II SA/Ke 96/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić B. O. uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (sto) złotych.

Sygn. akt II SA/Ke [...] Uzasadnienie B. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie z [...] grudnia 2021 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie wydane przez B. O. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.2022.329) dalej zwanej "p.p.s.a.", stronami w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...), natomiast w myśl § 2 przywołanego artykułu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Wymóg naruszenia interesu prawnego ma przy tym charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracyjnego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2007 r., I OSK 389/06 - dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka konstrukcja interesu prawnego przesądza o tym, że uprawnionym do wniesienia skargi jest tylko ten podmiot, którego sytuacja prawna uległa bezpośredniej zmianie na skutek władczych działań organów administracji publicznej, przy czym naruszenie powyższe musi mieć charakter zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jedynie bezpośrednie naruszenie konkretnej normy prawnej może skutkować udzieleniem ochrony prawnej przez sąd administracyjny. Tym samym skarżący musi wykazać, na czym polegało naruszenie prawa lub interesu prawnego, którego dopuściły się organy administracji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tak ukształtowana struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje jednocześnie krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. W konsekwencji postępowanie to nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny w aspekcie zgodności z prawem, ani też przez żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tego organu administracji. Organy te nie mają uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, a postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystywane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Nie można zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w I instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowadministracyjnym. Przyjęcie takiego założenia podważałoby bowiem zaufanie do organów władzy publicznej. W takiej sytuacji uzasadnione byłoby twierdzenie, że jednostki te nie działają zgodnie z prawem, lecz kierują się własnymi interesami, nierzadko nie mającymi podstawy w obowiązujących przepisach prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005, str. 212, uchwała 7 sędziów NSA z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15 dotycząca analogicznego do zaistniałego w niniejszej sprawie, problemu legitymacji procesowej powiatu w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną). W świetle powyższego należy uznać, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego nie może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, bowiem jego rola w postępowaniu skończyła się z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego skierowanego do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (patrz wyrok NSA z 15 lutego 2006 r., I OSK 460/05, dostępny jw.). Nie ulega wątpliwości, że podmiotem składającym skargę w niniejszej sprawie jest B. O.. Skarżący jest jednocześnie organem który wydał decyzję w I instancji, a to wyłącza możliwość zaskarżenia przez niego do Sądu rozstrzygnięcia organu odwoławczego orzekającego w przedmiocie podjętego przez niego postanowienia. Wydając akt w I instancji organ nie działa bowiem jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy sprawa, lecz jako organ administracji publicznej na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji. Istnienie interesu prawnego jest, jak już wyżej wspomniano, warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Reasumując, B. O., który wydał rozstrzygnięcie w I instancji, nie jest uprawniony do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2021 r. uchylające to postanowienie i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Takie stwierdzenie powoduje konieczność odrzucenia skargi, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego od pisma odrzuconego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy.