II SA/Kr 1056/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magda Froncisz SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2022 roku, znak: SKO.OŚ/4170/175/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r. znak RGGiOŚ 604.84.2018.KC Wójt Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie, złożonego w trybie art. 182 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania "w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem poprzez podjęcie działań w trybie art. 26 a) pkt 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2013 r. o odpadach (Dz. U. z 2021 poz. 779, dalej u. o o.) polegających na usunięciu odpadów o masie ok. 6 450 Mg składowanych wewnątrz hali magazynowej oraz przed halą magazynową na działce nr [...] w miejscowości S.". W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wyjaśniono, że pod pojęciem "innych uzasadnionych przyczyn" w piśmiennictwie wymienia się m. in. okoliczność, że postępowanie w danej sprawie już się toczy bądź zostało już rozstrzygnięte inną decyzją administracyjną. Kwestia wskazana we wniosku Prokuratora, a dotycząca usunięcia odpadów o masie ok. 6 450 Mg składowanych wewnątrz hali magazynowej oraz przed halą magazynową na działce nr [...] w miejscowości S., jest przedmiotem toczącego się postępowania pod sygnaturą [...], wszczętego w dniu 23 września 2021 r. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku prokuratora doprowadziłoby do wszczęcia postępowania w sprawie, w której postępowanie się już toczy. Sytuacja taka jest niedopuszczalna, postępowanie takie podlegałoby umorzeniu, jako bezprzedmiotowe. W związku z tym uznano, że zachodzą inne okoliczności, w związku z którymi postępowanie na wniosek Prokuratora z dnia 23 marca 2022 r. nie może być wszczęte. Zażalenie złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, zarzucając naruszenie art. 182 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji nie jest związany wnioskiem prokuratora o wszczęcie postępowania. Wskazano, że organ nie ma kompetencji do oceny wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. nr SKO.OŚ/4170/175/2022, utrzymało zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż związanie organu wnioskiem prokuratora nie wyłącza jednak obowiązku organu sprawdzenia, czy jest on właściwy do załatwienia danej sprawy (art. 19), i do ewentualnego przekazania sprawy organowi właściwemu w trybie art. 65 lub do powiadomienia prokuratora w trybie art. 66 o właściwości innego organu do załatwienia sprawy, a także weryfikacji, czy prowadzenie postępowania administracyjnego w danej sprawie jest w ogóle dopuszczalne. Nie ma wątpliwości co do faktu, że sprawa wskazana we wniosku prokuratora, a dotycząca usunięciu odpadów o masie ok. 6 450 Mg składowanych wewnątrz hali magazynowej oraz przed halą magazynową na działce nr [...] w miejscowości S. jest przedmiotem toczącego się postępowania. Postępowanie to zostało wszczęte w dniu 23 września 2021 r. pod sygnaturą [...] w stosunku do L. J., obecnego właściciela działki, na której składowane są odpady i pozostaje w toku. Z kolei postępowanie w tej sprawie prowadzone w stosunku do wskazanej we wniosku prokuratora spółki M. Sp. z o.o. (poprzedniego właściciela przedmiotowej działki) zostało zakończone ostateczną decyzją SKO w Krakowie z dnia 23 października 2019 r. znak SKO.OS/4170/316/2019 o wydaniu nakazu usunięcia odpadów. Obecnie w stosunku do tej decyzji toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej wygaśnięcia, w związku z faktem, że Sąd Rejonowy w Bielsku - Białej postanowieniem sygn. [...] orzekł o rozwiązaniu podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, postanowienie to stało się prawomocne w dniu 20 marca 2021 r., a spółkę M. P. Sp. z o.o. wykreślono z Krajowego Rejestru Sądowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji pozostaje nadal w toku w związku z uchyleniem zapadłego w tej sprawie rozstrzygnięcia Wójta Gminy S. decyzją SKO w Krakowie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. SKO.OŚ/4170/127/2022. W tej sytuacji w obrocie prawnym pozostaje także ostateczna decyzja SKO w Krakowie z dnia 23 października 2019 r. znak SKO.OS/4170/316/2019 w przedmiocie nakazania M. Sp. z o.o. usunięcia odpadów o masie ok. 6 450 Mg składowanych wewnątrz hali magazynowej oraz przed halą magazynową na działce nr [...] w miejscowości S.. Wszczęcie kolejnego postępowania w sprawie usunięcia przedmiotowych odpadów jest w świetle przepisów k.p.a. niedopuszczalne. Orzekanie w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją (lub postanowieniem) stanowi wadę powodującą nieważność tak wydanego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W postępowaniu administracyjnym obowiązuje przy tym zasada ne bis in idem, zgodnie z którą co do zasady nie ma możliwości ponownego orzekania w raz już rozstrzygniętej sprawie. Przepisy te mają na celu zagwarantowanie realizacji zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania dotyczy sprawy, która została już zakończona ostateczną decyzją. Decyzja ta pozostaje przy tym w obrocie prawnym, co wykazano powyżej. Jednocześnie przedmiotu tego wniosku dotyczy także inne postępowanie, prowadzone w stosunku do L. J., które aktualnie się toczy. Równoległe prowadzenie dwóch postępowań w jednej i tej samej sprawie jest niedopuszczalne, bowiem elementy konstruujące stosunek administracyjno-prawny, zakreślają granice jednej sprawy administracyjnej. W danej sprawie administracyjnej może być prowadzone tylko jedno postępowanie administracyjne, co wynika z art. 1 pkt 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie, zarzucając naruszenie: - art. 182 kpa poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji który otrzyma wniosek prokuratora w oparciu o ww. przepis - nie jest nim związany, a w konsekwencji - naruszenie art. 138 § 1 k.p.a i w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji wobec błędnego przyjęcie, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją, podczas gdy stosownie do art. 138 § 1 k.p.a w zw. z art. 144 k.p.a. należało uchylić w całości zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wójtowi Gminy S. celem wykonania przez niego ciążącego na nim obowiązku o jakim mowa w art. 26a ust. 1 u.o o. w zw. z art. 26a ust. 2 pkt 3 u. o o. - wobec istniejącej konieczności niezwłocznego usunięciu ww. odpadów nielegalnie składowanych co najmniej od dnia 16 października 2018 r., na działce nr [...] w m. S., pozostającej we władaniu L. J. - ze względu na istnienie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, po uprzednim wydaniu decyzji skierowanej do władającego ww. powierzchnią ziemi, zgodnie z dyspozycją art 26a ust 3 u.o o. W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotem sprawy zakończonej w.w, ostateczną i nadal pozostającą w obiegu prawnym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 października 2019 r., znak: SKO.OŚ/4170/316/2019 było nakazanie M. Sp. z o.o. w oparciu o art. 26 ust. 1 i 2 u. o o. usunięcia ww. odpadów w terminie do dnia 15 listopada 2019 r. Jej stroną była ww. spółka. Przedmiotem ww. wnioskowanego przez prokuratora postępowania administracyjnego było natomiast podjęcie przez Wójta Gminy S. (nie przez ww. spółkę) w trybie art. 26 a ust, 1 i 2 pkt 3 u. o o. (a więc, w oparciu o inną podstawę prawną) działań polegających na usunięciu ww. odpadów, lecz ze względu na istnienie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska (okoliczność ta nie była przesłanką wydanej ww. decyzji SKO z dnia 23 października 2019 r.). Nadto, celem wnioskowanego postępowania było wydanie decyzji w trybie art. 26a ust. 3 u. o o., w stosunku do władającego powierzchnią ww. nieruchomości na której znajdują się ww. odpady tj. do L. J. nie zaś do ww. spółki. Przedmiot tej decyzji także różnił się od przedmiotu ww. decyzji SKO z dnia 23 października 2019r., dotyczącej nakazania usunięcia ww. odpadów. Tożsamość spraw będzie natomiast istniała, gdy występują w nich te same podmioty, gdy dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W świetle powyższego twierdzenie o tożsamości przedmiotowo-podmiotowej obu ww. spraw jest oczywiście błędne. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. O ile co do zasady prawidłowe są poglądy wyrażone w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji, co do zakresu związania organu wnioskiem Prokuratora złożonym w trybie art. 182 k.p.a., o tyle w okolicznościach niniejszej sprawy, nie znajdują one uzasadnienia. Jak wynika z akt administracyjnych, stan faktyczny przedstawia się tak jak opisały go strony postępowania i jak to przedstawiono powyżej w części historycznej uzasadnienia. Przy takim stanie faktycznym jak najbardziej trafnie podnosi się w skardze, że postępowania prowadzone na podstawie art. 26 i 26a ustawy o odpadach, to całkowicie odmienne postępowania, o odmiennych przesłankach ich wszczęcia, a także odmiennych trybach i adresatach obowiązku usunięcia odpadów. Tak więc okoliczność, że toczyło się już postępowanie na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, które zostało zakończone ostateczną decyzją nakazującą usunięcie odpadów, oraz że toczy się inne postępowanie w przedmiocie usunięcia tych odpadów przeciwko innemu podmiotowi na tej samej podstawie prawnej tj. na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, nie stanowi przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 26a ustawy o odpadach. Jak wynika z jednoznacznej treści wniosku Prokuratora z dnia 21 marca 2022 roku, wniósł on o podjęcie działań na podstawie art. 26a) ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o odpadach, ze względu na istnienie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Biorąc pod uwagę, że postępowanie w tym trybie nie toczyło się i się nie toczy, to uwzględniając poglądy wyrażane odnośnie art. 182 k.p.a., organ był zobowiązany wszcząć postępowanie o jakie zawnioskował Prokurator, co będzie w dalszym toku sprawy jego obowiązkiem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" p.p.s.a.