II SA/Ke 291/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. P. i M. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 291/18 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. P. i M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odmówił przyznania S. P i M. P. prawa pomocy w niniejszej sprawie. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący złożyli sprzeciw od w/wym. orzeczenia, gdyż - jak wskazali – "ocena Sądu co do naszej sytuacji materialnej i zdrowotnej jest nieadekwatna do rzeczywistej". Autorzy sprzeciwu podnieśli, że są osobami bardzo schorowanymi, oboje z orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności wynikającymi z wielu skomplikowanych schorzeń, głównie narządu ruchu i neurologicznych. Ponadto S. P. cierpi także na chorobę nowotworową skóry, był kilkakrotnie poddawany zabiegom chirurgicznym oraz radioterapii (również obecnie), a także cierpi na przewlekłe zapalenie uchyłków jelit. Leczenie tych schorzeń wiąże się z częstą hospitalizacją, korzystaniem z licznych wizyt lekarskich, także prywatnych i poza miejscem zamieszkania oraz z odpowiednim żywieniem zdrowymi i drogimi produktami spożywczymi. Na powyższe wydatki strona nie posiada żadnych rachunków. Do dyspozycji skarżących nie pozostaje więc wyliczona przez Sąd kwota ponad 1600 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sprzeciw S. P. i M. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć trzeba, że pomoc finansowa ze strony Skarbu Państwa w formie prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego przez podmioty inicjujące postępowanie przed sądem. Przede wszystkim prawo pomocy powinno być udzielane osobom pozostającym w stanie ubóstwa. Skarżący uzyskują stałe dochody miesięczne z tytułu emerytur w łącznej kwocie 3256 zł (netto). We wniosku przedstawili oni wydatki, które pokrywają z tych dochodów, wskazując dokładnie ich wysokość. Szczegółowa analiza tych wydatków, a wskazanych przez samych skarżących w formularzu PPF, prowadzi do wniosku, że nie są oni osobami pozostającymi w stanie ubóstwa. Nie kwestionując okoliczności, że skarżący mają problemy zdrowotne i z tego powodu ponoszą koszty wizyt lekarskich i zakupu leków, to jednak nie sposób stwierdzić, na podstawie wskazanych przez autorów wniosku oświadczeń, że nawet po pokryciu kosztów związanych z leczeniem, nie są oni w stanie zaspokoić pozostałych swoich niezbędnych potrzeb życiowych, a nawet poczynić oszczędności. Na wstępie zauważyć należy, że część podanych przez wnioskodawców wydatków nie służy zaspokojeniu ich potrzeb egzystencjalnych. Niemniej jednak, uwzględniając wszystkie wskazane we wniosku koszty utrzymania i dokonując wyliczenia tych wydatków w skali jednego miesiąca - gdyż niektóre z nich strona podała jako wydatek roczny lub kwartalny (koszty leczenia – 83,30 zł miesięcznie, ubezpieczenie domu – 27,91 zł miesięcznie, podatek – 19,33 zł miesięcznie, ubezpieczenie na życie – 27,66 zł) - to suma wydatków wynosi około 678,20 zł miesięcznie (poza ratą spłaty pożyczki bankowej). Skarżący nie wskazali w formularzu - najpewniej ponoszonych - kosztów wyżywienia, zakupu środków higieny osobistej, czy zakupu ubrań. Mając jednak na uwadze, że ich dochody wynoszą miesięcznie kwotę 3256 zł, a podane w formularzu wydatki to kwota około 678,20 zł, stwierdzić trzeba, że na niewymienione we wniosku niezbędne wydatki pozostaje im kwota około 2580 zł miesięcznie, z której - kierując się zasadami doświadczenia życiowego - wnioskodawcy są w stanie zaspokoić swoje potrzeby życiowe, nie tylko te podstawowe. Powyższe wyliczenia nie uwzględniają okoliczności ponoszenia przez wnioskodawców wydatku na pokrycie raty z tytułu spłaty pożyczki bankowej, bowiem decyzja wnioskodawców o przekazaniu z dochodów rodziny kwoty 480 zł miesięcznie na spłatę zaciągniętych zobowiązań kosztem wydatków na pokrycie ich podstawowych potrzeb życiowych, nie mogła mieć wpływu na ocenę, że osiągane przez nich dochody, w świetle uzasadnionych wydatków, nie pozwalają im na pokrycie potrzeb podstawowych dla ich egzystencji. A tylko niemożność pokrycia takich właśnie potrzeb uzasadniać może przyznanie prawa pomocy. Również wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu i wyznaczenie osoby, która od lat reprezentuje interesy skarżących, nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnieniem dla przyznania prawa pomocy co do zasady nie jest fakt znajomości okoliczności sprawy przez konkretnego adwokata (co może uzasadniać wybór konkretnej osoby jako pełnomocnika z urzędu w razie jego ustanowienia), ale nieporadność w prowadzeniu swoich spraw, bądź stan ubóstwa uniemożliwiający pokrycie kosztów honorarium dla adwokata (radcy prawnego) z wyboru. Z takimi okolicznościami w sytuacji skarżących nie mamy do czynienia. Radzą sobie oni z formułowaniem pism do Sądu i nie są osobami ubogimi. Ponadto na obecnym etapie sprawy koszty postępowania to koszt pokrycia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.