II SA/Ke 493/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. na akt Okręgowego Inspektora Pracy w Kielcach z dnia 15 czerwca 2026 r. nr rej. 050147-53-K015-Ws01/2026 w przedmiocie ustalenia sposobu podziału funduszu premiowego pomiędzy komórki organizacyjne p o s t a n a w i a : I. odrzucić skargę; II. zwrócić z urzędu N. kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną jako wpis sądowy.

W dniu 15 lipca 2026 r. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na akt Okręgowego Inspektora Pracy w Kielcach (dalej "OIP") z 15 czerwca 2026 r. nr rej. 050147-53-K015-Ws01/2026 w przedmiocie ustalenia sposobu podziału funduszu premiowego pomiędzy komórki organizacyjne, uiszczając jednocześnie 200 zł tytułem wpisu sądowego. W odpowiedzi na skargę OIP wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że przedmiotem zaskarżenia jest ww. wystąpienie inspektora pracy, wydane po przeprowadzeniu 19, 26, 27 i 29 maja 2026 r. kontroli u strony skarżącej – na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. W odniesieniu do zaskarżonego aktu –formułującego wnioski z kontroli, nierozstrzygającego władczo o obowiązkach strony – ustawodawca nie przewiduje formy decyzji administracyjnej ani też trybu odwoławczego. Nie jest to również inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - w związku z czym zaskarżone wystąpienie nie podlega kontroli sądowo-administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także: - w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), - w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zaskarżenie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej jest więc dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1 - 4, § 2a i § 3 p.p.s.a. zaskarżanie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod kątem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc powyższe do przedmiotu skargi wniesionej do Sądu należy wskazać, że nie mieści się on w żadnej z wymienionych przejawów działalności organów administracji publicznej podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Strona skarżąca zakwestionowała bowiem skierowany doń akt Okręgowego Inspektora Pracy w Kielcach z 15 czerwca 2026 r. nr rej. 050147-53-K015-Ws01/2026 o następującej treści cyt.: "WYSTĄPIENIE Na podstawie art. 11 pkt 8 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.) po przeprowadzeniu kontroli w dniu (ach) 19, 26, 27, 29.05.2026 r. wnoszę o 1. ustalanie wspólnie z organizacją związkową w terminie 14 dni przed przewidywanym dniem wypłaty premii sposobu podziału funduszu premiowego pomiędzy komórki organizacyjne". W tym miejscu należy przytoczyć art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r., zwanej dalej "u.p.i.p.", który stanowi, że do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 11, art. 11a i art. 11b u.p.i.p., organy PIP są uprawnione odpowiednio do wydawania nakazów, zakazów, skierowania wystąpienia lub wydania polecenia. Z kolei stosownie do art. 12 u.p.i.p, w postępowaniu przed organami PIP w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Wedle art. 21 u.p.i.p., postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. Z przywołanych regulacji wynika, że u.p.i.p. stanowi lex specialis do ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W postępowaniu jurysdykcyjnym prowadzonym przez organy inspekcji pracy regulacje u.p.i.p. należy więc stosować w pierwszej kolejności, a dopiero w sprawach nieuregulowanych tą ustawą zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. Omawiana ustawa nie przewiduje obowiązku podjęcia działań na skutek wniosków bądź skarg podmiotów zewnętrznych, bowiem organy PIP samodzielnie dokonują oceny, czy istnieją podstawy do wszczęcia kontroli, a przy tym procedura ewentualnej kontroli przeprowadzanej przez organy PIP w oparciu o przepisy rozdziału 4 ustawy nie jest sensu stricte postępowaniem administracyjnym regulowanym przepisami K.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z 18 kwietnia 2013 r., III SA/Kr 924/12 – dostępny w CBOSA). Oznacza to, że rozstrzygnięcia organów PIP nie mieszczą się w katalogu aktów i czynności poddanych kontroli sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt. 1-4 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 24 czerwca 2026 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 425/26, dostępne j.w.) Dodatkowo podkreślić należy, że przyjmując nawet, że wniesiona skarga została złożona w trybie działu VIII K.p.a. (Skargi i wnioski), to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym został utrwalony pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11 oraz postanowienia NSA z: 1 marca 2010 r., II OSK 478/09; 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09 i 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07 – dostępne j.w.). W niniejszej sprawie brak jest zatem przedmiotu zaskarżenia, który podlegałby kontroli sądu administracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądu administracyjnego – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt I postanowienia). W przedmiocie zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono w pkt II postanowienia – na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.