Sygnatura
II SA/Kr 1127/25
Wyrok WSA w Krakowie z 20 listopada 2025 r., II SA/Kr 1127/25 – rejestr zabytków
Wynik
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Data orzeczenia
- 20 listopada 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na czynność Wójta Gminy K. nad D. z dnia 27 października 2005 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku - budynku przy ul. [...] w K. nad D. do Gminnej Ewidencji Zabytków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wójta Gminy K. nad D. solidarnie na rzecz M. K. i J. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
M. K. i J. K. w dniu 26 sierpnia 2025 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Wójta Gminy K. nad D. polegającą na włączeniu karty adresowej budynku dawnej wikarówki, usytuowanego na działkach ewid nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w K. nad D. do gminnej ewidencji zabytków gminy K. nad D. (dalej: "GEZ") - bez wiedzy skarżących jako właścicieli budynku. Numer karty [...]. Karta ewidencji została wykonana w dniu 27 października 2005 r. Zaskarżonej czynności zarzucili naruszenie: - art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; - art. 64 ust. 1 i ust. 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności czynności włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano na pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z 29 lipca 2025 r. (k. 6) informujące o włączeniu przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków oraz wojewódzkiej ewidencji zabytków. Podkreślili, że o czynnościach tych nie byli zawiadamiani. Skarżący zaznaczyli, że jako właściciele nieruchomości mają legitymację do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. nad D. wyjaśnił, że budynek położony przy ul. [...] w m. K. nad D. figuruje w GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3) ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis ten przyznaje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) - po uprzednim uzgodnieniu z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków - kompetencję do ujęcia w GEZ "innych zabytków nieruchomych" znajdujących się na terenie gminy, nawet jeżeli nie zostały one wpisane do rejestru zabytków ani uwzględnione w ewidencji wojewódzkiej. Stwierdził też, że nie znalazł podstaw prawnych do zastosowania przepisów art. 132 k.p.a. Sąd wezwał organ do nadesłania akt administracyjnych (k. 17), w odpowiedzi na co organ w piśmie z 26 września 2025 r. (k. 28) wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 16 czerwca 2025 r. Państwo K. zwrócili się do niego o przesłanie pełnej dokumentacji dot. włączenia budynku położonego w K. nad D. przy ul. [...] (dawna wikarówka) do Gminnej Ewidencji Zabytków (kserokopia pisma w załączeniu). Pismem znak: GOZ.4120.7.2025.JK z dnia 26.06.2025 r. Urząd poinformował, że nie dysponuje żadnymi dokumentami dot. wpisu w/w nieruchomości do GEZ-u (kserokopia pisma w załączeniu). Jednocześnie organ poinformował, że GEZ Gminy K. nad D. została utworzona w 2005 r., wkrótce po wejściu w życie powyższych przepisów. W obowiązującym wówczas stanie prawnym (lata 2003-2019) gmina nie była zobligowana do informowania właścicieli o objęciu ich nieruchomości ewidencją oraz jedynym dokumentem jaki Gmina posiada jest kserokopia karty Gminnej Ewidencji Zabytków dla przedmiotowego budynku (kserokopia karty w załączeniu). W związku z powyższym Gmina K. nad D. nie dysponuje żadnymi innymi dokumentami dot. wpisu w/w nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona czynność - polegająca na ujęciu budynku w gminnej ewidencji zabytków - stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt (...) albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Jak wynika z informacji uzyskanych od organu, w sprawie wpisu przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków nie dysponuje on żadnymi dokumentami poza kartą z dnia 27 października 2005 r. (k. 31). Jednocześnie organ poinformował, że włączenie tego budynku do GEZ nastąpił na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3) ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy użyte w ustawie określenie "zabytek" oznacza nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W myśl pkt 2 art. 3 "zabytek nieruchomy" to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1. Na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.z. w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W postanowieniu z 25 lutego 2020 r., sygn. II OSK 395/20 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r. II OSK 2189/13 - na gruncie art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dotyczącego gminnej ewidencji zabytków). Ujęcie w ewidencji zabytków nie następuje w związku ze stosowaniem kodeksu postępowania administracyjnego. Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może zostać ujęty w ewidencji." Nie ulega wątpliwości, że karta zabytku może być założona i następnie dołączona do ewidencji zabytków tylko w stosunku do takiej nieruchomości (lub rzeczy ruchomej), która stanowi zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, a zatem jest dziełem człowieka i stanowi świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jednocześnie treść karty włączonej do ewidencji zabytków powinna poddawać się weryfikacji, powinna w sposób obiektywny wskazywać, jakie konkretnie cechy obiektu przemawiały za uznaniem go za zabytek. W okolicznościach niniejszej sprawy taka weryfikacja nie przebiegła pomyślnie. Karta Gminnej Ewidencji Zabytków (kopia k. 31) nie została podpisana, nie wiadomo przez kogo została sporządzona - w rubryce "wpisujący dane" znajduje się jedynie adnotacja "admin". Poza opisem cech budynku (drewniany, obecna funkcja – usługowa, datowania 1890, stan zachowania - dobry) oraz oznaczeniem nieruchomości (numery działek i adres) w rubryce "rodzaje zagrożeń" wpisano: "niewłaściwe użytkowanie, zagrożenia inwestycyjne względem obiektu". Taka treść karty nie wskazuje na jakiekolwiek podstawy do wpisu przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków. Tym samym nie sposób poddać ocenie, czy obiekt posiada cechy predestynujące go do uznania za zabytek. Co istotne, w odpowiedzi na skargę ani w piśmie procesowym z 26 września 2025 r. organ nie powołuje jakichkolwiek okoliczności przemawiających za oddaleniem skargi ani za prawidłowością zaskarżonej czynności. W świetle powyższego należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zasądzono kwotę 200 zł, wniesioną przez skarżących tytułem wpisu od skargi.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 września 2025
- Symbol z opisem
- 6361 Rejestr zabytków
- Hasła tematyczne
- Zabytki
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Anna Kopeć /sprawozdawca/ Monika Niedźwiedź /przewodniczący/ Paweł Darmoń
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
art 146 par 1 · Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ol 525/25 · 20 listopada 2025
Postanowienie WSA w Olsztynie z 20 listopada 2025 r., II SA/Ol 525/25 – rejestr zabytków
Sygnatura: II SA/Gl 937/25 · 20 listopada 2025
Wyrok WSA w Gliwicach z 20 listopada 2025 r., II SA/Gl 937/25 – rejestr zabytków
Sygnatura: II SA/Kr 767/25 · 20 listopada 2025
Wyrok WSA w Krakowie z 20 listopada 2025 r., II SA/Kr 767/25 – rejestr zabytków
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny