II SA/Ke 301/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 kwietnia 2026 r. znak: SPN.7534.3.2026 w przedmiocie odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z 2.04.2026 r. znak: SPN.I.7534.3.2026 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 29.01.2026 r. znak: GN-IV.6821.6.2(l).2014.DD w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem T. K. z 20.12.2013 r., następnie sprecyzowanym, przy czym właścicielką nieruchomości w dacie lokalizacji napowietrznej linii energetycznej 110 kV była K. K.. Właścicielkami nieruchomości - działki nr [...] - jest M. C., a działki nr [...] - T. K.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z 16.05.2019 r., spadek po K. K., na podstawie testamentu notarialnego z 23.09.1999 r., nabyły dzieci: Z. K. w 1/2 części, M. K. w 1/4 części oraz T. K. w 1/4 części. Wojewoda wskazał, że postępowanie dotyczy ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu szkody powstałej na nieruchomości w związku ze zlokalizowaniem na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970 r. napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. W decyzji tej nie podano wprost oznaczenia nieruchomości, na których miała być zlokalizowana linia napowietrzna, jak również ich właścicieli. Wskazano, że udziela się Zakładowi Energetycznemu w [...] zezwolenia na budowę linii napowietrznej 110 kV przez nieruchomości prywatne, położone w [...] ([...]), będące w posiadaniu osób wymienionych w wykazie stanowiącym część składową decyzji. W wykazie właścicieli/użytkowników gruntów przeznaczonych pod lokalizację linii napowietrznej 110 kV została wymieniona K. K. Organ I instancji ustalił na podstawie mapy sytuacyjnej, że działki oznaczone aktualnie nr [...] i [...] stanowiły tzw. "trzy osady włościańskie" zapisane w tabeli nadawczej wsi [...] pod nr [...] o łącznym obszarze 1.0768 ha. Właścicielką tak opisanej nieruchomości, której odpowiadają m.in. działki nr: [...] (po podziale [...]) i [...], w dacie lokalizacji napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV była K. K., która zmarła 1.08.2018 r. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wydawane w jego toku decyzje, wyjaśniając, że ww. decyzja z 31.09.1970 r. została wydana na gruncie obowiązywania ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (przywoływanej dalej jako ustawa wywłaszczeniowa). Zgodnie z jej regulacjami odszkodowanie, inaczej niż w innych formach wywłaszczenia, nie wynikało jedynie z samego faktu wywłaszczenia, zgodnie bowiem z art. 36 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej właścicielowi nie przysługiwało prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Ustawa ta utraciła moc z dniem 1.08.1985 r., a wniosek inicjujący postępowanie został złożony do organu w czasie obowiązywania aktualnej ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399), zwanej dalej "u.g.n.". Obecnie odpowiednikiem instytucji z art. 35 ustawy wywłaszczeniowej jest regulacja zawarta w art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ przytoczył treść tego ostatniego przepisu, wskazał również na art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Opisaną na wstępie decyzją z 29.01.2026 r. Prezydent Miasta Kielce ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości 14 052,00 zł na rzecz spadkobierców K. K., tj. T. K., Z. K. i M. K., proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w spadku, z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w Kielcach przy ul. [...] (obręb [...]), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. 0,3766 ha i [...] o pow. 0,7190 ha, stanowiącej w dacie ograniczenia własność K. K., poprzez przeprowadzenie linii 110 kV przez Zakład Energetyczny w [...] na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 31.09.1970 r. W odwołaniu od ww. decyzji P. S.A. (zwana dalej "Spółką") wniosła o jej uchylenie ewentualnie umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie: a) przepisów prawa materialnego tj. art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3, art. 128 ust. 1 i 4 art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5, art. 156 w związku z art. 130 ust. 2 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.; b) przepisów prawa procesowego tj. art. 28, art. 77 w zw. z art. 7 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Wojewoda Świętokrzyski, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, powołał się na orzeczenia uchylające poprzednio wydane w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości decyzje organów obu instancji tj.: 1. wyrok z 23.06.2021 r. o sygn. akt 418/21 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (dalej "WSA") – który rozstrzygnął pozytywnie kwestię legitymacji materialnoprawnej spadkobierców K. K. do otrzymania odszkodowania, 2. wyrok WSA z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24, w którym stwierdzono, że: - rzeczoznawca niewłaściwie dobrał do porównania nieruchomości podobne wedle przeznaczenia rolno-budowlanego (czyli przeznaczonego pod możliwą zabudowę), co nie spełniało warunków określonych w art. 4 pkt 16 u.g.n.; - określenie przeznaczenia nieruchomości wycenianej nie mogło nastąpić z pominięciem ustaleń planu ogólnego obowiązującego w dacie wydania decyzji z 31.09.1970 r., który zakazywał wznoszenia na tym terenie jakiejkolwiek zabudowy; nieruchomością podobną nie jest zatem taka nieruchomość, na której zabudowa jest możliwa. Organ II instancji, odnosząc się do zagadnienia dotyczącego odszkodowania, które w ocenie Spółki powinno uwzględniać jedynie szkodę wynikłą z umiejscowienia na gruncie linii energetycznej z daty zajęcia nieruchomości, zarzut ten ocenił jako niezasadny. Opinia biegłego elektroenergetyka z 31.03.2025 r. została bowiem szczegółowo przeanalizowana w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a materia ta było przedmiotem rozważań WSA, który to w wyroku z 13.08.2024 r. wskazał, że jeżeli prawo wymaga, aby z uwagi na emitowane pole elektromagnetyczne czas pobytu ludzi w zasięgu takiej emisji był ograniczony ze względu na ochronę ich zdrowia i życia, co wynika z opinii (poprzedniego) biegłego, to jest to tego rodzaju ingerencja w prawo własności – która uprawnia do uzyskania stosownego odszkodowania z uwzględnieniem zasięgu emisji pola elektromagnetycznego. W rezultacie organ kwestię konieczności uwzględnienia strefy ochronnej uznał za bezsporną. Wojewoda Świętokrzyski, odnosząc się do zarzutu odwołania o zbyt wysokiej kwocie odszkodowania za przejętą nieruchomość, stwierdził, że jest to jedynie subiektywne przekonanie Spółki, powołując się na stanowisko WSA przedstawione w ostatnim z ww. wyroków – w którym podzielono założenia poczynione w opinii (poprzedniego) biegłego co do tego, że zakres ograniczenia prawa własności działek nr [...] i [...] winien uwzględniać zasięg pola elektroenergetycznego generowanego przez linię 110 kV, skoro z tego powodu pobyt ludzi w tym obszarze jest ograniczony czasowo, nawet jeśli nie utrudnia to rolniczego wykorzystania terenu W tym zakresie wskazano, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy został powołany kolejny biegły sądowy do wydania opinii, której przedmiotem ma być ustalenie ograniczeń i utrudnień w sposobie korzystania z ww. nieruchomości, jakie powstały wskutek zlokalizowania na niej napowietrznej linii 110 kV oraz określenie obszaru (strefy), którego te ograniczenia i utrudnienia dotyczą ze wskazaniem, że zakres ograniczenia powinien uwzględniać zasięg pola elektromagnetycznego generowanego przez linię 110 kV, powodującego czasowe ograniczenia dla pobytu ludzi w tym obszarze oraz aktualnie obowiązujące przepisy w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku, natomiast granice i powierzchnię strefy ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości należy zaznaczyć na mapie zasadniczej, stanowiącej załącznik do sporządzonej opinii. Organ I instancji, analizując złożoną 31.03.2025 r. opinię biegłego elektroenergetyka, stwierdził, że została wykonana prawidłowo, na podstawie aktualnych przepisów prawa i zawiera załącznik w postaci kopii mapy zasadniczej z zaznaczonym graficznie przebiegiem pasa ochronnego. Na podstawie zaznaczonego przez biegłego graficznie na mapie zasadniczej zakresu strefy ochronnej, na której występują ograniczenia, uprawniony geodeta, na zlecenie organu, obliczył powierzchnię działek (obr. [...]) nr: [...] i [...] znajdujących się w granicach strefy ochronnej związanej z istniejącą napowietrzną linią elektroenergetyczną 110 kV, którą przedstawił na szkicu sytuacyjnym. Następnie organ I instancji uzyskał sporządzony na potrzeby niniejszej sprawy operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego z 4.06.2025 r., sporządzony w celu określenia wartości szkody spowodowanej poprzez ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, powstałej w wyniku wybudowania napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Opinia szacunkowa miała uwzględniać 15-metrową od osi linii strefę ochronną, określoną w opinii z dnia 31.03.2025 r. biegłego z zakresu systemów (sieci) elektroenergetycznych, związaną z lokalizacją linii elektroenergetycznej powodującą ograniczenie w sposobie korzystania z ww. działek, występującą w granicach strefy ochronnej, wskazanej i przedstawionej graficznie w opinii biegłego elektroenergetyka, o powierzchni obliczonej przez uprawnionego geodetę, na szkicu z dnia 14.04.2025 r. Opisując stan techniczno-użytkowy działek nr: [...] i [...], rzeczoznawca zwrócił uwagę, że zgodnie z ww. decyzją z 31.09.1970 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowano linię elektroenergetyczną 110 kV. Powierzchnia strefy ochronnej określona została w opinii wydanej na zlecenie Prezydenta Miasta Kielce przez biegłego elektroenergetyka, która wraz ze szkicem, stanowi załącznik do operatu szacunkowego, tj.: dla działki nr [...] - 1230,16m2 (w tym powierzchnia podstawy słupa kratowego - 4,18m 2), dla działki [...] - 422,50m2. Opisując przeznaczenie nieruchomości biegły zaznaczył, że na datę wybudowania i odbioru do eksploatacji linii 110 kV tj. 06.04.1971 r. zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta działki położone były na terenie oznaczonym symbolem 3RP — teren upraw polowych, zakaz zabudowy i podziału, rezerwa na okres po 1980 r., a decyzją z dnia 12.09.1970 r. PWRN w Kielcach zatwierdziło plan realizacyjny dla linii 110 kV [...]. Rzeczoznawca majątkowy ustalił, że na nieruchomości będącej przedmiotem opinii wystąpiły szkody trwałe w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek trwałego ograniczenia w sposobie użytkowania (trwałe ograniczenie praw właściciela nieruchomości wg. opinii biegłego elektroenergetyka związane z istnieniem strefy ochronnej wynoszącej 15 metrów od osi linii po obu stronach linii elektroenergetycznej związane z jej oddziaływaniem oraz ze współkorzystaniem z gruntu w pasie strefy kontrolowanej, obejmującej istnienie napowietrznej linii energetycznej, jak również umożliwienie dokonywania napraw remontów i konserwacji, czy też usuwanie awarii, a także reglamentację nasadzeń i sytuowania obiektów zagrażających infrastrukturze. Biegły, z uwagi na rodzaj nieruchomości stanowiącej przedmiot wyceny, cel i zakres wyceny, przyjęty w operacie szacunkowym sposób wyceny oraz dostępność i liczbę danych rynkowych, przyjął do operatu rynek nieruchomości niezabudowanych rolnych, na obszarze gminy [...] i gmin sąsiednich w okresie od stycznia 2023 r. do dnia wyceny, przedstawiając je w tabeli na stronie 13 operatu. Biegły obliczył wartość szkody trwałej, stanowiącej zmniejszenie wartości nieruchomości, według wzoru podanego na str. 16 operatu, gdzie opisał wszystkie czynniki w nim uwzględnione, łącznie z powierzchnią strefy ochronnej ustalonej przez biegłego elektroenergetyka oraz z uwzględnieniem powierzchni podstawy słupa kratowego. Rzeczoznawca opisał także sposób obliczenia wielkości powierzchni wyłączonej z produkcji rolnej z tytułu lokalizacji naziemnych elementów infrastruktury, w tym przypadku podstawy słupa kratowego zlokalizowanego na działce [...], którą uwzględnił, ustalając wartość zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej nr działki nr [...] na kwotę 10 581,00 zł (str. 17 i 18 operatu). Z kolei zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie użytkowania, biegły obliczył na kwotę 3 471,00 zł. Łącznie wartość zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] w obrębie [...] numerami działek: [...] i [...], z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie jej użytkowania, biegły rzeczoznawca obliczył na kwotę 14 052,00 zł. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego, pełnomocnik Spółki w piśmie z 6.08.2025 r. wniósł uwagi, kwestionując m.in. zastosowane ustaleń dokonanych przez biegłego elektroenergetyka w zakresie strefy ochronnej i wnioskując o pominięcie obu opinii, jak i obliczeń dokonanych przez uprawnionego geodetę przedstawionych na szkicu sytuacyjnym z dnia 14.04.2025 r. Biegły elektroenergetyk udzielił na ww. zarzuty odpowiedzi w piśmie z 7.10.2025 r., podtrzymując w całości opinię, bez uwag i zmian, a organ I instancji wyjaśnienia uznał za logiczne i wystarczające. Wyjaśnienia te zostały przesłane do pełnomocnika Spółki, który złożył kolejne uwagi w piśmie z 3.11.2025 r. Prezydent Miasta Kielce odnosząc się do ww. uwag, uznał, że brak jest podstaw do pominięcia zarówno opinii elektroenergetyka jak i operatu szacunkowego, wykonanego w oparciu o zakres strefy ochronnej ustalonej przez biegłego elektroenergetyka. Za konieczność uwzględnienia w wycenie strefy ochronnej wskazał fakt zlokalizowania na nieruchomości linii wysokiego napięcia 110 kV, która spowodowała ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, tj. ww. działek nr: [...] i [...], a będące przedmiotem ustalenia i wypłaty ustalonego w niniejszej decyzji odszkodowania. Fakty te potwierdzają zasadność ustalonego przez biegłego elektroenergetyka obszaru strefy ochronnej tej linii, wyznaczającej zakres obszaru ograniczenia. Obszar ten rozumiany jest jako nieruchomość lub jej część, w której nastąpiło faktyczne ograniczenie możliwości jej wykorzystania, z uwzględnieniem uwarunkowań fizycznych i prawnych w wyniku budowy linii 110 kV w oparciu o ww. decyzję z 31.09.1970 r. Prezydent Miasta Kielce, uzasadniając odmowę odrzucenia dokumentów w postaci opinii biegłego elektroenergetyka oraz rzeczoznawcy majątkowego, jako sporządzonej na podstawie opinii biegłego z zakresu energetyki, wyjaśnił, że zarzut dotyczący wielkości przyjętego przez biegłego rzeczoznawcę współczynnika współkorzystania z nieruchomości na poziomie K=0,5 na obszarze pod przewodami, jako znacznie zawyżonego nie może zostać uwzględniony. W tym zakresie przywołano ogólnodostępne wyjaśnienia specjalistów w tym zakresie, stosowane w analogicznych przypadkach do określania współczynnika współkorzystania z nieruchomości, zawarte w opracowaniu pracowników naukowych. Za niesłuszne organ I instancji uznał pozostałe zarzuty Spółki, dotyczące zastosowania przez biegłego elektroenergetyka rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6.02.2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 47, poz. 401) do ustalenia pasa ochronnego linii, w obszarze którego nie powinno się prowadzić jakichkolwiek prac oraz powoływania orzeczeń sądów administracyjnych na okoliczność możliwości zastosowania przepisu art. 128 ust 4 u.g.n. Wojewoda Świętokrzyski poddał analizie ww. operat szacunkowy i uznał, że pod względem formalnym został sporządzony prawidłowo, a także odpowiada przepisom prawa, akcentując że Prezydent Miasta Kielce prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania w oparciu o ten operat szacunkowy, w którym wycena została określona według stanu nieruchomości z 31.09.1970 r. oraz 6.04.1971 r., jak również według jej wartości na dzień ustalenia odszkodowania. Przedmiotem wyceny było określenie wartości szkód powstałych na nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków m. [...] (obręb [...]), jako działki nr: [...] i [...], w związku z przeprowadzeniem napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV na podstawie wydania decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 31.09.1970 r. znak: SW.II-60/7/70. Zaznaczono zarazem, że na nieruchomości znajdują się dwie linie elektroenergetyczne - 110 kV i 15 kV. Linia 110 kV została wybudowana na podstawie ww. decyzji PMRN w Kielcach, natomiast linia 15 kV na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia 30.12.1974 r. znak: ZGT-630A/26/74 i była przedmiotem odrębnego postępowania. W ocenie Wojewody biegły właściwie dokonał opisu stanu zagospodarowania i stopnia wyposażenia nieruchomości w urządzenia infrastruktury technicznej. Prawidłowo przyjął do porównania nieruchomości podobne niezabudowane przeznaczone pod rolę, wskazał na obszerny katalog źródeł danych o nieruchomości, powołał podstawy prawne, jak również podstawy metodologiczne operatu oraz dokonał szczegółowego opisu stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej oraz decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970 r., a także dokonał jej charakterystyki w kontekście położenia i otoczenia. Za niezasadny organ uznał zarzut odwołania dotyczący odszkodowania, które w ocenie Spółki powinno uwzględniać jedynie szkodę wynikłą z umiejscowienia na gruncie linii energetycznej z daty zajęcia nieruchomości, akcentując że opinia biegłego elektroenergetyka z 31.03.2025 r. została szczegółowo przeanalizowana w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i w korespondencji z pełnomocnikiem Spółki. Ponadto, materia ta było przedmiotem rozważań WSA w Kielcach w wyroku z 13.08.2024 r. Za niezasadne organ II instancji uznał zarzuty naruszenia art. 7, 28, 77, 107 § 3 K.p.a., podnosząc że ustalenie odszkodowania na rzecz ww. spadkobierców K. K. nastąpiło proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w spadku, jest zgodne z więżącymi tut. organ orzeczeniami. Ponadto, nie dopatrzono się uchybień i nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby wykorzystanie operatu szacunkowego z 4.06.2025 r. dla celu ustalenia odszkodowania, jak również nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa w przedmiocie zasad ustalania odszkodowania przez organ I instancji. W skardze, skierowanej do WSA, Spółka sformułowała zarzuty naruszenia: I. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: 1. art. 28 k.p.a. i art. 87 K.p.a. "w zw. z art. 145 § 1 pkt 3" poprzez wydanie decyzji w II instancji w sytuacji, gdy z formalnego punktu widzenia nie zostało przez organy I i II instancji jednoznacznie rozstrzygnięte na jakiej podstawie wnioskodawcy zostali właścicielami nieruchomości tj. nie został dostatecznie wyjaśniony zakres podmiotowy postępowania w zakresie stron potencjalnie uprawionych do odszkodowania; organ nie ustalił więc w sposób dostateczny czy wnioskodawcy w ogóle posiadali legitymację czynną w przedmiotowym postępowaniu; organy I i II instancji pominęły więc najistotniejszą okoliczność w sprawie tj. ustalenie faktu, iż wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości nabyli na podstawie sukcesji singularnej - tj. umowy zniesienia własności gospodarstwa rolnego i darowizny z roku 2004 r. (co wynika wyraźnie z KW nieruchomości), nie zaś sukcesji uniwersalnej, więc w spadku po osobie wywłaszczonej nie było już nieruchomości, bowiem wcześniej doszło do jej przekazania w ramach umowy darowizny, tym samym wnioskodawcy nie odziedziczyli prawa do odszkodowania na podstawie sukcesji uniwersalnej, a więc nie odziedziczyli go ogólnie, nie mają więc czynnej legitymacji w przedmiotowej sprawie; 2. art. 6 K.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, poprzez wydanie decyzji z nieustalonym zakresem podmiotowym stron postępowania - po wadliwym postępowaniu administracyjnym z naruszeniem licznych przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w sytuacji gdy organ powinien rozstrzygnąć kwestię czynnej legitymacji wnioskodawców i zakresu podmiotowego stron uprawnionych do odszkodowania, co łącznie stanowiło rażące i widoczne prima facie naruszenie zasady praworządności; 3. art. 7 K.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez nie podjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nie usunięte wątpliwości w zakresie kwestii czynnej legitymacji wnioskodawców i zakresu podmiotowego stron uprawnionych do odszkodowania, co stanowiło jawne i rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez organ, miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania decyzji bez prawidłowego i pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy; 4. art. 9 K.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie ostatecznie kwestii czynnej legitymacji wnioskodawców i zakresu podmiotowego stron uprawnionych do odszkodowania; 5. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i postawienie w niej zbyt ogólnych twierdzeń w zakresie legitymacji czynnej stron, oraz stanu własnościowego nieruchomości objętej postępowaniem, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji - w szczególności poprzez niewyjaśnienie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym do ustalenia ostatecznie kwestii czynnej legitymacji wnioskodawców i zakresu podmiotowego stron uprawnionych do odszkodowania; organ II instancji w najmniejszym stopniu nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do faktu, że wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości nabyli na podstawie sukcesji singularnej - umową darowizny, nie zaś sukcesji uniwersalnej, więc w spadku po osobie wywłaszczonej nie było już nieruchomości, bowiem wcześniej doszło do jej przekazania w ramach przekazania gospodarstwa rolnego, tym samym wnioskodawcy nie odziedziczyli prawa do odszkodowania na podstawie sukcesji uniwersalnej; 6. art. 77 w związku z art. 7 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przekonaniu organu, a nie na dowodach, nie odniesienie się do całokształtu materiału dowodowego zalegającego w sprawie tj. nieuwzględnienie faktu, iż wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości nabyli na podstawie sukcesji singularnej, nie zaś sukcesji uniwersalnej, tym samym wnioskodawcy nie odziedziczyli prawa do odszkodowania na podstawie sukcesji uniwersalnej; 7. art. 80 w związku z art. 7 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgodnej z art. 80 K.p.a., bowiem organ administracji publicznej wadliwie, sprzecznie z zasadami logiki, bez wiedzy specjalnej, ocenił na podstawie niepełnego materiału dowodowego, że ostatecznie wyjaśniono kwestie zakresu pasa technologicznego i przebiegu urządzeń przesyłowych na podstawie wadliwej opinii biegłego z zakresu energetyki – co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania decyzji bez prawidłowego i pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez doprowadzenie do ustalenia zawyżonego odszkodowania za nadmierny tor linii objętych sprawą; 9. art. 77 § 1 w związku z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na tyle wadliwej opinii biegłego z zakresu energetyki, w sytuacji, gdy biegły przy sporządzaniu opinii w zakresie powierzchni pasa przyjętej jako podstawa wyceny odszkodowania zupełnie bezzasadnie i bez żadnej podstawy prawnej wyznaczył pas technologiczny jako pas obejmujący tzw. zakres strefy ochronnej wzdłuż przebiegu napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], na ww. nieruchomości i posłużył się przy tym bezzasadnie przepisami ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6.02.2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy i wykonywania robót budowlanych, powołując się na treść § 55 ust. 1, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odległości poziomie od skrajnych przewodów mniejszej niż 15 m dla linii o napięciu znamionowym 30 kV, lecz nie przekraczającym 110 kV, przy czym odległość 15 m jest przez biegłego liczona od osi linii - co dało łączny zawyżony i nieadekwatny w sprawie pas ochronny o szerokości 30 m; 10. art. 77 § 1 w związku z art. 7 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego złożonych do akt sprawy w sytuacji, w sytuacji gdy biegły przy sporządzaniu opinii: - obliczył odszkodowanie za zakres powierzchni ograniczonego korzystania z nieruchomości w wysokości odszkodowania na podstawie opinii biegłego elektroenergetyka ; - przy ustalaniu wysokości operat nie odniósł się do sposobu korzystania z nieruchomości oraz przeznaczenia nieruchomości z daty wydania decyzji ograniczającej oraz pominął okoliczność, że nieruchomość w stosunku do której ustalane jest odszkodowanie stanowi nieruchomość rolną, gdzie pod przewodami linii gospodarka rolna może być prowadzona praktycznie bez jakichkolwiek przeszkód. Z tego względu ingerencja urządzeń przesyłowych jest znacznie niższa niż w stosunku do nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę; dlatego przyjęty przez biegłego rzeczoznawcę współczynnik współkorzystania z nieruchomości w maksymalnej wysokości K = 0,5 na obszarze pod przewodami jest znacznie zawyżony i również w znacznym stopniu wpływu na nadmierną kwotę ustal] odszkodowania, co doprowadziło do nieprawidłowego sposobu wyceny odszkodowania; to wszystko, zdaniem Spółki, doprowadziło w konsekwencji do ustalenia odszkodowania w rażąco zawyżonej kwocie nieadekwatnej do realiów rynku nieruchomości; 11. art. 77 § 1 w związku z art. 7 § 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie wadliwej opinii biegłego z zakresu energetyki, w konsekwencji tego wadliwej opinii geodety i wadliwej opinii rzeczoznawcy majątkowego, podczas gdy przedstawiona w tym operacie wysokość zmniejszenia wartości przedmiotowej nieruchomości znacznie różni się od rzeczywistej i realnej wysokości zmniejszającej wartości nieruchomości; brak zweryfikowania ww. opinii rzutował na wadliwość całego postępowania i doprowadził do naruszenia art. 7 k.p.a. i zasada prawdy obiektywnej, bowiem organ I instancji nie dokonał właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak również doprowadził do naruszenia zasady, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; II. przepisów prawa materialnego tj.: 1. art. 128 ust. 1 i 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prawo do odszkodowania może przysługiwać wnioskodawcom jako spadkobiercom osoby wywłaszczonej stosunku do której wydana została decyzja z art. 35 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, w sytuacji gdy wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości objętej w/w decyzją, bezspornie nabyli za życia osoby wywłaszczonej na podstawie sukcesji singularnej - tj. umowy zniesienia własności gospodarstwa rolnego i darowizny z roku 2004 r. (co wynika wyraźnie z KW nieruchomości), nie zaś sukcesji uniwersalnej, wiec w spadku po wywłaszczonym nie był nieruchomości, bowiem wcześniej doszło do jej przekazania w ramach przekazania gospodarstwa rolnego w drodze sukcesji singularnej, tym samym wnioskodawcy nie odziedziczyli praw do odszkodowania na podstawie sukcesji uniwersalnej; powyższy zarzut wprost potwierdza dominujące, najnowsze i ugruntowane orzecznictwo NSA; 2. art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 u.g.n., bowiem odszkodowanie powinno uwzględniać jedynie szkodę wynikła z umiejscowienia na gruncie linii energetycznej z daty zajęcia nieruchomości, tym samym szerokość pasa zajętości wynosi obszar równy powierzchni rzutu skrajnych przewodów linii 110 kV na grunt (tj. powierzchnia pomiędzy skrajnymi przewodami linii), nie zaś - jak przyjęły bezzasadnie organy - nadmiernie i arbitralnie wyceniany pas nieruchomości o szerokości 30 metrów ustalony na podstawie § 55 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 6.02.2003 r. przez biegłego z zakresu elektroenergetyki; zarzut ten potwierdza ugruntowane orzecznictwo NSA; 3. art. 130 ust. 1 w zw. z art. 154 u.g.n., który stanowi że odszkodowanie z tytułu szkody spowodowanej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości na skutek posadowienia urządzeń przesyłowych ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, zaś organ oparł decyzje na opinii biegłego, która była sprzeczna z ww. przepisem, gdyż nie uwzględniała w żaden sposobu korzystania z nieruchomości oraz przeznaczenia nieruchomości z daty wydania decyzji ograniczającej. Mając na uwadze powyższe Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podczas rozprawy sądowej 14.08,2026 r.: - pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę; - pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi; - uczestniczka T. K. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z 2.04.2026 r. , utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że zaskarżona obecnie decyzja została wydana wskutek uchylenia przez WSA prawomocnym wyrokiem z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24 (w rezultacie skargi Spółki) wydanych poprzednio decyzji organu obu instancji. W konsekwencji, zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu przytoczonym wyżej wyrokiem. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z tego też względu orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w jakim zostało wydane, obejmując zarazem przyszłe (ewentualne) postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r. o sygn. akt IV SA 527/97, CBOSA). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego zawarte są wskazania co do dalszego postępowania organów administracji publicznej, jak również ocena prawna ich dotychczasowych działań. Ze względu na powyższe, zarówno organy obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie, jak i WSA związani są powołanym wyrokiem z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24, przy czym okoliczność ta, związana z treścią cyt. art. 153 p.p.s.a., nie została uwzględniona w treści większości ze sformułowanych ponownie – w identyczny sposób co poprzednio – zarzutów skargi. Jest to o tyle istotne, że w omawianym orzeczeniu stwierdzono, że cyt. "nie są zasadne zarzuty skargi sformułowane w punkcie I podpunkty 1-7 oraz w punkcie II podpunkt 1 petitum skargi" – gdyż pomimo takiego stanowiska pełnomocnik skarżącej Spółki ponownie podniósł argumentacją tożsamej treści – która wobec braku zmian w obowiązującym, istotnym dla sprawy stanie prawnym względem omawianego poprzednio przez WSA i braku wywiedzenia przez Spółkę skargi kasacyjnej od samego uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Ke 302/24 – nie mogła odnieść skutku. W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 13.08.2024 r. co do oceny nietrafności tych wszystkich zarzutów skargi, które koncentrują się na zakwestionowaniu uprawnienia spadkobierców K. K. (tj. wymienionych również w obecnej decyzji T. K., M. K. i Z. K.) do odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności działek nr [...] i [...], powstałego wskutek realizacji decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970 r., polegającego na przeprowadzeniu przez te działki elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV. Bezsporną jest przy tym okoliczność, że w dacie ograniczenia prawa właścicielką nieruchomości była K. K.. W tym zakresie niezbędne jest odwołanie się do jeszcze wcześniejszego wyroku WSA z 23.06.2021 r. o sygn. akt 418/21 wydanego w sprawie złożonego w niniejszej sprawie wniosku z 20.12.2013 r. (którym również uchylono decyzje organów obu instancji w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości). Mianowicie, w uzasadnieniu tego orzeczenia tut. Sąd rozstrzygnął – prawomocnie – kwestię legitymacji materialnoprawnej spadkobierców K. K. do otrzymania przedmiotowego odszkodowania, akcentując że: - "decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70). W myśl art. 35 ust. 1 tej ustawy organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (art. 35 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powoduje, że nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (art. 35 ust. 3). Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy na żądanie właścicieli nieruchomości organ do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości orzeka o odszkodowaniu za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2. Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (art. 36 ust. 3). W myśl art. 7 ustawy wywłaszczeniowej, wywłaszczenie następowało za odszkodowaniem. Obowiązek odszkodowania ciążył na ubiegającym się o wywłaszczenie (art. 7 ust. 2). Stosownie do art. 16 ust. 1 tej ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zgłoszony naczelnikowi powiatu. W myśl art. 16 ust. 2 pkt 6, we wniosku należało wskazać osobę właściciela nieruchomości i miejsce jego zamieszkania, jeżeli jest znane, lub posiadacza nieruchomości, jeżeli nie jest nim osoba ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, a osoby właściciela nie można ustalić. Zgodnie z art. 17 ust. 1, o wszczęciu postępowania naczelnik powiatu zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Zawiadomienia i obwieszczenia powinny zawierać m.in. oznaczenie: właścicieli nieruchomości, a w okolicznościach określonych w art. 16 ust. 2 pkt 6 - posiadaczy nieruchomości (art. 17 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy). Decyzję doręczano na piśmie wnioskodawcy, właścicielowi (posiadaczowi) nieruchomości i osobom zainteresowanym (art. 29 ust. 1 zd. 1) (...); - w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z treści art. 128 ust. 1 u.g.n. wynika, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Art. 128 ust. 4 u.g.n. stanowi natomiast, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Natomiast w myśl art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (...); - art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124-126 u.g.n., a odszkodowanie, o jakim w nim mowa wynikać może zarówno z art. 128 ust. 1 u.g.n. w sytuacji pozbawienia prawa jak i z art. 128 ust. 4 u.g.n. - w razie jego ograniczenia". W omawianej sprawie o sygn. akt II SA/Ke 418/21, zainicjowanej skargą T. K., Z.a K. i M. K., oba orzekające organy uznały, że ówczesnym skarżącym nie przysługuje odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...], w związku z ulokowaniem na niej napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia, gdyż należy się ono tylko podmiotowi wywłaszczonemu i prawo to nie przechodzi na następców prawnych osoby wywłaszczonej. W tym miejscu, odnosząc się do ponownie podniesionych w tym zakresie przez Spółkę zarzutów, należy odwołać się do wskazanej w omawianym uzasadnieniu uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.02.2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20, zgodnie z którą odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 z późn. zm.), może być od dnia 1.01.1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. NSA zważył, że: "Za przyjęciem stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego wywłaszczonego właściciela nieruchomości przemawia przede wszystkim konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia. Zasada ta stanowi bowiem uzupełnienie ochrony prawa własności i innych praw majątkowych, co ma szczególne znaczenie w przypadku wywłaszczenia, z uwagi na zachodzący związek pomiędzy chronionymi prawami, tj. prawem własności i prawem do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym w związku z utratą prawa własności. Dlatego też z konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia, realizowanej w przepisach prawa spadkowego wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Z zasady tej wynika również, że w przypadku gdy śmierć dotychczasowego właściciela nastąpiła po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego, ale przed ustaleniem odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, w miejsce zmarłego wstępują jego spadkobiercy. Za stanowiskiem, zgodnie z którym spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego byłego właściciela przemawia przy tym nie tylko konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia, ale również konstytucyjna zasada, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z przyjętej konstytucyjnej i ustrojowej zasady wynika, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Tym samym przyjęcie stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w miejsce właściciela, którego roszczenie odszkodowawcze nie zostało zaspokojone, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Zachowanie tej konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem, w przypadku gdy osoba wywłaszczona zmarła przed zaspokojeniem roszczenia odszkodowawczego, możliwe jest tylko wówczas gdy w miejsce zmarłego, podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania będą jego spadkobiercy. To bowiem z konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie wówczas gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia wynika, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, które jest prawem majątkowym o charakterze kompensacyjnym, mogą nabyć spadkobiercy osoby wywłaszczonej, która zmarła przed nabyciem odszkodowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela, w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością, pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania. Podstawę prawną ustalenia kręgu spadkobierców w wyniku realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia będą stanowić przepisy prawa spadkowego zawarte w kodeksie cywilnym, albowiem tylko na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie statusu spadkobiercy, jako osoby ustawowo uznanej za podmiot konstytucyjnego prawa dziedziczenia." W oparciu o rozwiązania zawarte w różnych ustawach dotyczące osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia NSA sformułował następujące wnioski: "Po pierwsze, ustawodawca jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania wskazuje: właściciela, użytkownika wieczystego i osobę wywłaszczoną, czyli osobę, której bezpośrednio dotyczyły skutki wywłaszczenia. Po drugie, ten sposób określenia osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania występuje zarówno w przypadku klasycznego wywłaszczenia jak i w przypadku, gdy wywłaszczenie polega na ograniczeniu prawa własności. Po trzecie, sposób określenia osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia jest tożsamy niezależnie, czy odszkodowanie ustalane jest w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, czy też ustalane jest w późniejszym terminie w odrębnym postępowaniu. Po czwarte, ustawodawca, określając osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania, w żadnym przypadku nie wypowiada się co do następstwa osoby wywłaszczonej." Jak trafnie podkreślił WSA w pierwszym z podjętych w sprawie wyroków – zgodnie z stanowiskiem NSA przedstawionym w powołanej uchwale – przyjęcie poglądu, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest wyłącznie osoba wywłaszczona, rozumiana jako osoba pozbawiona prawa do nieruchomości lub ograniczona w wykonywaniu tego prawa, nie jest do zaakceptowania, ponieważ narusza konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia oraz dopuszczalność wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji RP). W przypadkach bowiem, w których przepisy prawa przewidują, że ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia następuje w odrębnym postępowaniu, czy też w przypadku gdy strony (osoba wywłaszczona lub podmiot zobowiązany do uiszczenia odszkodowania) uczyniły przedmiotem zaskarżenia decyzję wywłaszczeniową, ale tylko w części dotyczącej ustalenia odszkodowania, śmierć osoby wywłaszczonej spowodowałaby konieczność umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania, skoro spadkobiercy osoby wywłaszczonej nie mogliby wstąpić w prawa i obowiązki swojego spadkodawcy. W ten sposób doszłoby do wywłaszczenia prawa bez ustalenia odszkodowania z jednoczesnym pozbawieniem ochrony prawa do dziedziczenia. W rezultacie WSA, podzielając stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale, stwierdził, że organy administracji powinny uznać uprawnienie skarżących jako spadkobierców K. K. do uzyskania i wypłaty odszkodowania z tytułu opisanego wyżej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Pogląd ten aktualny jest również w niniejszej sprawie, w której decyzją z 2.04.2026 r. Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 29.01.2026 r. – ustalającą odszkodowanie w łącznej wysokości 14 052,00 zł na rzecz spadkobierców K. K., tj. T. K., Z. K. i M. K., proporcjonalnie do posiadanych przez nich udziałów w spadku po K. K.. Z mocy art. 153 p.p.s.a. stanowiskiem tym związane były zarówno orzekające ponownie organy administracji, jak i Sąd rozpatrujący aktualnie sprawę ze skargi Spółki. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżąca Spółka nie kwestionuje samej zasady nabycia w drodze spadkobrania prawa do odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości, zarzucając jednak, że wnioskodawcy własność "wywłaszczonej" nieruchomości nabyli na podstawie sukcesji singularnej - tj. umowy zniesienia własności gospodarstwa rolnego i darowizny z roku 2004 r. (co wynika wyraźnie z KW nieruchomości), nie zaś sukcesji uniwersalnej, więc w spadku po osobie wywłaszczonej nie było już nieruchomości, bowiem wcześniej doszło do jej przekazania w ramach umowy darowizny, tym samym wnioskodawcy nie odziedziczyli prawa do odszkodowania na podstawie sukcesji uniwersalnej, a więc nie odziedziczyli go ogólnie, nie mają więc czynnej legitymacji w przedmiotowej sprawie. Na takim założeniu bazują wszystkie zarzuty skargi kwestionujące uprawnienie spadkobierców K. K. do otrzymania odszkodowania w tej sprawie. W rezultacie ocena merytoryczna tak sformułowanych zarzutów na obecnym etapie postępowania nie jest już możliwa, gdyż stanowi faktycznie (ponowną) polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku z 23.06.2021 r., sygn. akt II SA/Ke 418/21 – w którym WSA zobowiązał organy do uznania uprawnienia skarżących jako spadkobierców K. K. do uzyskania i wypłaty odszkodowania. Nie zmienił się bowiem stan faktyczny tej sprawy ani przepisy prawa, a tylko taka sytuacja uprawniałaby do odstąpienia od zasady związania, o jakiej mowa w art. 153 p.p.s.a. Tym samym Sąd uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do argumentacji przedstawionej w skardze na poparcie tezy, że skoro nieruchomość, której dotyczy odszkodowanie została zbyta i nie weszła w skład spadku po K. K., to odszkodowanie za ograniczenie prawa własności tej nieruchomości nie może podlegać dziedziczeniu. Z tych powodów nie są zasadne zarzuty skargi sformułowane w punkcie I podpunkty 1-7 oraz w punkcie II podpunkt 1 petitum skargi. Przechodząc do omawiania ostatniego z wydanych wyroków (z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24) należy wskazać, że w uzasadnieniu tego orzeczenia, odnosząc się do prawidłowości poprzednio sporządzonego operatu szacunkowego z 14.06.2023 r. WSA przyznał rację skarżącej Spółce w odniesieniu do wysokości zmniejszenia wartości nieruchomości z tytułu ograniczenia sposobu korzystania i wyliczenia wartości 1 m2 gruntu (wartość ta stanowiła element składowy wyliczenia – str. 21 i 35 operatu z 2023 r.), w którym przyjęto – jako nieruchomości podobne do wycenianej – nieruchomości niezabudowane o funkcji rolno-budowlanej. W tym zakresie odwołano się do art. 128 ust. 4 u.g.n. (znajdującego zastosowanie również w odniesieniu do zaskarżonej obecnie decyzji), wskazując że do ustalenia wysokości odszkodowania za ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości dokonane w trybie ustawy wywłaszczeniowej stosuje się przepisy u.g.n. W takim przypadku odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (zdanie drugie i trzecie cyt. przepisu). W tym kontekście ustalenie wartości 1 m2 szacowanego gruntu było konieczne dla określenia wysokości odszkodowania – którą to wartość rzeczoznawca określił (podobnie jak w obecnie sporządzonym operacie z 4.06.2025 r.) przy zastosowaniu podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej. WSA zaakcentował, że przy zastosowaniu podejścia porównawczego określa się wartość rynkową nieruchomości (art. 152 ust. 3 u.g.n.). Polega ono na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Podejście porównawcze stosuje się, jeżeli są znane ceny i cechy nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej (art. 153 ust. 1 u.g.n.), przy czym przez "nieruchomość podobną" należy rozumieć nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość (art. 4 pkt 16 u.g.n.). W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 u.g.n.). Stan nieruchomości, o jakim mowa wyżej, to stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona (art. 4 pkt 17 u.g.n.). Zgodnie z art. 154 u.g.n. - w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji - wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (ust. 1). W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2). W przypadku braku planu miejscowego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości lub ustalenia planu ogólnego gminy (ust. 3). WSA, uwzględniając powyższe, stwierdził, że przy ustaleniu wysokości odszkodowania rzeczoznawca szacuje wartość rynkową nieruchomości wedle wybranych przez siebie podejścia i metody. W przypadku, gdy wydawana jest odrębna decyzja o odszkodowaniu (tak jak i obecnie), wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu ograniczenia praw. Stan nieruchomości ocenia się wedle definicji z art. 4 pkt 17 u.g.n., zaś przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 u.g.n. przy uwzględnieniu w pierwszym rzędzie ustaleń planu miejscowego, jeśli został sporządzony i obowiązywał na danym terenie w dacie ograniczenia praw do nieruchomości. Jeśli wycena dokonywana jest przy podejściu porównawczym, konieczna jest analiza rynku nieruchomości podobnych do wycenianej, a więc takich, które spełniają kryteria podobieństwa wymienione w art. 2 pkt 16 u.g.n. Treść cyt. art. 130 zdanie drugie u.g.n. wskazuje zatem na to, że przy ustaleniu odszkodowania w tej sprawie i określeniu wartości szacowanej nieruchomości rzeczoznawca winien wziąć pod uwagę stan i przeznaczenie nieruchomości w dniu ograniczenia praw – co nastąpiło w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970 r. Określając stan i przeznaczenie nieruchomości w tej dacie - wedle kryteriów określonych w u.g.n. - rzeczoznawca powinien dobrać do porównania nieruchomości podobne, a więc takie, które mają cechy porównywalne z nieruchomością wycenianą ze względu m.in. na jej przeznaczenie w dniu ograniczenia praw. Tymczasem – jak zauważył WSA w sprawie II SA/Ke 302/24: - pomimo, że z poprzednio sporządzonego operatu szacunkowego (podobnie jak z obecnego z 4.06.2025r.) wynika, że działki oznaczone obecnie nr [...] i [...] na datę ograniczenia praw, czyli 31.09.1970 r., zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Kielce, zatwierdzonym uchwałą Nr 15/92/66 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 15.04.1966 r., położone były na terenach rolnych (3RP teren upraw polowych b.z. - zakaz zabudowy i podziału, rezerwa na okres po 1980 r.), to w tym poprzednio sporządzonym operacie rzeczoznawca przyjął do porównania działki o przeznaczeniu rolno-budowlanym; - jakkolwiek plan ogólny, o jakim mowa wyżej, nie ma odpowiednika w aktualnie obowiązujących przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to – "w ocenie Sądu – nie można go pominąć przy określeniu przeznaczenia nieruchomości w dacie ograniczenia praw. Plany ogólne uchwalane były na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 1975 r. Nr 11, poz. 67 z późn. zm.). Były one miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego jednostek osadniczych i określały w sposób wszechstronny podstawowe kierunki i skalę rozwoju oraz zasady zagospodarowania przestrzennego terenu na cały okres planu, jak również program i sposób zagospodarowania przestrzennego jednostki osadniczej w okresie najbliższego wieloletniego narodowego planu gospodarczego (art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ww. ustawy). W oparciu o ustalenia planu ogólnego sporządzany był plan szczegółowy dla części obszaru jednostki osadniczej, przewidzianej do zagospodarowania (zabudowy, odbudowy, przebudowy) w okresie bieżącego i najbliższego wieloletniego narodowego planu gospodarczego. Plan szczegółowy określał szczegółowo przeznaczenie terenów na poszczególne cele, wyznaczał linie rozgraniczające te tereny, ustalał zasady uzbrojenia i urządzenia terenu, określał linię zabudowy oraz dopuszczalną wysokość zabudowy, a w miarę potrzeby również inne warunki i wytyczne kształtowania zabudowy (art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 17 ustawy z 31 stycznia 1961 r.). Akty prawne o zatwierdzeniu lub uchwaleniu planów miejscowych (w tym planów ogólnych) ogłaszane były w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej oraz na tablicy ogłoszeń właściwego terenowego organu administracji państwowej (gminy, miasta). Z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej plan miejscowy uzyskiwał moc powszechnie obowiązującą (art. 23 ust. 1 i art. 24 ww. ustawy)." - "Jak wynika z powyższych przepisów ogólny plan zagospodarowania przestrzennego był obowiązującym prawem i kształtował sposób zagospodarowania danego terenu, w tym określał możliwość jego zabudowy. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 z późn. zm.), obowiązującej w dacie wydania decyzji z 31 września 1970 r. ograniczającej prawa do działek oznaczonych nr [...] i [...], obiekty budowlane mogły być wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczonych na dany cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Oznacza to, że skoro w planie ogólnym zatwierdzonym uchwałą Nr 15/92/66 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 15 kwietnia 1966 r. na terenie, na którym znajdowała się szacowana nieruchomość, przewidziano zakaz zabudowy, to żaden inwestor nie mógł uzyskać decyzji o pozwoleniu na budowę, która była wymagana przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego (art. 36 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1961 r.)". Reasumując, WSA w uzasadnieniu wyroku II SA/Ke 302/24 stwierdził, że: - "Jeżeli zatem wyceniana nieruchomość - zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie ograniczenia praw - położona była na terenach rolnych wyłączonych z zabudowy, to tak należało określić przeznaczenie tej nieruchomości stosownie do art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. Tym samym rzeczoznawca wadliwie przyjął do porównania nieruchomości o funkcji rolno-budowlanej, gdyż nie są one podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny ze względu na jej przeznaczenie", - stwierdzając w rezultacie, że organy obu instancji naruszyły art. 130 ust. 1, art. 154 ust. 1 i art. 4 pkt 16 u.g.n. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zestawiając treść obecnie wydanych decyzji organów obu instancji, wydanych po ponownie przeprowadzonym postępowaniu – w trakcie którego pozyskano nowy operat szacunkowy oraz opinię biegłego elektroenergetyka z 31.03.2025 r. – z omawianym wyrokiem WSA z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24 – stwierdzić trzeba, że stanowisko tut. Sądu zostało uwzględniono w całości w toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego – stosownie do wymogów art. 153 p.p.s.a. Zaakcentować jednocześnie trzeba, że w kolejnym operacie szacunkowym potwierdzono, że na datę wybudowania i odbioru do eksploatacji linii 110 kV, tj. 6.04.1971 r. zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Kielce zatwierdzonym uchwałą nr 15/92/66 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z dnia 15.04.1966 r. wyceniane działki położone były na terenie oznaczonym symbolem: - 3RP - teren upraw polowych, zakaz zabudowy i podziału, rezerwa na okres po 1980r. W rezultacie rzeczoznawca majątkowy, z uwagi na rodzaj nieruchomości stanowiącej przedmiot wyceny, cel i zakres wyceny, przyjęty w operacie szacunkowym sposób wyceny oraz dostępność i liczbę danych rynkowych, odniósł się w operacie – w sposób zgodny z przedstawionym wyżej stanowiskiem WSA – do rynku nieruchomości niezabudowanych rolnych położonych na obszarze gminy [...] i gmin sąsiednich w okresie od stycznia 2023 r. do dnia wyceny, przedstawiając je w tabeli na str. 13. Tym samym, w toku ponownie prowadzonego postępowania, w którym organy obu instancji podzieliły stanowisko rzeczoznawcy majątkowego, w pełni zabezpieczono realizację art. 153 p.p.s.a. Należy przy tym zwrócić uwagę, że biegły, opisując stan techniczno-użytkowy działek nr [...] i [...], zwrócił uwagę, że: - zgodnie z ww. decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kielcach z 31.09.1970r. na terenie przedmiotowej nieruchomości zlokalizowano linię elektroenergetyczną 110kV; - powierzchnia strefy ochronnej określona została w opinii wydanej na zlecenie Prezydenta Miasta Kielce przez biegłego elektroenergetyka, która wraz ze szkicem, stanowi załącznik do operatu szacunkowego, tj.: dla działki nr [...] - 1230,16m2 (w tym powierzchnia podstawy słupa kratowego - 4,18m 2, dla działki [...] - 422,50m2; - biegły elektroenergetyk, opisując przeznaczenie nieruchomości, zaznaczył, że na datę wybudowania i odbioru do eksploatacji linii 110kV tj. 6.04.1971 r. zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Kielce działki położone były na terenie oznaczonym symbolem 3RP - teren upraw polowych, zakaz zabudowy i podziału, rezerwa na okres po 1980 r., a decyzją z dnia 12.09.1970 r. PWRN w Kielcach zatwierdziło plan realizacyjny dla linii 110kV GPZ Piaski - Kielce Wschód; - na nieruchomości będącej przedmiotem opinii wystąpiły szkody: trwałe w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek trwałego ograniczenia w sposobie użytkowania tj. trwałe ograniczenie praw właściciela nieruchomości wg. opinii biegłego elektroenergetyka związane z istnieniem strefy ochronnej wynoszącej 15 m od osi linii po obu stronach linii elektroenergetycznej związane z jej oddziaływaniem oraz ze współkorzystaniem z gruntu w pasie strefy kontrolowanej, obejmującej istnienie napowietrznej linii energetycznej, jak również umożliwienie dokonywania napraw remontów i konserwacji, czy też usuwanie awarii, a także reglamentację nasadzeń i sytuowania obiektów zagrażających infrastrukturze. Rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając to ostatnie, obliczył wartość szkody trwałej stanowiącej zmniejszenie wartości nieruchomości, według wzoru podanego na str. 16 operatu, w którym opisał wszystkie czynniki w nim uwzględnione, łącznie z powierzchnią strefy ochronnej ustalonej przez biegłego elektroenergetyka oraz z uwzględnieniem powierzchni podstawy słupa kratowego. Rzeczoznawca opisał także sposób obliczenia wielkości powierzchni wyłączonej z produkcji rolnej z tytułu lokalizacji naziemnych elementów infrastruktury, w tym przypadku podstawy stupa kratowego zlokalizowanego na działce [...], którą uwzględnił ustalając wartość zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej numerem działki nr [...] na kwotę 10 581,00 zł (str. 17 i 18 operatu). Z kolei zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie użytkowania, biegły obliczył na kwotę 3 471,00 zł. Łącznie wartość zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] w obrębie [...] numerami działek: [...] i [...], z tytułu trwałego ograniczenia w sposobie jej użytkowania, biegły rzeczoznawca obliczył na kwotę 14 052,00 zł. W tym kontekście nie mogło również odnieść skutku powołane przez Spółkę orzecznictwo oraz zarzuty z poz. II pkt 2 i 3 skargi, wedle których odszkodowanie powinno uwzględniać jedynie szkodę wynikłą z umiejscowienia na gruncie linii energetycznej (nie zaś, jak przyjął biegły i organy) wyceniany pas nieruchomości o szerokości 30 m – zwłaszcza, że już w poprzednio wydanym wyroku z 13.08.2024 r. o sygn. akt II SA/Ke 302/24 WSA stwierdził, że cyt. "słuszne jest założenie poczynione w opinii biegłego (...), że zakres ograniczenia prawa własności działek nr [...] i [...] winien uwzględniać zasięg pola elektromagnetycznego generowanego przez linię 110 kV, skoro z tego powodu pobyt ludzi w tym obszarze jest ograniczony czasowo, nawet jeśli nie utrudnia to rolniczego wykorzystania terenu. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm.), przeprowadzanie pomiarów pól elektromagnetycznych, m.in. dla napowietrznych linii elektroenergetycznych o napięciu znamionowym nie niższym niż 110 kV, ma charakter obowiązkowy i dotyczy nie tylko terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, ale także miejsc dostępnych dla ludności, czyli wszelkich miejsc, z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego, ustalanych według istniejącego stanu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości (art. 122a ust. 1 w zw. z art. 124 ust. 1 i 2 ww. ustawy). Jeżeli zatem prawo wymaga, aby z uwagi na emitowane pole elektromagnetyczne czas pobytu ludzi w zasięgu takiej emisji był ograniczony ze względu na ochronę ich zdrowia i życia, co wynika z opinii biegłego (...), to jest to tego rodzaju ingerencja w prawo własności, która uprawnia do uzyskania stosownego odszkodowania z uwzględnieniem zasięgu emisji pola elektromagnetycznego." W rezultacie w ponownie prowadzonym postępowaniu wykonano wskazania zawarte w cyt. wyroku WSA, w jakim zwrócono uwagę na konieczność należytego skontrolowania przez organy opinii biegłego (elektroenergetyka), której celem było ustalenie ograniczeń i utrudnień w sposobie korzystania z działek nr [...] i [...] w związku z przebiegiem przez nie linii elektroenergetycznej 110 kV oraz jej uaktualnienie. W nowosporządzonej opinii w sposób prawidłowy wyznaczono bowiem zakres omawianych ograniczenia – co przesądziło o zasadności oparcia się nań przez rzeczoznawcę majątkowego w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności. Należy przy tym zwrócić uwagę, że organ I instancji nie pozostał w bezczynności odnośnie zgłaszanych przez Spółkę wątpliwości co do poprawności stanowiska biegłego elektroenergetyka, lecz zwrócił się doń z odpowiednim zapytaniem, uzyskując wyczerpującą i przekonującą odpowiedź z 7.10.2026 r. (k. 1556 tom VII akt administracyjnych), w której biegły poinformował, że: - "nie miałem, cytuję słowa w Piśmie: "ustalić jakichkolwiek pasów służebności przesyłu, ani stref ochronnych." Miałem natomiast, jak Pełnomocnik wspomniał na stronie 2 swego Pisma, cytuje: "wskazać na konieczność dotrzymania minimalnych odległości od przewodów linii w celu zabezpieczenia pracowników przed potencjalnym wypadkiem porażenia elektrycznego podczas wykonywania pracy w pobliżu czynnej linii napowietrznej." - do tego posłużyłem się obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 6.02.2003 r., w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 47, poz. 401) podczas wykonywania robót budowlanych, (zgodnie z którym) nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn budowlanych, 15 m od linii o napięciu znamionowym powyżej 30 kV, lecz nieprzekraczającym 110 kV. Bezpieczna odległość linii elektroenergetycznych określana jest na podstawie Polskiej Normy PN-E-05100-1:2000 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa. Linie prądu przemiennego z przewodami roboczymi gołymi", podkreślając dodatkowo, że: - "treść, obliczenia i rysunki w mojej Opinii Biegłego Sądowego oraz w Odpowiedzi podtrzymuję w całości – bez zmian i uwag"; - a "Pas ochronny linii elektroenergetycznej napowietrznej wysokiego napięcia to pas gruntowy wokół tejże linii, który ma na celu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia przed polami elektromagnetycznymi oraz skutkami awarii linii (np. jej zerwania). Jego główną funkcją jest ochrona przed wysokim napięciem, a jego szerokość jest większa niż sama linia i uwzględnia konieczność zachowania bezpiecznych odstępów od innych obiektów. Na pasie ochronnym obowiązują ograniczenia dotyczące zabudowy,* w tym zakaz budowy budynków przeznaczonych na stałe pobyt ludzi". Co się zaś tyczy operatu szacunkowego to podkreślić trzeba, że biegły przeprowadził wycenę przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody porównywania parami, a wyboru podejścia do wyceny dokonał na podstawie art. 154 u.g.n., uwzględniając cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, funkcję wyznaczoną dla niej w planie miejscowym oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych. Jak trafnie zauważył organ II instancji procedura procesu szacowania została opisana na str. 10 i 11 operatu. W punkcie 7.4 operatu pt. "Charakterystyka metod wyceny szkód", wyjaśniono, że lokalizacja, budowa (również modernizacja, eksploatacja, likwidacja urządzenia) urządzeń infrastruktury technicznej z reguły skutkuje występowaniem określonego rodzaju szkód i przedstawił przedmiot szkody związany z budową i istnieniem infrastruktury, wskazując, że szkoda powstaje w związku z koniecznością wykonania wydanej przez organ administracji publicznej decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości i jest nią wszelki uszczerbek, wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem majątku poszkodowanego, jaki powstał wskutek zdarzenia wywołującego zmianę. Szkoda może przejawiać się w dwóch postaciach, tzw. szkody rzeczywistej jak i utraconych korzyści. Stanowi różnicę pomiędzy stanem nieruchomości przed rozpoczęciem działań inwestycyjnych w zakresie budowy urządzeń infrastruktury technicznej, a stanem po ich wybudowaniu. Jednocześnie biegły wyjaśni, że ściśle związaną z budową i istnieniem infrastruktury, jest szkoda trwała, tj. zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek trwałego ograniczenia w sposobie użytkowania (trwałe ograniczenie praw właściciela nieruchomości związane ze współkorzystaniem z gruntu w pasie strefy kontrolowanej, obejmującej istnienie linii napowietrznej, jak również umożliwienie dokonywania napraw, remontów i konserwacji czy też usuwanie awarii, a także reglamentacja nasadzeń i sytuowania obiektów zagrażających infrastrukturze. Opisując dalej szkody trwałe w aspekcie wyceny, rzeczoznawcę stwierdził, że odnoszą się one do tych sytuacji, gdy w wyniku zdarzeń szkodzących nastąpi trwały ubytek składnika majątkowego albo trwały spadek wartości elementów majątku poszkodowanego i przede wszystkim dotyczy to obniżenia wartości nieruchomości. Jednocześnie zaznaczył również, że szkoda trwała występuje przez cały okres istnienia infrastruktury na nieruchomości i jest wynikiem ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości, spowodowanego ustanowieniem pasa gruntu o ograniczonym sposobie użytkowania oraz lokalizacją urządzeń infrastruktury technicznej oraz że ustalając odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości należy uwzględnić fakt istnienia na tej nieruchomości urządzeń obniżających jej wartość (np. gazociągu, linii energetycznej). Na stronie 11 i 12 operatu opisano zasady i wzory, które uwzględniono i zastosowano w operacie ustalając wartość szkody trwałej. Końcowo należy podzielić stanowisko organu II instancji co do tego, że opinia rzeczoznawcy majątkowego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5.09.2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości operacie szacunkowym i opiera się na prawidłowych danych, dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych. Zgodnie z wymogami § 55 ust. 2 tego rozporządzenia operat szacunkowy zawiera informacje niezbędne do dokonywania wyceny, wskazuje podstawy prawne, rozwiązania merytoryczne i metodyczne, przedstawia tok obliczeń oraz wynik końcowy. Ubocznie wskazać trzeba, że wobec braku skutecznego zakwestionowania sporządzonego operatu przed organem I instancji stronie przysługiwało uprawnienie do przedłożenia organowi przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, sporządzonej w trybie art. 157 ust. 1 u.g.n. – z czego nie skorzystała. W tym miejscu podkreślić trzeba, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (por. wyroki NSA z 1.02.2017r. sygn. akt I OSK 721/15 i 12.10.2017 r. sygn. akt II FSK 2499/15, dostępne w CBOSA). Do takich uchybień, wbrew argumentacji skargi, obecnie nie doszło, brak zarazem podstaw by zakwestionować dokonaną w tym zakresie ocenę organów obu instancji. Wskazania także wymaga – na co zwrócił uwagę organ II instancji – że Prezydent Miasta Kielce, uzasadniając odmowę odrzucenia dokumentów w postaci opinii biegłego elektroenergetyka oraz rzeczoznawcy majątkowego, jako sporządzonej na podstawie opinii biegłego z zakresu energetyki, wyjaśnił, że zarzut dotyczący wielkości przyjętego przez biegłego rzeczoznawcę współczynnika współkorzystania z nieruchomości na poziomie K=0,5 na obszarze pod przewodami, jako znacznie zawyżonego nie może zostać uwzględniony. Odpowiedź tę należycie uzasadniono przywołując ogólnodostępne wyjaśnienia specjalistów w tym zakresie, stosowane w analogicznych przypadkach do określania współczynnika współkorzystania z nieruchomości, zawarte w opracowaniu pracowników naukowych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie będących autorytetami w swoich dziedzinach: dr hab. inż. C. K. - specjalista ds. Wpływu Lokalizacji i Wyce ny Praw Związanych z Infrastrukturą Liniową, rzeczoznawca majątkowy oraz dr inż. D. K specjalizujący się w temacie: Planowanie i oddziaływanie infrastruktury liniowej (przesyłowej i dystrybucyjnej, naziemnej, podziemnej i nadziemnej) i wycenie szkód infrastrukturalnych i określaniu ich zasięgów oraz w metodologii ustalania wartości wynagrodzeń za służebność przesytu oraz bezumowne korzystanie z nieruchomości przez operatorów sieci. Wskazano przy tym, że część opracowania dot. wysokości stosowania współczynnika "K" opublikowano na stronie internetowej: https://siecilO.pl/page/udzialu-wlasciciela, pt. Ustalanie udziału właściciela infrastruktury w korzystaniu z terenu zajętego pod pas służebności (str. 34 i 35 decyzji organu I instancji). W niniejszej sprawie ustalono, że w pasie terenu obciążonym nadziemną siecią elektroenergetyczną współczynnik K wynosi 0,50, a przyjęta wielkość współczynnika określa wzajemne korzystnie z nieruchomości przez właściciela nieruchomości i właściciela infrastruktury według równych udziałów, ponieważ za wszelkie ograniczenia ustalono odrębnie wartość wyrządzonych szkód. Każdy z właścicieli (właściciel nieruchomości i właściciel sieci) ma dostęp do pasa służebności 24 godziny na dobę Uwzględniając powyższą interpretację oraz fakt, że wybudowana linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia 110 kV, jest nieprzerwanie eksploatowana przez przedsiębiorstwo przesyłowe w zakresie przesyłu energii, przeglądów, konserwacji, remontów i innych czynności, organ uznał za zasadne przyjęcie przez biegłego rzeczoznawcę współczynnika współkorzystania "K" na poziomie 0,50, z uwzględnieniem przez biegłego ilości podmiotów współkorzystających – co zostało zawarte na str. 16 operatu szacunkowego. Natomiast propozycję Spółki, aby w opinii był zastosowany współczynnik o wartości K=0,3 (zamiast K=0,5) uznano za nieznajdującą uzasadnienia i nie opartą o kontropinię innego biegłego, a jedynie za przeświadczenie strony co do jego słuszności. W tym zakresie organ I instancji nie powziął wątpliwości w zakresie prawidłowości sporządzenia ww. operatu szacunkowego w zakresie wartości ww. współczynnika jak i innych elementów operatu należących do warsztatu zawodowego rzeczoznawcy majątkowego, które mogłyby być weryfikowane w trybie art. 157 ust. 1 u.g.n. Nie budzi zarazem wątpliwości Sądu, że w prowadzonym – już po raz trzeci – postępowaniu organy obu instancji zabezpieczyły realizację określonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, przeprowadzając wszechstronną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 K.p.a.), z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, jakimi dysponowali biegli powołani w sprawie zgodnie z wymogami określonymi w art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. Brak również podstaw by uznać, że zaskarżona decyzja – w której organ wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko na 20 stronach uzasadnienia – uchybiała w jakimkolwiek sposób wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie organy obu instancji, opierając się na sporządzonym zgodnie z wymogami u.g.n. i ww. rozporządzenia z dnia 5.09.2023r. (w tym również w kontekście wydanych dotychczas wyroków WSA) operacie szacunkowym, bazującym z kolei na aktualnej opinii biegłego elektroenergetyka, w sposób niewadliwy dokonały subsumpcji stanu faktycznego do ustalonych w u.g.n. przesłanek dotyczących ustalenia odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, brak jest podstaw by przyjąć, że proces stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.