lub innych uprawnionych podmiotów, mających realizować zamierzenia, dla których wywłaszczenia dokonano, co oznacza, że jeszcze przed formalnoprawnym nabyciem nieruchomości podmiot publiczny wiedział jaki cel publiczny (cel wywłaszczenia) będzie realizował na tej nieruchomości. Jednocześnie podkreślono, że podstawa prawna postanowienia o przysądzeniu własności, tj. kodeks postępowania cywilnego z dnia 29 listopada 1930 r. nie została wymieniona wśród podstaw prawnych określonych w art. 216 u.g.n. Zwrócono przy tym uwagę, że przedmiotem sprawy o zwrot mogą być jedynie nieruchomości wywłaszczone, a zatem takie, w stosunku do których zapadła decyzja o wywłaszczeniu lub które mieszczą się w hipotezie art. 216 u.g.n., natomiast nie mogą być przedmiotem postępowania takie nieruchomości lub ich części, które nie były wywłaszczone. W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2025 r. uczestnicy postępowania J. D. i A. D. wnieśli o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu ww. pisma uczestnicy podzielili stanowisko przedstawione przez organy obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne. Zgodnie z przepisem art.105 § 1 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten reguluje zatem sytuację, gdy zachodzi brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje wtedy, gdy istnieje sprawa administracyjna załatwiana w tej formie działania, a zatem gdy obowiązujący przepis prawa tworzy podstawę do wydania decyzji konkretyzującej uprawnienia i obowiązki podmiotu spoza struktur administracji publicznej z uwagi na to, że podmiot ten znalazł się w sytuacji faktycznej przewidzianej w normie prawnej tworzącej podstawę do działania organu administracji publicznej w tej właśnie formie. Decyzja, jak każdy indywidualny akt stosowania prawa, musi mieć adresata oraz podstawę faktyczną i prawną (szerzej o sprawie administracyjnej T. Kiełkowski, Sprawa..., s. 32–58). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może mieć charakter pierwotny i następczy. Pierwotna bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wtedy, gdy po wszczęciu postępowania administracyjnego i podjęciu w nim czynności procesowych okaże się, że w dacie wszczęcia postępowania nie istniała sprawa administracyjna, którą organ administracji miałby rozstrzygać decyzją. Organ administracji publicznej nie powinien bowiem z urzędu wszczynać postępowania, które jest bezprzedmiotowe, ani też dopuścić do jego wszczęcia na wniosek. W tym drugim przypadku ustawa przewiduje możliwość wydania postanowień o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a) lub o zwrocie podania (art. 66 § 3). Jeżeli organ stwierdzi istnienie przesłanek pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania po jego wszczęciu, powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Jest to trafne stanowisko. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje obecnie pogląd, że organ administracji publicznej stosuje art. 61a i postanowieniem odmawia wszczęcia postępowania, gdy brak przesłanek do jego prowadzenia jest oczywisty. W każdym innym przypadku, np. gdy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i dopiero w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, że żądający wszczęcia postępowania jest stroną, postępowanie powinno się zakończyć wydaniem decyzji co do istoty (art. 104), a w przypadku braku przymiotu strony – umorzeniem postępowania stosownie do art. 105 § 1 (zob. np. wyroki NSA: z 7.02.2017 r., II OSK 1625/15, LEX nr 2239298, oraz z 29.11.2017 r., II OSK 337/17, LEX nr 2429359). Następcza bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wtedy, gdy w toku postępowania odpadną przesłanki decydujące o dopuszczalności jego prowadzenia, czyli o istnieniu sprawy administracyjnej. W rozumieniu art. 105 § 1 sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne. Inaczej mówiąc, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W orzecznictwie administracyjnym i sądowoadministracyjnym reprezentowany jest też pogląd, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Jeżeli strona domaga się rozstrzygnięcia organu, opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego, to organ administracji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Czym innym jest kwestia zasadności takiego wniosku, która powinna zostać rozstrzygnięta merytorycznie po przeprowadzeniu postępowania (wyroki NSA: z 29.01.2020 r., II OSK 3589/18, LEX nr 3034034; z 22.11.2019 r., II GSK 3210/17, LEX nr 2772152; z 3.04.2019 r., II OSK 1242/17, LEX nr 2647436; z 15.12.2011 r., II GSK 1355/10, LEX nr 1151648). Dopiero wynik postępowania pozwala na ocenę zasadności żądania strony. O ile zatem umorzenie postępowania administracyjnego podyktowane jest przesłankami procesowymi, o tyle istnienie bądź nieistnienie przesłanek materialnych, od których uzależnione jest przyznanie stronie określonego uprawnienia, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem żądania strony (por. wyroki NSA: z 11.09.2012 r., II OSK 224/11, LEX nr 1251923; z 17.03.2011 r., I OSK 1740/10, LEX nr 1079716; z 20.09.2011 r., I OSK 697/11, LEX nr 1068530). Zauważyć także należy, że z reguły sądy administracyjne nie kwalifikują naruszenia polegającego na wydaniu decyzji odmownej zamiast decyzji o umorzeniu postępowania oraz decyzji o umorzeniu postępowania zamiast decyzji odmownej jako naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 7.10.2010 r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124). W przypadku spełnienia hipotezy art. 229 u.g.n. ani wydanie decyzji umarzającej postępowanie zamiast odmownej, ani wydanie decyzji odmownej zamiast umarzającej postępowanie nie stanowią uchybienia powodującego konieczność uchylenia takich decyzji, z uwagi na skutki podjętego w takiej sytuacji rozstrzygnięcia. Zarówno bowiem umorzenie postępowania, jak i decyzja odmowna sprowadzają się do tego, że nie może nastąpić zwrot wywłaszczonej nieruchomości (wyrok WSA w Olsztynie z 10.09.2013 r., II SA/Ol 479/13, LEX nr 1370848). W uzasadnieniu wyroku SN z 9.11.1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996/11, poz. 150, sformułowano fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Teza ta została powtórzona w wyroku SN z 20.01.2011 r., III SK 20/10, LEX nr 794506. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że wnioskodawczynie domagały się "zwrotu wszystkich gruntów nieruchomości oznaczonej jako działki: 1[...] [...], które określa, identyfikuje w terenie mapa z 1884 r., załączona do zbioru dokumentów" dawnej księgi wieczystej nr [...]. b. gm. kat. K. . Podały, że "część tej nieruchomości została wywłaszczona przez władze PRL na rzecz wielu obywateli, następna część została zlicytowana przez sąd PRL". Pismem z dnia 22 września 2023 r. Starosta Krakowski zawiadomił wnioskodawczynie, że prowadzi postępowanie w trybie art.136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...],, nr [...],, nr [...], nr [...], nr [...] oraz działki: nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr[...] K. , jedn. ewid. Z. odpowiadające dawnej działce nr [...] położonej w obr. K. , jedn. ewid. Z.. W przedłożonych aktach administracyjnych (np. strony 33 – 39) znajdują się pisma z 2018 r. opatrzone znakiem sprawy GN.II.6821.1.45.2011.KH, z których wynika, że już wtedy prawdopodobnie prowadzona była sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości składającej się działek: 1[...], [...] wchodzących w skład "Folwarku [...]". W uzasadnieniu decyzji z dnia 2 grudnia 2024 r. Starosta Krakowski podał, że prowadził postępowanie znak: GN.II.6821.1.45.2011.KH w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. 11 K. , jedn. ewid. Z. w granicach dawnych działek: nr [...] poł. w obr. K. , jedn. ewid. Z., które decyzją z dnia 15 lutego 2019 r. zostało umorzone jako bezprzedmiotowe, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 13 czerwca 2019 r. znak: WS-VI.7534.3.65.2019.MK. W aktach sprawy brak tych decyzji. Z treści wniosku o zwrot nieruchomości wynika, że skarżące prosiły o " ponowne rozpatrzenie wszystkich działek, które wchodziły w skład naszej nieruchomości, zgodnie ze stanowiskiem Wojewody Małopolskiego w decyzji WS-VI. 7534.3.65.2019.MK ". Niezbędnym zatem było dołączenie tej decyzji do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z "Planu Sytuacyjnego R. i oraz części gruntu sprzedanych w latach 1945 – 1947 folwarku "[...]" z 1949 r. wynika, że w skład parceli nr 15 wchodziła rola – 2050 m2, kultura parkowa – 745 m2, rzeka – 1250 m2, podwórko – 2535 m2, budowle – 315 m2, drogi prywatne – 375 m2 – łącznie 7270 m2. Z opisowego wykazu zmian zawartego w "Mapie do celów prawnych – kompilacji działek nr [...] do 24 b gm. kat. K. z mapą ewidencyjną obręb 11 K. " z 2017 r. (k.9 a.a.), sporządzonej przez mgr inż. K. B.-K. wynika, że "działka nr [...] b.gm. kat. K. stanowi części aktualnych działek nr [...], [...], [...], [...] oraz działki nr [...], [...], [...] obręb [...] K. ". Część opisowa tego dokumentu nie zgadza się z treścią graficzną mapy. Wskazana w tej części działka ew. nr [...] w żadnym fragmencie nie pokrywa się z granicami dawnej parceli katastralnej nr [...]. W części opisowej omawianej mapy nie wymieniono części działek nr [...] i [...] jako wchodzących w skład dawnej parceli katastralnej nr [...]. Z kolei wymieniona w części opisowej tego dokumentu działka ew.nr [...] obr [...] K. , jako mająca w całości wchodzić w skład dawnej parceli katastralnej nr [...], jak wynika z części graficznej – w ogóle nie pokrywa się z parcelą kat nr [...], wchodząc w skład dawnych parcel nr [...], [...] Organ II instancji, po wychwyceniu błędów zawartych w sentencji decyzji Starosty Krakowskiego, uchylił decyzję organu I instancji w całości i orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości, poprawiając zaskarżoną decyzję w zakresie oznaczenia działek stanowiących przedmiot postępowania. I tak, prawidłowo wyeliminował z opisu nieruchomości działkę ew. nr [...], dodając zarazem do oznaczenia nieruchomości działki ew. nr [...], [...] [...] i [...] – jako pozostających w granicach dawnej działki nr [...], b. gm. kat. K. . Należy zauważyć, że decyzja organu II instancji nie usunęła wszystkich nieprawidłowości w decyzji organu I instancji w zakresie opisu nieruchomości zwrotowej. Jak bowiem wykazała analiza części graficznej "Mapy do celów prawnych – kompilacji działek nr [...] do 24 b gm. kat. K. z mapą ewidencyjną obręb 11 K. " z 2017 r. (k.9 a.a.), sporządzonej przez mgr inż. K. B.-K." dokonana przez Sąd, Wojewoda Małopolski pominął część działki ewidencyjnej nr [...] (południowy koniuszek) jako wchodzącej w skład dawnej parceli katastralnej nr [...]. Dlatego też, niezależnie od kwestii, czy prawidłowym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania zwrotowego jako bezprzedmiotowego, czy orzeczenie o odmowie zwrotu, też celem wyeliminowania tego błędu, należało decyzję organu II instancji uchylić. Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że w zaskarżonej decyzji organ nie ustalił w pełni podstaw prawnych przejęcia nieruchomości i czy rzeczywiście nie mieści się ono w kategoriach art. 216 u.g.n. Zaznaczyć należy, że przepis art.216 ust.1 u.g.n. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie: art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Katalog ten ma charakter zamknięty. Niedopuszczalne jest więc, aby w drodze wykładni rozszerzać stosowanie instytucji zwrotu nieruchomości na podstawie omawianego przepisu na nieruchomości, które nie zostały wywłaszczone, ani też nie zostały "przejęte lub nabyte" w trybie ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. Przepis art.216 ust.2 u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172), 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31), 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.). Tym samym art. 216 u.g.n. nie ma zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych lub nabytych przez państwo albo gminę na podstawie innych aktów prawnych. Nie uznał również za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ust. 1 i 2 u.g.n. – poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przejęcie nieruchomości w trybie egzekucji sądowej wyłącza stosowanie instytucji zwrotu, bez zbadania, czy przejęcie to nie mieści się w rozszerzonym katalogu przypadków objętych art. 216 u.g.n. W zgromadzonym przez organ I instancji materiale dowodowym znajduje się kserokopia postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 10 stycznia 1962 r. sygn. akt I Co 55/60 o przybiciu, postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 sierpnia 1962 r o przysądzeniu własności oraz postanowienia Sądu Powiatowego w K. z dnia 22 października 1962 r. w sprawie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, z których wynika, że zostały wydane w sprawie egzekucyjnej prowadzonej z wniosku wierzycieli Narodowego Banku Polskiego i K. S. przeciwko dłużnikowi W. R.. Zgodnie z przepisami zamieszczonymi w części drugiej, w rozdziale III Kodeksu postepowania cywilnego z dnia 29 listopada 1930 r. (Dz.U.1950.43.394 t.j.) normującym egzekucję z nieruchomości (art.662 i nast.), w jej toku przeprowadzana była licytacja nieruchomości, po zamknięciu przetargu sąd w osobie sędziego, pod którego nadzorem odbywała się licytacja, wydawał postanowienie co do przybicia na rzecz licytanta, który zaofiarował najwyższą cenę. W myśl art.742 k.p.c. po uprawomocnieniu się przybicia i po wykonaniu przez nabywcę warunków licytacyjnych sąd wydawał postanowienie o przysądzeniu własności. Postanowienie to było tytułem do wpisu prawa własności w księdze wieczystej na rzecz nabywcy oraz tytułem egzekucyjnym do wprowadzenia go w posiadanie nieruchomości. Tak więc żadną miarą przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa w wyniku egzekucji komorniczej nie mieści się w katalogu objętym przepisem art.216 u.g.n. W zakresie zarzutu skargi, że organ nie odniósł się właściwie do zarzutów odwołania i ograniczył się do stwierdzenia, że nie jest władny badać podniesionych przez stronę okoliczności dotyczących prawa pierwokupu, wadliwych sprzedaży przez gminę i braku odszkodowania, Sąd uznał, że są one niezasadne. Prawnie relewantną okolicznością w tym zakresie było bowiem jedynie to, komu aktualnie przysługuje własność przedmiotowych nieruchomości. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma charakter cywilnoprawny. Realizacja tego roszczenia - przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem na wywłaszczonego właściciela lub na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Z tych względów orzeczenie o zwrocie nieruchomości może być wydane wyłącznie wtedy, gdy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości (uchwała Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 1996 r. sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996/7-8/102). Brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet. Powyższą wykładnię art. 229 u.g.n. potwierdza także uchwała NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. o sygn. akt I OPS 3/14. Wprawdzie w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1998 r. nie było przepisu stanowiącego wprost, że poprzedniemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, jak to stanowi obecnie przepis art. 229 u.g.n., to jednak zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano się o kwestii zależności pomiędzy zwrotem nieruchomości, a prawem użytkowania wieczystego nieruchomości. Wskazywano, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m. in. ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego. Zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej nie powoduje bezprzedmiotowości postepowania zwrotowego, lecz stanowi podstawę odmowy zwrotu nieruchomości (por. wyrok WSA w Krakowie, sygn. II SA/Kr 1083/22, publ. w CBOIS). Wobec powyższego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s..a., uznając, że wyrzeczenie decyzji co do określenia przedmiotu postępowania wymaga zmiany oraz uznając, że właściwą formą rozstrzygnięcia w ustalonym przez organy stanie faktycznym jest orzeczenie o odmowie zwrotu, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).