II SA/Ke 360/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Kielcach z dnia 22 kwietnia 2026 r. znak: BiZK.III.6611.7.2026 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r. znak: BiZK.III.6611.7.2026 Wojewódzka Komisja Lekarska w Kielcach, po zbadaniu dopuszczalności wniesienia przez P. B. (zwanego dalej "stroną" lub "skarżącym") odwołania od wydanego przez Powiatową Komisję Lekarską w Jędrzejowie orzeczenia (z 17 marca 2026 r.) nr 325/2026 w sprawie zdolności do służby wojskowej, stwierdziła niedopuszczalność wniesienia odwołania od przedmiotowego orzeczenia. Organ II instancji, uzasadniając wydanie na podstawie art. 134 K.p.a. ww. rozstrzygnięcia, wskazał, że 17 marca 2026 r. strona osobiście odebrała ww. orzeczenie i jednocześnie skorzystała z uprawnienia z art. 127a § 1 K.p.a., podpisując oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia – podobnie jak Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Busku-Zdroju (upoważniony przedstawiciel). W rezultacie powyższe orzeczenie stało się ostateczne i prawomocne – co oznacza, że nie można od niego wnieść odwołania. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, strona sformułowała zarzuty naruszenia: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 127a § 1 i 2 K.p.a. - poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy oraz przyjęcie, że złożone oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania nie może zostać cofnięte przed upływem terminu do wniesienia odwołania - podczas gdy dopuszczalne jest cofnięcie złożonego w tym przedmiocie oświadczenia; - art. 134 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie wniesionego odwołania za niedopuszczalne - mimo że zostało wniesione w ustawowym terminie, a w świetle orzecznictwa skuteczne złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania zostaje pozbawione skuteczności prawnej w wyniku wniesienia w terminie odwołania; - art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela i zaniechanie oceny nie tylko skutków prawnych wniesionego odwołania z 26 maja 2026 r., ale i wszechstronnej analizy jego stanu zdrowia, przy pominięciu znaczenia przewlekłych schorzeń, na które cierpi strona, w szczególności astmy oskrzelowej, nasilonych alergii oraz atopowego zapalenia skóry - co prowadziło do pozostawienia w obrocie prawnym wadliwego orzeczenia, uznającego skarżącego za zdolnego do służby wojskowej i zaliczającego go do kwestionowanej przezeń kategorii zdolności A - podczas gdy rzeczywisty stan jego zdrowia wskazuje na niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju, w związku z czym zachodzi potrzeba merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nadmiernie formalistyczne ograniczenie prawa do kontroli instancyjnej i sądowej orzeczenia wydanego przez organ I instancji. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie organu odwoławczego do merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania oraz zasądzenie - na jego rzecz - zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności zakwestionowanego postanowienia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny dopuszczalności wniesienia przez skarżącego odwołania (akta adm. – zał. nr 4) od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w Jędrzejowie w sytuacji złożenia przez tę stronę – równocześnie z odebraniem decyzji (17 marca 2026 r.) – oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania (akta adm. - zał. nr 2), a następnie – jak podnosi w skardze – jego cofnięcia wobec złożenia 26 marca 2026 r. odwołania od tego orzeczenia (akta adm. - zał nr 4). W tym kontekście, mając na uwadze związanie Sądu granicami niniejszej sprawy – w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania (art. 134 § 1 p.p.s.a.) – nie mogły odnieść skutki zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie braku analizy jego stanu zdrowia, odnoszące się merytorycznie do ww. orzeczenia organu I instancji – w którym uznano skarżącego za zdolnego do służby wojskowej i zaliczono go do kategorii zdolności A. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Kielcach z 22 kwietnia 2026 r. stanowi przepis art. 134 K.p.a. – zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 K.p.a. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00, LEX nr 81351). Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 502). Do przyczyn przedmiotowych zalicza się m.in. sytuację, gdy na wydane przez organ administracji rozstrzygnięcie nie przysługuje żaden środek odwoławczy bądź przysługuje środek zaskarżenia, ale nie w administracyjnym toku postępowania (decyzja ostateczna). Z kolei zgodnie z art. 127a K.p.a. – na którego naruszenie powołuje się skarżący – przed upływem terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (§ 1). Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (§ 2). Instytucja prawa do zrzeczenia się odwołania została wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Ustawodawca określił dwie zasadnicze przesłanki skutecznego skorzystania z tego prawa. Po pierwsze, oświadczenie to może być złożone jedynie przez stronę postępowania (uczestnika na prawach strony), przy czym komentatorzy omawianego przepisu podkreślają, że musi być ono autonomiczne i niczym nieskrępowane. Organ administracji nie jest natomiast uprawniony do jego oceny co do zasadności, w szczególności czy jest zgodne z interesem strony zrzekającej się (tak m.in.: A Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Andrzej Wróbel, Małgorzata Jaśkowska, Wolter Kluwer 7. Wydanie, strona 820 i n.; Barbara Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Wydanie 15, Warszawa 2017, strona 687 i n.). Podkreśla się także, że oświadczenie to musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości. Druga przesłanka, której zaistnienie warunkuje skuteczność złożenia omawianego oświadczenia, związana jest z terminem do jego złożenia. Mianowicie, ustawodawca określił, że oświadczenie to powinno być złożone "w trakcie biegu terminu do złożenia odwołania", przy czym w orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki tej nie można rozumieć w sposób uznający, iż tego rodzaju oświadczenie strona może złożyć dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję. Pogląd przyjmujący, że taka czynność procesowa może zostać podjęta również w dniu doręczenia stronie decyzji, a jedyny warunek dotyczy tego, by oświadczenie stanowiło czynność chronologicznie późniejszą w stosunku do doręczenia decyzji, jest jednolicie wyrażany w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 20 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2202/19; wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 260/21; wyrok NSA z 9 września 2021 r., sygn. akt II OSK 181/21; wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2233/19; wyrok NSA z 19 września 2019r., sygn. akt II OSK 1849/19, publ. CBOSA). W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący był uprawniony do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w Jędrzejowie z 17 marca 2026 r. Przepis art. 127a § 2 K.p.a. stanowi bowiem, że z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesieniu odwołania przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Komentatorzy omawianego przepisu zgodnie przyjmują, że zrzeczenie się prawa do złożenia odwołania jest czynnością procesową zawierającą oświadczenie woli i przy ocenie dopuszczalności odwołania tego oświadczenia należy zastosować przepisy Kodeksu cywilnego. W konsekwencji odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło do adresata (organu administracji) jednocześnie ze zrzeczeniem się prawa, o którym mowa w art. 127a § 1 K.p.a. lub wcześniej. W przypadku natomiast niespełnienia tego warunku K.p.a., co do zasady, nie dopuszcza jego cofnięcia. Jednocześnie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki nie upłynie termin do złożenia odwołania przez wszystkie strony postępowania lub nie zrzekną się one przysługującego im prawa do wniesienia odwołania decyzja nie jest ostateczna i osoba, która zrzekła się prawa do złożenia odwołania może oświadczenie to skutecznie cofnąć. Taka sytuacja w praktyce zaistnieje wówczas, gdy w sprawie mamy do czynienia z wielością stron i jedynie część z nich (lub jedna) zrzeknie się prawa do składania odwołania. Skorzystanie z takiego prawa przez jedną ze stron (lub część z nich) nie może jednak rzutować na sytuację prawną pozostałych. Oznacza to, że dopóki nie upłynie termin do złożenia odwołania przez pozostałe strony postępowania lub nie zrzekną się one przysługującego im prawa decyzja nie jest ostateczna i również podmiot, który wcześniej zrzekł się prawa do złożenia odwołania może oświadczenie to skutecznie cofnąć. Po tej dacie lub po zaistnieniu zdarzeń, które skutkują uostatecznieniem i uprawomocnieniem się decyzji nie ma bowiem możliwości odwołania złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia odwołania (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2019 r., II OSK 873/19, ONSAiWSA 2020/4/54 z glosami aprobującymi M. Kowalskiego, OSP 2020/6/54 i W. Piątka, OSP 2020/11/97). Natomiast cofnięcie oświadczenia, o którym mowa w art. 127a § 1 K.p.a. mogłoby wówczas nastąpić w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji tej stronie. W tym terminie powinno być również złożone odwołanie. Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie – w której w tym samym dniu, tj. 17 marca 2026 r., już po doręczeniu decyzji, obie strony postępowania przed organem tj. zarówno skarżący, jak i Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w Busku-Zdroju (upoważniony przedstawiciel), działając na podstawie art. 127a K.p.a., podpisali oświadczenia – zrzekając się prawa do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia organu I instancji. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od przedmiotowego orzeczenia zostało złożone przez skarżącego wbrew jego woli, czy też w warunkach wyłączających możność rozeznania skutków prawnych tej czynności. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w treści powołanego oświadczenia wyraźnie wskazano, jakie są skutki zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania cyt. "Oświadczam także, że mam świadomość, iż z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, orzeczenie staje się ostateczne i prawomocne oraz nie podlega zaskarżeniu do sądu (art. 16 § 3 K.p.a.)". W tym kontekście nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 134 i art. 127a § 1 i 2 K.p.a. oraz powołane w uzasadnieniu skargi twierdzenia skarżącego o tym, że podpisał oświadczenie cyt. "nie mając świadomości konsekwencji prawnych z tym związanych, o których zresztą nie został w sposób należyty pouczony (...) Przed podpisaniem oświadczenia nie miał realnej możliwości rozważania skutków procesowych tej czynności. Zabrakło wyjaśnienia, że może ono prowadzić do definitywnego zamknięcia drogi odwoławczej". Bez znaczenia dla skuteczności tak złożonego oświadczenia – zawierającego jednoznaczne, jasne i zrozumiałe pouczenie o jego skutkach prawnych – pozostają również wyjaśnienia skarżącego o tym, że odwołanie złożył w ustawowym terminie 14 dni cyt. "po dokonaniu szczegółowej analizy dokumentacji medycznej oraz skutków prawnych wydanego orzeczenia". W sytuacji zatem, gdy obydwie strony postępowania złożyły 17 marca 2026 r. oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w Jędrzejowie stało się z tą datą ostateczne i prawomocne. W konsekwencji żadna ze stron postępowania nie miała już możliwości cofnięcia (w terminie 14 dni) złożonego przezeń wcześniej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania – co obligowało organ II instancji do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego przez skarżącego odwołania w oparciu o art. 134 K.p.a. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.