II SA/Kr 1089/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2017r. , oddalającego wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

W dniu 25 września 2017r. skarżąca M. B. złożyła ponowny wniosek , tym razem jedynie w zakresie ustanowienia pełnomocnika, w sprawie swej skargi na postanowienie SKO w K. z dnia 4 lipca 2016r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Strona skarżąca domaga się ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do ustanowienia pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Wskazuje na koszty utrzymania, leczenia, koszty dojazdu do pracy. Ponadto wskazuje, iż w szeregu prowadzonych przed tut. Sądem sprawach musiała opłacić wpisy sądowe co znacznie uszczupliło jej bieżący budżet. Ponosiła te koszty również za pożyczone pieniądze. Aktualnie wnioskodawczyni wskazuje na koszty energii elektrycznej [...] zł, opłata za odpady [...] zł, opłata za wodę [...] zł, leki [...] zł , telefon [...] zł, bilet miesięczny [...] zł. Ponadto wskazuje na koszt [...] zł zakupu niezbędnego dla domu. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności z T.i J. [...] dom oraz nieruchomość rolną o pow. 15 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – [...] zł , woda – [...] zł, koszty opłat od szeregu skarg prowadzonych przed tut. sądem, w tym [...] zł kosztów adwokackich, leki – [...] zł. Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie, zakup środków czystości, bielizny. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącej jest jej kolejnym w niniejszej sprawie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek – postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2017r. został rozpoznany odmownie, a postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2017r. odmawiające jej przyznania prawa pomocy zostało utrzymane w mocy. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżąca nie wykazała bowiem żadnych innych nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu z marca 2017r. – jej stanu majątkowego. Wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie w wysokości aktualnie [...] zł – co wskazuje, iż wynagrodzenie to wzrosło w stosunku do poprzednio ocenianego na poziomie [...] zł, nie wykazała żadnych dodatkowych obciążeń budżetu domowego, poza tymi, o których wspominała w poprzednim wniosku. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżąca w złożonym powtórnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała na miesięczne wydatki i zobowiązania, które pozostają na zbliżonym poziomie jak te, które zostały wymienione w poprzednim wniosku. Zatem należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uległa pogorszeniu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawczyni nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej jej sytuacji majątkowo – bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika. Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł . Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około [...] zł ( opłaty za media, wykup lekarstw, bilet miesięczny do pracy ). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Nawet jeśli skarżąca osiąga miesięczny dochód netto z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł, to jednak zsumowanie wszelkich wiarygodnie wykazanych wydatków o charakterze stałym i koniecznym (około [...] zł) wskazuje, że miesięcznie skarżąca po ich opłaceniu dysponuje jeszcze kwotą ok. [...] zł. Orzekający nie neguje faktu, że skarżąca znajduje się w niełatwej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie sytuacja ta nie jest na tyle zła, aby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie choćby częściowym. Wskazane obecnie dodatkowe koszty poniesienia kosztów sądowych należnych od licznych skarg złożonych w tut. sądzie były do przewidzenia i ew. zaplanowania. Strona musi liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych – w szczególności na początku – należnego wpisu sądowego – od składanych szeregu skarg do tut. Sądu na decyzje czy postanowienia organów administracyjnych. Argumentem, przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być bowiem fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ [...], Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ [...], Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ [...], Lex Omega nr 1261047). W niniejszej sprawie, zdaniem orzekającego, skarżąca zatem nie wykazała aby jej sytuacja materialna obecnie uległa pogorszeniu w stosunku do poprzednio ocenianej przez Sąd, - pogorszeniu uzasadniającemu zmianę poprzednio wydanego postanowienia. Wręcz przeciwnie – wynagrodzenie skarżącej wzrosło, a jako okoliczność nową skarżąca wskazuje na zakup niezbędny dla domu w kwocie [...]zł. Nie jest to zatem okoliczność zasadniczo wpływająca na pogorszenie jej obecnej sytuacji materialnej. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).