II SA/Kr 1042/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia 1 lipca 2016r. nr. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu.

W dniu 20 marca 2017r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia 1 lipca 2016r. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, nieznającą przepisów prawnych. Skarżąca przedstawia zaświadczenie o wysokości emerytury, zaświadczenia lekarskie, faktury za telefon, energie elektryczną. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1350,01 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada 1/3 domu po rodzicach, w którym obecnie mieszka o pow. 42 m2, a także mieszkanie o pow. 42 m2 o wartości 120 000 zł na zasadach współwłasności z mężem, z którym pozostaje w separacji. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Jako koszty utrzymania wymienia czynsz 200 zł, telefon 100 zł, prąd 128,40 zł leki 200 zł, ubezpieczenie na życie 60 zł. Łącznie zatem jest to kwota w granicach 628 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów ( 1350 zł emerytury ), zły stan zdrowia potwierdzony stosownym zaświadczeniem lekarskim , zwyczajowe i wykazane koszty utrzymania w łącznej kwocie ok. 630 zł , samotność, brak jakichkolwiek innych dochodów - w kontekście ew. wymaganych kosztów sądowych - nie jest ona w stanie ponieść tychże kosztów na tym etapie postępowania w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów uznano za uzasadnione. Odnosząc się również do wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie oddalającego w niniejszej sprawie skargę D. M. należy uznać, iż w obecnej sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni nie będzie ona w stanie ponieść także i tych kosztów. Szczególnie wobec sytuacji, iż udział profesjonalnego pełnomocnika jest na obecnym etapie postępowania obligatoryjny. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie, a ta, zdaniem orzekającego wskazuje na konieczność pomocy wnioskodawczyni również w zakresie ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 w zw. z art. 258, 39, 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).