II SA/Ke 398/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Opatowie z dnia 16 września 2019 r. nr XIV/116/2019 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie uchwalenia statutów sołectw stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Dnia 16 września 2019 r. Rada Miejska w Opatowie, działając na podstawie art. 5, art. 35, art. 40 ust. 2 pkt 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.) zwanej dalej "u.s.g.", podjęła uchwałę nr XIV/116/209 zmieniającą uchwałę w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy Opatów. W § 1 uchwały postanowiono, że w statutach sołectw Gminy Opatów, uchwalonych uchwałą nr V/37/03 Rady Miejskiej w Opatowie z dnia 28 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy Opatów, stanowiących załączniki od 1 do 28 do niniejszej uchwały, wprowadza się następujące zmiany: 1) w § 12 skreśla się pkt 1) i 2); 2) § 16 otrzymuje brzmienie: "Zebranie wiejskie jest ważne, gdy zostali o nim powiadomieni wszyscy mieszkańcy w sposób zwyczajowo przyjęty.". Zgodnie z § 2 uchwały, pozostała treść statutów sołectw Gminy Opatów, stanowiących załączniki od 1 do 28 do uchwały Nr V/37/03 Rady Miejskiej w Opatowie z dnia 28 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy Opatów, nie ulega zmianie. Stosownie do § 3 uchwały, jej wykonanie powierzono Burmistrzowi Miasta i Gminy Opatów. W myśl § 4 uchwały, weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego. W skardze wywiedzionej na powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wojewoda Świętokrzyski zarzucił jej istotne naruszenie art. 35 ust. 1 u.s.g. polegające na dokonaniu zmiany statutów jednostek pomocniczych gminy bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami sołectw. Skarżący przytoczył treść art. 5a u.s.g. i podniósł, że nieprzeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami sołectw w sprawie wprowadzenia zmian w statutach tych sołectw stanowi istotne naruszenie przepisów prawa, gdyż ich przeprowadzenie jest obligatoryjne i stanowi wymóg ustawowy. Zdaniem Wojewody, niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 35 ust. 1 u.s.g. skutkuje bezwzględną nieważnością uchwały, co uzasadnia wniesienie skargi. W odpowiedzi na powyższe Rada Miejska w Opatowie uznała skargę za zasadną, podnosząc, że zmiany w statutach sołectw zostały dokonane bez konsultacji z mieszkańcami. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zarówno pełnomocnik skarżącego jak i organ wyrazili zgodę na taki tryb rozpoznania sprawy (pisma z dnia 16 czerwca 2020 r. i z dnia 17 czerwca 2020 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Nie ma wątpliwości w tej sprawie, że zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust 1 u.s.g., zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. To oznacza, że uchwała powinna zostać podjęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tej jednostki pomocniczej, której samorząd pomocniczy ma być uregulowany zmienionymi statutami. Konieczne jest uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2018 r., III SA/Kr 288/18, lex nr 2451150 i powołane tam wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r., II SA/Gd 458/12, WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013r., III SA/Kr 66/13 i NSA z dnia 3 września 2013 r., II OSK 652/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsultacje przeprowadza się zgodnie z postanowieniami uchwały rady gminy ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. W orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 3 września 2013r., II OSK 652/13, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r., III SA/Gd 458/12 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., III SA/Kr 66/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), odczytuje się art. 35 ust. 1 u.s.g. w ten sposób, że brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostek pomocniczych poprzedzających podjęcie zaskarżonej uchwały prowadzi do uznania, że doszło do istotnego naruszenia prawa, które skutkować musi stwierdzeniem nieważności całej uchwały. Przywołane wyżej poglądy orzecznictwa Sąd orzekający w tej sprawie podziela. W niniejszej sprawie, co przyznaje organ, zaskarżona uchwała została podjęta bez uprzedniego przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że zaskarżona uchwała dotyczy zmiany uchwały w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy Opatów. Radę gminy obowiązują przepisy związane z procedurą podejmowania uchwały w sprawie uchwalenia statutu jednostki pomocniczej również w przypadku podejmowania uchwały zmieniającej treść statutu. Z tych powodów Sąd ocenił jako zasadny zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia art. 35 ust. 1 u.s.g., stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w całości, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1 u.s.g.