Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Ke 380/26

Wyrok WSA w Kielcach z 22 października 2026 r., II SA/Ke 380/26 – zasiłki celowe i okresowe

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia
22 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Mącznik (spr.), Sędzia WSA Magdalena Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2026 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata S. H. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 28 maja 2026 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (organ I instancji) z 2 marca 2026 r. nr [...] w sprawie przyznania R. B. (strona, skarżący) pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w miesiącu: marzec 2026 r. w wysokości 150,00 zł, z tym że: kwota 20,00 zł na dofinansowanie do zakupu leków, kwota 30,00 zł na dofinansowanie do zakupu żywności, kwota 80,00 zł na dofinansowanie do zakupu obuwia zimowego, kwota 20,00 zł na dofinansowanie do zakupu ciepłej bielizny. W uzasadnieniu kolegium wskazało, że wnioskiem z 3 lutego 2026 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o udzielenie pomocy w formie dofinansowania do zakupu leków, wyżywienia, obuwia zimowego i ciepłej bielizny. Decyzją z 2 marca 2026 r. organ I instancji orzekł w sprawie. W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił, że udzielona pomoc jest mocno zaniżona, bowiem stanowi olbrzymią różnicę między przymusowymi wydatkami, a sumą wsparcia. Rozpatrując to odwołanie, kolegium wskazało na art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 639) i podniosło, że R. B. ma 81 lat, jest po rozwodzie, zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą dotkniętą wieloma schorzeniami, legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kielcach z 22 listopada 2024 r. zaliczającym go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30 listopada 2027 r. Ma przyznany dodatek mieszkaniowy do 28 lutego 2026 r. w kwocie po 159,70 zł miesięcznie. Dochodem strony jest świadczenie emerytalne z ZUS w kwocie 2.058,53 zł. Zatem łączny dochód wynosi 2.217,73 zł. Skarżący oświadczył, iż ponosi stałe koszty utrzymania mieszkania i koszty leczenia, tj. oplata za czynsz 265,34 zł, opłata za gaz 36,59 zł, opłata za telefon 70,00 zł, zakup leków 335,70 zł, opłata za energię (częściowa) 170,00 zł, wizyta prywatna urolog 200,00 zł. Łączne obciążenia wynoszą 1.077,63 zł, natomiast na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych pozostaje mu kwota 1.140,10 zł. Podczas wywiadu strona potwierdziła, iż oczekuje pomocy na dofinansowanie do: zakupu leków, zakupu żywności, zakupu obuwia zimowego i ciepłej bielizny, a swój wniosek uzasadnia trudną sytuacją zdrowotną i finansową. Zdaniem kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. stycznia 2026 r. wynosił 2.217,73 zł, natomiast po uwzględnieniu stałych miesięcznych obciążeń wynosił 1.140,10 zł i tym samym nadal przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, tj. 1.010,00 zł. Bezsporne zatem jest, że w przedmiotowej sprawie strona nie spełnia wymagań wynikających z przepisów art. 8 ust. 1 ww. ustawy, które określają kryteria dochodowe kwalifikujące do bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłków celowych. Skoro skarżący nie kwalifikuje się do przyznania pomocy na zasadach ogólnych, organ I Instancji rozważył możliwość przyznania pomocy na zasadach specjalnych i uznał za uzasadnione przyznanie wnioskodawcy na podstawie art. 41 pkt 1 ww. ustawy pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że ośrodek ocenił sytuację finansową i zdrowotną skarżącego jako wyjątkowo trudną i przyznając zaskarżoną decyzją pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości 150,00 zł z przeznaczeniem na wymienione we wniosku potrzeby, nie pozostawił go bez wsparcia. Kolegium powołało się też na pismo z 22 maja 2026 r. informujące o łącznej kwocie 2.000 zł przeznaczonej na zasiłki celowe i celowe specjalne dla rejonu skarżącego i sposobie jej rozdysponowania. Kolegium powtórzyło za organem I instancji, że skarżący przyznanej pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego wielokrotnie nie odbiera z kasy MOPR w Kielcach. Ponadto każdy złożony przez niego wniosek rozpatrywany jest zgodnie z przepisami prawa. Organ musi uwzględnić nie tyko interes strony, ale również potrzeby i oczekiwania innych świadczeniobiorców, a także ograniczone możliwości ośrodka. Musi zaspokoić w pierwszej kolejności potrzeby osób i rodzin o najniższych dochodach spełniających kryterium dochodowe, a jednocześnie dysponując ograniczonymi środkami finansowymi, zapewnić je jak największej grupie osób potrzebujących. Kolegium zauważyło, że skarżący nie udokumentował potrzeby zakupu leków poprzez przedłożenie recepty, zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego potrzebę leczenia. Poinformował jedynie, że musi przyjmować suplementy diety, które nie są niezbędną potrzebą życiową, a pomoc ta nie mieści się w możliwościach i celach pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę szczególnie trudną sytuację spowodowaną niepełnosprawnością, długotrwałymi chorobami wymagającymi leczenia oraz inne nadzwyczajne okoliczności przyznano skarżącemu pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego. Przedstawiając istotę uznania administracyjnego kolegium stwierdziło, że organ I instancji w opisywanym stanie faktycznym nie naruszył jego granic. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze R. B. nie zgodził się z decyzją kolegium z 28 maja 2026 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 25 września 2026 r. skarżący wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na planowany pobyt w szpitalu. W odpowiedzi na wezwanie z 29 września 2026 r. o przedłożenie dokumentu potwierdzającego pobyt w szpitalu skarżący wskazał, że zaświadczenie takie przedstawi w "odpowiednim czasie". Podczas rozprawy w dniu 22 października 2026 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na ograniczone zaufanie do działań, które odbywają się bez udziału skarżącego. Pełnomocnik wniósł o zmianę decyzji i przyznanie przez sąd satysfakcjonującego zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie była zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Tak zakreślona kognicja sądu powoduje, że nawet uwzględniając skargę, wojewódzki sąd administracyjny nie może przyznać wnioskowanego przez stronę świadczenia. Sąd nie załatwia bowiem sprawy administracyjnej, wynikłej z wniosku strony, ale kontroluje wyłącznie zgodność z prawem decyzji administracyjnej, która w takiej sprawie zapadła. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie sąd podkreśla, że dostrzegł trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną skarżącego. Mając jednak na uwadze przytoczone wyżej przepisy p.p.s.a., sąd w ramach sprawowanej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia nie może kierować się zasadami współżycia społecznego. Rolą sądu jest wyłącznie kontrola zaskarżonej decyzji na podstawie kryterium jej zgodności z prawem. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 639; ze zm.), zwanej dalej: "u.p.s.", zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na tej podstawie prawnej, skarżącemu, którego dochód przekracza kryterium dochodowe, ze względu na jego szczególną sytuację, przyznany został specjalny zasiłek celowy w wysokości 150,00 zł na dofinansowanie do zakupu leków, żywności, obuwia zimowego, ciepłej bielizny. W tym miejscu wymaga wyjaśnienia skarżącemu, że kryterium dochodowe nie jest określane przez organy administracji publicznej, ale przez ustawodawcę. Jak już podniosło kolegium, kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - w dacie rozpoznawania sprawy - wynosiło 1010 zł. Jest poza sporem, że dochód skarżącego (1140,10 zł) przekracza kryterium dochodowe. W związku z powyższym zasadnie organy rozpoznały wniosek skarżącego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Warto przy tym zauważyć, że we wniosku z 3 lutego 2026 r. skarżący nie wskazał żądanej kwoty dofinansowania. Kwestią sporną pomiędzy stronami pozostawała wysokość przyznanego świadczenia. Podkreślić zatem należy, że rozstrzygnięcie zarówno w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego, jak i określenia jego wysokości, wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organowi administracji publicznej przyznany został w tego rodzaju sprawach luz decyzyjny. Rozpoznając wniosek w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego, organ, przy ustalaniu wysokości tej pomocy, winien rozeznać sytuację wnioskodawcy podczas wywiadu środowiskowego oraz ustalić potrzeby wnioskodawcy, uwzględniając przy tym możliwości finansowe - środki którymi dysponuje na ten rodzaj pomocy - oraz ilość innych osób oczekujących na pomoc. Należy podkreślić, że nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o ten zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości, jakiej oczekuje. W realiach analizowanej sprawy wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego odpowiadała, w ocenie sądu, wskazanym wyżej wymogom. Wprawdzie w swoim stanowisku skarżący wyraził niezadowolenie z wysokości przyznanego świadczenia, lecz nie wskazał ani odpowiedniej według niego kwoty dla realizowanej potrzeby ani nie uzasadnił konieczności przyznania tej pomocy w wyższej wysokości. Zarzuty podniesione w tym zakresie w skardze należało tym samym uznać za niezasadne. W świetle powyższego, stwierdzić należało, że w warunkach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji. Wyjaśnić należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Zdaniem sądu wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia nie stoją na przeszkodzie w ubieganiu się przez skarżącego o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zaspokojenie jego innych niezbędnych potrzeb bytowych. Rodzaj tych potrzeb oraz wysokość potrzebnych środków na ich zaspokojenie skarżący powinien wyartykułować w złożonym wniosku. Ponownie podkreślić trzeba, że rozstrzygnięcie zarówno w zakresie przyznania specjalnego zasiłku celowego, jak i określenia jego wysokości, wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przekonaniu sądu, organy administracji, poddając ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 116/10, LEX nr 594935), zgodnie z którym (cyt.): "w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2-4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. ww. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę." Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Ponadto w myśl art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że zadaniem organów pomocy społecznej jest wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie takim osobom stałego źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla zainteresowanego w jego dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb. Ponadto pomoc ta powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania i nie może być instytucją, która ma przejąć cały ciężar utrzymania wnioskodawcy. Akta sprawy wskazują, że skarżący nie jest pozbawiony pomocy ze strony organów pomocy społecznej. Z pisma organu I instancji z 14 kwietnia 2026 r. (k. 22 akt administracyjnych) wynika bowiem, że skarżący we wrześniu 2025 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie dofinansowania do zakupu leków, żywności, dofinansowania do rachunku za gaz i energię elektryczną. Przyznano mu pomoc społeczną w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 220 zł, którego nie odebrał. Ponadto w piśmie z 20 maja 2026 r. (k. 23 akt administracyjnych) organ I instancji wyjaśnił, że łączna kwota przeznaczona na zasiłki celowe i zasiłki celowe specjalne w lutym 2026 r. dla Rejonu Opiekuńczego "[...]" wyniosła 2000,00 zł, z czego kwota wypłacona na zasiłki celowe specjalne wyniosła 1494,18 zł, którą objęto 11 środowisk. Na zasiłki celowe pozostała kwota 505,82 zł i objęto 4 środowiska. Wskazano także, że na dzień 28 lutego 2026 r. przyznano zasiłki celowe w kwotach: 2 x 200 zł, 4 x 150 zł, 1 x 134,18 zł, 2 x 100 zł, 2 x 80 zł, natomiast zasiłki celowe zostały przyznane w kwotach: 1 x 200 zł, 1 x 155,76 zł, 1 x 100 zł, 1 x 50,06 zł. Dodatkowo organ ten wyjaśnił, że wypłacone świadczenia przeznaczone były na dofinansowanie do zakupu leków, opału, dofinansowania do rachunków za energię elektryczną oraz gaz, dofinansowanie do zakupu obuwia i bielizny. Świadczenia udzielane były dla osób z niepełnosprawnościami, przewlekle chorych oraz osób bezrobotnych. W tym stanie rzeczy uznać należało, że świadczenie przyznane skarżącemu nie odbiega od średniej wysokości tego świadczenia przyznanego innym potrzebującym. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że fundusze, jakimi dysponował organ na zasiłki celowe zostały rozdzielone w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. W związku z powyższym uznać należało, że przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy w wysokości 150,00 zł organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Co istotne, organy obu instancji swoje rozstrzygnięcia uzasadniły w sposób mający oparcie w materiale zawartym w aktach sprawy i zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do wniosku skarżącego i pełnomocnika z urzędu o odroczenie rozprawy, Sąd wyjaśnia, że stosownie do treści art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, a podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Wykładane są ściśle, dlatego też nieobecność skarżącego wywołana pobytem na turnusie rehabilitacyjnym nie jest nadzwyczajnym wydarzeniem, obligującym sąd do odroczenia rozprawy, zwłaszcza gdy skarżącego reprezentuje ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik, szczególnie w sytuacji, gdy pełnomocnik zapoznał się przed rozprawą z aktami sprawy. Mając na uwadze powyższe, ponieważ podniesione w skardze i stanowisku pełnomocnika na rozprawie zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu będącemu adwokatem Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 87).

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 czerwca 2026
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/ Magdalena Stępniak Mirosław Surma /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny