II SA/Ke 78/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków K. W. i S.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. i S.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych.

K. W. i S. W. złożyli urzędowe formularze PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Ze złożonych formularzy wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i osiągają miesięczny dochód w wysokości około 10 tysięcy złotych. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1012 zł netto, jej mąż pobiera emeryturę w wysokości 2182 zł netto i osiąga dochód z najmu w wysokości 6800 zł miesięcznie. Oboje wnioskodawcy są właścicielami domu w S. wielkości 800 m kw o wartości około 2 milionów złotych, domu w K. wielkości 425 m kw o wartości około 800 tysięcy złotych i nieużytkowanych gruntów rolnych o powierzchni 6 ha i wartości około 200 tysięcy złotych. S. W. wykazał ponadto własność mieszkania w Ki. wielkości 200 m kw o wartości około 900 tysięcy złotych, samochodu marki [...]z 2017 r. o wartości około 200 tysięcy złotych, samochodu marki [...] z 2003 r. o wartości około 8 tysięcy złotych, samochodu marki [...] z 2016 r. o wartości około 40 tysięcy złotych. Wnioskodawcy oświadczyli, że koszty utrzymania nieruchomości, bieżąca konserwacja i naprawy, koszty zakupu oleju opałowego, wyżywienia, ubrań, leków, koszty dojazdów na leczenie i zabiegi wynoszą 10 tysięcy złotych miesięcznie. Złożenie wniosków o przyznanie prawa pomocy uzasadnili brakiem środków na pokrycie wpisu sądowego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości lub w części przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. Pozostałe ewentualne opłaty sądowe, które mogą się pojawić na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł z wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 250 zł. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona skarżący nie wykazali w sposób przekonujący, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawcy osiągają stały wysokie dochody z dwóch emerytur i najmu, co umożliwia planowanie wydatków, zwłaszcza, że nie mają nikogo na utrzymaniu. Ponadto posiadają 2 domy, mieszkanie w K., gospodarstwo rolne i 3 samochody o znacznej wartości. W tej sytuacji trudno uznać skarżących za osoby ubogie, wymagające pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W świetle powołanych wyżej okoliczności uznano, że wnioskodawcy przy racjonalnym gospodarowaniu stałymi dochodami i posiadanym majątkiem mają możliwość zgromadzić środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego od skargi i pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania. Wnioski o przyznanie prawa pomocy podlegają zatem oddaleniu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.