II SA/Ke 273/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Andrzej Mącznik, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2026 r. sprawy ze skargi A. A. na zarządzenie Dyrektora Biblioteki [...] z dnia 17 lutego 2026 r. nr 8/2026 w sprawie odwołania A. A. ze stanowiska kierownika filii w S. Biblioteki [...] 1. uchyla zaskarżone zarządzenie; 2. zasądza od Dyrektora Biblioteki [...] na rzecz A. A. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zarządzeniem z 17 lutego 2026 r., nr 8/2026, Dyrektor Biblioteki [...], działając na podstawie art. 65 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.), po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, Kuratora Oświaty oraz Rady Pedagogicznej ww. Biblioteki – w § 1 ust. 1 odwołał A. A. z dniem 5 marca 2026 r. ze stanowiska kierownika filii w S. ww. Biblioteki bez wypowiedzenia, w § 1 ust. 2 wskazał, że przyczyną odwołania są powtarzające się uchybienia, m.in. w zakresie przekazywania informacji oraz reagowania na sytuacje wpływające na stan techniczny i bezpieczeństwo obiektu, nieprawidłowa organizacja pracy filii w zakresie przestrzegania czasu pracy, brak należytej dbałości o powierzone mienie i majątek, nieterminowe przekazywanie dokumentacji dotyczące funkcjonowania jednostki; – w § 2 określił, że zarządzenie wchodzi w życie z dniem 5 marca 2026 r. W skardze do tut. Sądu A. A. zakwestionowała powyższe zarządzenie w całości i wniosła o stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ("p.ośw.") poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zarzuty kierowane przez organ przeciwko skarżącej stanowią "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w ww. przepisie, w związku z tym uzasadniają odwołanie jej ze stanowiska bez wypowiedzenia; 2) art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie ziściła się przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", będąca przesłanką konieczną do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierownika filii biblioteki w trybie natychmiastowym; a także zastosowanie ww. przepisu; 3) art. 2 Konstytucji RP poprzez niewysłuchanie skarżącej przed wydaniem zarządzenia, tym samym brak umożliwienia skarżącej odniesienia się do zarzutów przedstawianych jej przez organ prowadzący; 4) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., stosowane per analogiam, poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenie, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający organ do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia - tylko w oparciu lakoniczną treść zarządzenia oraz brak wskazania konkretnych dowodów na zaistnienie okoliczności wymienionych w jego treści, co nie pozwala na przyjęcie tak jednoznacznych konstatacji przez organ; b) art. 9 w zw. z art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. per analogiam - poprzez brak pouczenia skarżącej o możliwości wniesienia skargi sądowoadministracyjnej. Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z długiej listy dokumentów na okoliczność wykazania zasadności skargi. W uzasadnieniu podano, że skarżąca jest zatrudniona w Bibliotece [...] Filia w S. od 15 czerwca 1984 r. na czas nieokreślony na stanowisku nauczyciel-bibliotekarz w pełnym wymiarze czasu pracy. Od 23 maja 2023 r. pełni funkcję Kierownika Filii, 29 grudnia 2023 r. powierzono jej dalsze pełnienie tej funkcji od 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 64 ust. 3 p.ośw. Skarżąca zarzuciła organowi brak konsultacji zamiaru jej odwołania ze stanowiska przed wydaniem zarządzenia, ewentualnie w przypadku oparcia zarządzenia na konstatacjach z organami mającymi miejsce w sierpniu-listopadzie 2025 r. - brak "szczególnie uzasadnionego przypadku" i zwłokę decyzyjną. Tryb z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. wymaga bowiem zdarzeń nagłych. Postępowanie określone w tym przepisie z istoty rzeczy ma przebiegać szybko, tak aby możliwa była reakcja na sytuację zagrażającą funkcjonowaniu biblioteki, dająca podstawę do odwołania kierownika w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym. Skarżąca wskazała na pominięcie negatywnej opinii Kuratora Oświaty z 20 listopada 2025 r. i Rady Pedagogicznej. Z kolei pismo organu z 30 września 2025 r. o wyrażenie przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego opinii w kwestii odwołania nie wskazuje, że chodzi o tryb bez wypowiedzenia. Niewłaściwie był też sformułowany przedmiot głosowania Rady Pedagogicznej 20 lutego 2026 r. Poddanie pod głosowanie jedynie uchwały o powołaniu nowego kierownika z dniem 6 marca 2026 r., z pominięciem odrębnego zaopiniowania odwołania dotychczasowego kierownika skoro już 17 lutego 2026 r. wydane zostało zaskarżone zarządzenie, w sytuacji gdy organ nie wskazał co jest przyczyną czasowego powierzenia stanowiska Kierownika Filii i to od 5 marca 2026 r. – stanowi istotną wadę formalną. Rada została pozbawiona możliwości oceny zasadności odwołania skarżącej, co czyni procedurę nieważną. Zdaniem skarżącej działanie organu stanowi "obejście prawa". Pismem z 8 grudnia 2025 r., doręczonym skarżącej 23 grudnia 2025 r., dokonano wypowiedzenia umowy o pracę. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.), w związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi z dniem 1 marca 2026 r. zmniejszenie liczby etatów, które uniemożliwiają dalsze zatrudnienie skarżącej w pełnym wymiarze zajęć, organ rozwiązuje ze skarżącą stosunek pracy zawarty na podstawie mianowania z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynie 31 marca 2026 r. Następnie, 17 lutego 2026 r. wydano zarządzenie o odwołaniu skarżącej ze stanowiska bez wypowiedzenia. Całość działań należy zdaniem skarżącej ocenić jako próbę jej usunięcia ze stanowiska bez zachowania okresu wypowiedzenia związanego z likwidacją etatu. Odnosząc się do zarzutów organu dotyczących zaniedbań w kwestii stanu technicznego i bezpieczeństwa budynku biblioteki skarżąca wskazała, że zgodnie ze Statutem Biblioteki filia jest jej jednostką organizacyjną, która nie posiada odrębnej podmiotowości finansowej. To Dyrektor Biblioteki jako kierownik jednostki nadrzędnej odpowiada za całość gospodarki finansowej, w tym za planowanie inwestycji i remontów kapitalnych. Obciążanie skarżącej "degradacją budynku" w sytuacji, gdy Dyrektor od ponad 8 miesięcy nie obsadził etatu pracownika gospodarczego (mimo licznych monitów skarżącej), jest działaniem w złej wierze i naruszeniem obowiązków pracodawcy. Czasowe powołanie na stanowisko Kierownika Filii Wicedyrektor M. B. narusza z kolei strukturę organizacyjną placówki. Statut Biblioteki rozdziela bowiem te funkcje jako odrębne stanowiska kierownicze. Powierzenie nadzoru nad Filią osobie, która jako Wicedyrektor ma ten nadzór sprawować nad samą sobą prowadzi do niedopuszczalnej autokontroli. Zdaniem skarżącej podane w zaskarżonym zarządzeniu przyczyny odwołania są nieprecyzyjne, bezpodstawne i blankietowe. Tymczasem art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Ponadto, odwołanie ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit. b lub c ust. 1 tego artykułu, tj. w przypadku ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 p.ośw., jak też w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3 tej ustawy. Muszą to być zatem inne przypadki "szczególnie uzasadnione", których ustawa wprost nie wymienia. W postępowaniu o odwołanie z funkcji kierowniczej w trybie natychmiastowym, zainteresowanemu powinny być przy tym zapewnione podstawowe gwarancje w postaci prawa do bycia wysłuchanym oraz prawa do odniesienia się do stawianych mu zarzutów. Tkwią one immanentnie w zasadzie demokratycznego państwa prawnego. W skardze podniesiono, że w świetle orzecznictwa "przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, a zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego. Przypadki te dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Tymczasem skarżąca jest wieloletnim pracownikiem, ma duży dorobek zawodowy i bardzo dobrą opinię wśród nauczycieli i dyrektorów s. szkół i placówek oświatowo-wychowawczych. Na Radzie Pedagogicznej 26 września 2025 r. Dyrektor przedstawił zamiar odwołania skarżącej z funkcji kierowniczej, lecz większością głosów Rada była przeciwna odwołaniu, podobnie wyraził się 20 listopada 2025 r. Świętokrzyski Kurator Oświaty. Skarżąca w sposób rzetelny i prawidłowy realizuje swoje zadania, nie otrzymała żadnej kary porządkowej, a jednak pracodawca od kilku miesięcy prowadzi wobec niej politykę nękania i podważania kompetencji. Zarzuty sformułowane są ogólnikowo, bez podania dat, faktów, świadków czy dokumentów źródłowych. W odniesieniu do kwestii administracji budynkiem i terenem zewnętrznym – skarżąca wskazała, że budynek Filii nie jest własnością Biblioteki, lecz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego (własność Skarbu Państwa w zarządzie Województwa). Skarżąca nie otrzymała przydziału czynności obejmującego określenie zakresu obowiązków aż do 11 listopada 2025 r. (na jej pisemną prośbę). Nie była i nie jest formalnie upoważniona do podejmowania decyzji administracyjnych, zawierania umów, zlecania remontów czy zarządzania budżetem. Od ponad 8 miesięcy nie ma w Filii pracownika gospodarczego. Mimo to skarżąca osobiście dbała o teren zewnętrzny (koszenie, sprzątanie, odśnieżanie w sezonie), co wykraczało poza jej obowiązki. Kwestie te również zgłaszała w licznych pismach do pracodawcy i na Radzie Pedagogicznej. Stan techniczny budynku nie stwarzał realnego zagrożenia. Dokumentacja księgowa zawsze przekazywana była terminowo. Ewentualne uwagi dotyczyły co najwyżej braku wskazania na fakturach pełnej nazwy Filii. W okresie zarządzania skarżącej (od maja 2023 r.) nie odnotowano żadnych braków w inwentaryzacji - ostatnie z 2026 roku, a proces ewidencji zbiorów przebiega zgodnie z procedurami. Sporządzając harmonogram pracy na listopad 2025 r. skarżąca nie ujęła 1-2 listopada jako pełnego tygodnia, było to jednak zwykłe przeoczenie, skorygowane najszybciej jak to było możliwe. Podsumowując, skarżąca podniosła, że ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. posłużył się słowem "może", co oznacza, że odwołanie ze stanowiska w tym trybie jest fakultatywne i oparte na uznaniu, które nie może być dowolne i nieuzasadnione. Zarządzenie wymaga przy tym wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, będące podstawą wydania aktu i uzasadniające jego wydanie. Tymczasem, z zaskarżonego zarządzenia nie wynika, aby przedstawione przez organ okoliczności stanowiły "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w ww. przepisie. Problematyka ujęta w § 1 pkt 2 zarządzenia dotycząca nieprawidłowego zarządzania filią biblioteki, w szczególności zarządzania zasobami kadrowymi i czasem pracy, organizacją zajęć - pracy filii, dysponowaniem środkami publicznymi, zapewnieniem bezpieczeństwa czytelnikom i pracowników, wpisuje się w zakres art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b p.ośw. Zapis ten z kolei odsyła do art. 57 ust. 2 tej ustawy. Ten zaś wskazuje na sprawy finansowe, administracyjne. Niewątpliwie kwestie pracownicze, właściwa organizacja pracy jednostki i sprawy gospodarowania środkami pieniężnymi mieszczą się we wskazanym zakresie. Zdaniem skarżącej ocena pracy nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w znaczeniu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie w całości. W uzasadnieniu wniosku o odrzucenie skargi organ wskazał, że zgodnie z art. 5 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi (Dyrektorem Biblioteki) i podwładnymi (Kierownikiem Filii w S.). Powołując się na art. 68 ust. 5 p.ośw. stwierdził, że zaskarżone zarządzenie jako akt o charakterze wewnętrznym nie podlega kognicji tut. Sądu. Odnosząc się do kwestii merytorycznych organ wskazał, że czasowe powierzenie stanowiska Kierownika Filii było poprzedzone stosowną uchwałą Rady Pedagogicznej z 26 września 2025 r. dotyczącą odwołania skarżącej z tej funkcji. O powyższym zamiarze zawiadomiono działające przy placówce organizacje związkowe, celem zajęcia stanowiska, czy podejmują się obrony praw skarżącej. Jednocześnie wystąpiono do Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty o wyrażenie opinii na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. Z uwagi na wyniki kontroli Filii 30 czerwca 2025 r. oraz każdorazową praktykę przeprowadzania skontrum i inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej przy odwoływaniu i powierzaniu stanowisk kierowniczych wydano stosowne zarządzenia w tym zakresie. Nie jest więc prawdą, jakoby kroki związane z odwołaniem skarżącej nie zostały podjęte niezwłocznie po zaistnieniu przesłanek. Samo odwołanie musiało jednak nastąpić po wyczerpaniu przewidzianych w tym zakresie procedur. W związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi od 1 marca 2026 r. zmniejszenie liczby etatów nauczycieli bibliotekarzy w obrębie Filii rozwiązano ze skarżącą stosunek pracy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął 31 marca 2026 r. Skarżąca została zwolniona ze świadczenia pracy począwszy od 1 marca 2026 r. Obiektywne więc okoliczności wpłynęły więc na to, że skarżąca nie mogła faktycznie sprawować powierzonej jej funkcji. Fakt, że przebywała ona na zwolnieniu lekarskim i pracodawca musiał wysłać jej pismo za pośrednictwem poczty przesądził o tym, że odwołanie nastąpiło z dniem 5 marca 2026 r. Organ wyjaśnił, że opinie Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty i Rady Pedagogicznej nie mają w niniejszej sprawie charakteru wiążącego. Opinia Kuratora nie zawierała przy tym merytorycznego uzasadnienia. Z kolei Rada Pedagogiczna co prawda zaopiniowała negatywnie zamiar odwołania ze stanowiska, lecz wynik głosowania nie był już tak jednoznaczny: 13 osób zaopiniowało decyzję pozytywnie, 15 negatywnie, 6 wstrzymało się od głosu, a jedna osoba nie zagłosowała. Z kolei art. 65 ust. 1 p.ośw. nie zawiera formalnego wymogu wskazania w piśmie do Marszałka Województwa trybu w jakim to odwołanie będzie dokonane. Analiza pisma z 30 września 2025 r. nie pozostawia przy tym cienia wątpliwości, że chodzi tu o odwołanie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. Dalej organ wskazał, że po odwołaniu skarżącej naturalną konsekwencja było podjęcie uchwały z 20 lutego 2026 r. Procedury dotyczące odwołania z funkcji kierownika filii i rozwiązania stosunku pracy zawartego na podstawie mianowania za wypowiedzeniem w związku z redukcją etatów nauczycieli bibliotekarzy są niezależne od siebie i znajdują oparcie w innych przepisach prawa. Pierwsza jest przeprowadzana na podstawie art. 65 ust. 1 i art. 66 ust. 1 p.ośw., druga zaś w oparciu o art. 20 Karty Nauczyciela. Mogą one być prowadzone w krótkich odstępach czasu od siebie, a nawet równolegle. Według organu to kierownik kieruje pracą filii i jest odpowiedzialny za reagowanie na sytuacje wpływające na stan techniczny i bezpieczeństwo obiektu, w którym znajduje się filia. Jego zadaniem jest bieżące przekazywanie informacji dyrektorowi placówki. Brak odpowiedniego przepływu wiadomości i dochowania wymaganych procedur w tym konkretnym przypadku przełożył się na degradację budynku, co mogło wpłynąć w szczególności na bezpieczeństwo zarówno pracowników, jak i czytelników. Organ wyjaśnił, że statut placówki w istocie rozdziela stanowiska wicedyrektora i kierownika filii, nie oznacza to jednak, iż obu tych stanowisk nie może zajmować jedna osoba. Zgodnie zaś z art. 62 ust. 2 i 3 p.ośw. placówką, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku, może kierować osoba niebędąca nauczycielem. Osoba ta nie może wówczas sprawować nadzoru pedagogicznego. Nadzór pedagogiczny sprawuje wówczas nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze w placówce. Łączenie tej funkcji ze stanowiskiem kierowniczym jest w tej sytuacji nieuniknione. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej o nieprecyzyjności, bezpodstawności i blankietowości zarzutów organ obszernie i szczegółowo opisał na czym polegały powtarzające się uchybienia, m.in. w zakresie przekazywania informacji oraz reagowania na sytuacje wpływające na stan techniczny i bezpieczeństwo obiektu, nieprawidłowa organizacja pracy filii w zakresie przestrzegania czasu pracy, brak należytej dbałości o powierzone mienie i majątek, nieterminowe przekazywanie dokumentacji dotyczące funkcjonowania jednostki. W odniesieniu do pierwszej kwestii organ wskazał, że przeprowadzona w czerwcu 2025 r. kontrola Filii wykazała szereg nieprawidłowości m.in. w zakresie realizacji zadań statutowych Biblioteki. Filia jako jedyna jednostka nie organizowała i nie prowadziła sieci współpracy i samokształcenia nauczycieli powiatu s. Plan pracy Filii na rok 2024/2025 nie był sukcesywnie realizowany. Niektóre zadania w ogóle nie były wykonane. Dokumentacja lekcyjna znajdowała się poza placówką, zaś organizowane wydarzenia nie były poparte stosownymi umowami i klauzulami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych pomimo wykorzystywania wizerunku i danych osobowych wykładowców czy prelegentów. Wnioski i zalecenia ze skontrum, które zostało przeprowadzone w 2023 r. nie zostały również wdrożone. Dodatkowo ewidencja zbiorów bibliotecznych oraz zapis czytelników do biblioteki prowadzone były nieprawidłowo. W ramach ww. kontroli zgłoszono problemy techniczne dotyczące budynku, co znalazło swoje odzwierciedlenie z protokole z 30 czerwca 2025 r. Informacja ta została następnie przekazana przez Wicedyrektora Biblioteki Kierownikowi Zespołu ds. Gospodarczych. Wobec biernej postawy skarżącej, 3 września 2025 r. z inicjatywy Dyrektora Biblioteki zlecono przeprowadzenie wizji lokalnej, w wyniku której stwierdzono liczne nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, m.in. zawilgocenia, zacieki, ślady pleśni, grzyba, uszkodzenia płytek, ubytki betonu, chwasty, zastoiny wody na dachu, mchy, glony. Zdaniem organu skarżąca jako Kierownik Filii, a więc osoba odpowiedzialna za stan techniczny i bezpieczeństwo obiektu, w którym znajduje się Filia, powinna przedsięwziąć stosowne kroki celem zapobieżenia dalszej degradacji obiektu. W placówce, w której funkcjonuje 11 filii na terenie całego województwa nie ma możliwości, aby to kierownik jednostki miał bezpośrednią pieczę nad wszystkimi budynkami. Rolę te przejmują kierownicy poszczególni filii, do których obowiązków nie należy zawieranie umów z wykonawcami, lecz inicjowanie działań zgodnie z wewnętrznymi procedurami. Brak reakcji Kierownika Filii na zaistniałe problemy dotyczące budynku i jego otoczenia w ocenie organu był równoznaczny z niewypełnianiem obowiązków w zakresie racjonalnego zagospodarowania mieniem publicznym i stwarzał ryzyko powstania dodatkowych kosztów związanych z późniejszym usuwaniem zaniedbań. W okresie ostatnich lat skarżąca nie składała do dyrekcji placówki pisemnych zapotrzebowań dotyczących konieczności wykonania prac remontowych, konserwacyjnych czy naprawczych w budynku Filii. Skarżąca nie przekazała też dyrekcji informacji o incydencie z 11 sierpnia 2025 r., kiedy to przed budynkiem Filii doszło do pożaru krzewów. Podobny brak aktywności skarżącej dotyczy otoczenia budynku, w szczególności utrzymania zieleni, której nadmierne przerosty wpływały negatywnie na estetykę oraz bezpieczeństwo użytkowników. We wrześniu 2025 r. kilkukrotnie pisemnie zwrócono się do skarżącej o wyjaśnienie powyższych sytuacji. Skarżąca w swych odpowiedziach nie wskazała żadnych działań podjętych w celu zabezpieczenia obiektu i usunięcia zagrożeń, ograniczając się do ogólnych opisów swojej pracy z ostatnich lat i podtrzymując, że działalność Filii nie budzi zastrzeżeń. W ocenie organu, brak gotowości do konstruktywnej współpracy i przyjmowania uwag wskazywał na nieudolność skarżącej w sprawowaniu funkcji kierowniczej. Załączona dokumentacja potwierdza powtarzalny charakter uchybień. Mają one charakter systemowy i obejmują zarówno kwestie bezpieczeństwa, jak i organizacji pracy, nadzoru nad obiektem oraz współpracy z dyrekcją placówki. Brak raportowania zdarzeń, zaniechanie zgłoszenia potrzeb remontowych i konserwacyjnych, niedostateczna dbałość o otoczenie budynku oraz niewłaściwa postawa wobec przełożonych łącznie przemawiają na rzecz tezy, że skarżąca nie wywiązywała się należycie z obowiązków związanych z powierzoną jej funkcją. Powyższe uchybienia rodzą nie tylko ryzyko organizacyjne, ale także finansowe i prawne dla placówki. W odniesieniu do kwestii nieprawidłowej organizacji pracy w zakresie przestrzegania czasu pracy organ wskazał, że jak wynika z przeprowadzonej w czerwcu 2025 r. kontroli czas pracy pracowników ewidencjonowano niepoprawnie oraz wykazano nieprawidłową organizację czasu pracy jednostki. W dniu 25 czerwca 2025 r. filia, która powinna być czynna do godziny 17.00, została zamknięta o godzinie 15.00 i pracownicy pojechali do domu; nie wywieszono kartki z informacją o skróconym czasie pracy jednostki ani nie zamieszczono informacji na stronie internetowej biblioteki. Jeden z pracowników zatrudnionych w Filii potwierdził, że taka praktyka była powszechnie stosowana. Ponadto, skarżąca wykazywała nadpracowane godziny w trybie nieprzewidzianym przez obowiązujące w placówce przepisy wewnętrzne. Wyjścia prywatne nie były zgłaszane do dyrekcji placówki i z nią uzgadniane. W odniesieniu do kwestii braku należytej dbałości o powierzone mienie i majątek organ wyjaśnił, że w okresie od 26 czerwca do 25 sierpnia 2023 r. przeprowadzono kontrolę całościową zbiorów bibliotecznych Filii. W jej ramach stwierdzono liczne uchybienia dotyczące m.in. następujących kwestii: braków w zbiorach filii (m.in. 72 pozycje nie zostały wpisane w ogóle do elektronicznego inwentarza głównego wydawnictw zwartych; egzemplarzy tych nie było również fizycznie na półkach), nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji bibliotecznych. Skarżąca była świadoma tych uchybień, ponieważ podpisała protokół jako członek komisji. Co więcej, w okresie od ostatniej kontroli całościowej zbiorów bibliotecznych (2013 r.) do 28 maja 2023 r. była zatrudniona w ramach Filii jako nauczyciel bibliotekarz. Jako nowy kierownik Filii winna więc wdrożyć wszystkie zalecenia z wykonanego skontrum. Przeprowadzona w czerwcu 2025 r. kontrola tego nie potwierdziła. Nie ma przy tym znaczenia, czy nieprawidłowości miały miejsce w okresie, gdy skarżąca pełniła funkcję kierownika, czy też nie. Od 29 maja 2023 r. to na niej spoczywała powinność wdrożenia zaleceń i wniosków wynikających ze skontrum. Kontrola z 2025 r. wykazała natomiast, że w dalszym ciągu występują poważne uchybienia. W odniesieniu do kwestii nieterminowego przekazywania dokumentacji dotyczącej funkcjonowania jednostki organ podał 20 przykładów tego typu zachowań, zaznaczając, że są to tylko niektóre z licznych przykładów nieterminowej realizacji obowiązków. Na koniec, odnosząc się do zarzutu braku wysłuchania skarżącej przed odwołaniem ze stanowiska, organ wskazał, że każdorazowo, przy każdej nieprawidłowości, była zapewniona możliwość wypowiedzenia się, z czego skarżąca wielokrotnie skorzystała. Przeprowadzone inwentaryzacja i skontrum z jej udziałem miały na celu bezpośrednie umożliwienie rozliczenie się z powierzonego jej mienia, w tym w szczególności z księgozbioru. Wysłuchanie bezpośrednio przed odwołaniem z funkcji uniemożliwił fakt, że od 3 lutego 2026 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim. W konstatacji organ stwierdził, że brak odpowiedniego nadzoru zagrażał bezpośrednio Filii, powodował chaos i zakłócenie pracy, w tym bezpieczeństwa czytelników oraz psuł atmosferę w gronie pedagogicznym. Nie można więc uznać za dowolną oceny organu, że zachowanie skarżącej obiektywnie nosiło cechy rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych oraz stworzyło realne zagrożenie destabilizacji funkcjonowania Filii, a w konsekwencji doprowadziło do całkowitej utraty zaufania do niej ze strony Organu, wykluczając dalszą współpracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku organu o odrzucenie skargi należy wskazać, że enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości organów administracji publicznej podlegający kognicji sądów administracyjnych zawiera art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Akt odwołania nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, tj. akt o którym mowa w art. 66 p.ośw., nie należy wyłącznie do czynności ze sfery prawa pracy. Jest to bowiem akt o podwójnym charakterze, wywołujący skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak i w sferze publicznoprawnej. W tej drugiej należy go kwalifikować jako akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a przez to podlega kontroli sądów administracyjnych. Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma bowiem charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Okoliczność, że akt taki wywołuje konsekwencje w sferze prawa pracy, ma jedynie ten skutek, że osoba odwołana może dochodzić ochrony własnego interesu prawnego w sferze stosunków pracowniczych przed sądem pracy. Akt odwołania ze stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce ma materialnie jednakową treść jak akt odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. Różni je m.in. to, że odwołania nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze dokonuje dyrektor szkoły lub placówki, tj. organ, który nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego, zatem jego akty nie podlegają kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 5 września 2014 r., sygn. I OSK 2030/14, wydane na tle zagadnienia odwołania wicedyrektora szkoły). Okoliczność, że zgodnie z art. 68 ust. 5 p.ośw. dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami i decyduje m.in. w sprawach zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki (pkt 1) nie stanowi więc przeszkody w poddaniu zarządzenia wydanego na podstawie art. 66 tej ustawy kontroli sądowoadministracyjnej. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego zarządzenia należy wyjść od art. 65 ust. 1 p.ośw., zgodnie z którym w placówce, w której zgodnie z ramowym statutem może być utworzone stanowisko wicedyrektora i inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor placówki, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady placówki oraz rady pedagogicznej. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Biblioteki [...] zaskarżonym zarządzeniem, działając na podstawie art. 65 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. odwołał skarżącą z dniem 5 marca 2026 r. ze stanowiska kierownika filii w S. ww. Biblioteki bez wypowiedzenia. Przepis art. 66 ust. 1 zawiera przesłanki odwołania ze stanowiska kierowniczego. I tak, organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3; 2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Użyte przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy sformułowanie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, nieostrym. Zarazem odwołanie w trybie natychmiastowym na tej podstawie nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit. b tej regulacji. Muszą to być "szczególnie uzasadnione przypadki", których ustawa nie wskazuje, tj. inne niż negatywna ocena pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej (art. 57 p.ośw.). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (por. wyroki NSA: z 14 listopada 2018 r., sygn. I OSK 22/17, z 23 stycznia 2024 r., sygn. III OSK 1035/22). "Przypadki szczególnie uzasadnione" dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (por. wyroki NSA: z 7 maja 2015 r., sygn. I OSK 2987/14, z 23 marca 2022 r. sygn. III OSK 2784/21). W świetle powyższego, przesłanki takie jak negatywna ocena działalności w zakresie gospodarki finansowej placówki, zaniedbania dotyczące organizacji pracy, czy odmienna wizja prowadzenia placówki, a także konflikt z organem prowadzącym, współpracownikami nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania osoby sprawującej funkcje kierowniczą w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. Ponadto, prawidłowość wydanego przez organ zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Organ odwołujący powinien wskazać na konkretne i dowiedzione, w stosownym postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia, okoliczności, które powinny przy tym znajdować pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zarządzenie wprawdzie zawiera (w § 1 ust. 2) uzasadnienie, jest ono jednak bardzo lakoniczne i ogólnikowe. Wskazuje na powtarzające się uchybienia w zakresie przekazywania informacji, reagowania na sytuacje wpływające na stan techniczny i bezpieczeństwo obiektu, nieprawidłową organizację pracy w zakresie przestrzegania czasu pracy, brak należytej dbałości o powierzone mienie i majątek, nieterminowe przekazywanie dokumentacji dotyczące funkcjonowania jednostki. Nie wskazuje się natomiast żadnych konkretnych uchybień w działalności Kierownika Filii, które kwalifikowałyby się do ich uznania za przesłanki uzasadniające po sięgnięcie przez organ po tryb natychmiastowego odwołania z zajmowanego stanowiska, o jakim stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. Tymczasem, wymóg działania władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), w połączeniu z zasadą zaufania do państwa, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., sygn. III OSK 132/21). Ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. posłużył się słowem "może", co oznacza, że odwołanie ze stanowiska w tym trybie jest fakultatywne i oparte na uznaniu, które nie może być dowolne i nieuzasadnione. Uznanie nie oznacza dowolności, gdyż organ ograniczony jest koniecznością stosownego wykazania przesłanek uzasadniających odwołanie. Omawiany przepis ma bowiem charakter gwarancyjny, a jego celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia i wyłączenie możliwości odwołania dyrektora z błahych powodów. Zarządzenie o odwołaniu ze stanowiska kierowniczego wymaga przy tym wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, będące podstawą wydania aktu i uzasadniające jego wydanie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 5 lutego 2026 r., sygn. III SA/Gd 418/25). Uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia tych wymogów nie spełnia. Jego lakoniczność nie pozwala na skuteczną kontrolę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia i jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności. Organ w kwestionowanym zarządzeniu w istocie nie wykazał w sposób niewątpliwy, dlaczego zaistniały przesłanki do odwołania skarżącej ze stanowiska Kierownika Filii. W szczególności nie odniósł się w ogóle do negatywnej opinii co do planowanego odwołania skarżącej ze stanowiska wyrażonej przez Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty i Radę Pedagogiczną. Brak w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia w treści zaskarżonego zarządzenia nie mógł przy tym zostać konwalidowany późniejszymi wyjaśnieniami organu zawartymi w odpowiedzi na skargę, w której, w ramach polemiki z zarzutami skargi, przedstawiono obszernie sytuacje mające świadczyć o zasadności wydania zaskarżonego zarządzenia. Odpowiedź na skargę jest odrębna od zaskarżonego aktu. Jest pismem procesowym skierowanym do sądu i nie stanowi uzupełnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, ani nie jest środkiem służącym wyjaśnieniu motywów rozstrzygnięcia, które powinny znaleźć się w jego uzasadnieniu. W konsekwencji, nie może zastępować uzasadnienia aktu zaskarżonego. Podkreślenia wymaga, że prawidłowość uzasadnienia zarządzenia wydanego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw. ma doniosłe znaczenie dla oceny słuszności podjęcia tego aktu. W powyższym kontekście zaskarżone zarządzenia uchyla się spod kontroli sądu. Tytułem wyjaśniania należy jedynie zaznaczyć, że przyczyny odwołania przedstawione w odpowiedzi na skargę, jakkolwiek wskazują na liczne już konkretne uchybienia, w istocie świadczą o tym, że motywem działania organu była, mówiąc w uproszczeniu, negatywna ocena pracy skarżącej. Tymczasem, w ocenie Sądu, opisane sytuacje nie kwalifikują się jako uzasadniające konieczność odwołania Kierownika Filii w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw., albowiem trudno je uznać za mające charakter szczególny czy nagły, i które w związku z tym uzasadniałyby pilną reakcję organu. Z odpowiedzi na skargę i całej dokumentacji sprawy niewątpliwie wynikają różnego rodzaju zaniedbania ze strony skarżącej. Nie były to jednak sytuacje, która by wystąpiły nagle i zakłóciłyby codzienne funkcjonowanie Filii. Formułowane zarzuty raczej wskazują na to, że zaniedbania są zjawiskiem występującym niemal od momentu powierzenia skarżącej funkcji Kierownika Filii, skoro organ podaje, że plan pracy Filii na rok 2024/2025 nie był sukcesywnie realizowany, niektóre zadania w ogóle nie były wykonane, podnosi, że nie naprawiono uchybień stwierdzonych podczas kontroli całościowej zbiorów bibliotecznych w 2023 r. W orzecznictwie wskazuje się - uwzględniając okoliczności konkretnych spraw - następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez osobę pełniącą funkcję kierowniczą w placówce oświatowej przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": kradzież dokonaną przez osobę sprawującą stanowisko kierownicze, błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją, poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu, zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych, notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych placówki, długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na placówkę powodując jej dezorganizację, jawne, nietolerancyjne i dyskryminujące zachowanie mające na celu poniżanie nauczycieli bądź uczniów (por. wyroki NSA: z 28 maja 2019 r. sygn. I OSK 1884/17; z 14 listopada 2018 r. sygn. I OSK 22/17; z 29 czerwca 2017 r. sygn. I OSK 109/19). Podzielając powyższe stanowisko, Sąd w niniejszej sprawie nie dostrzegł, aby wskazane w odpowiedzi na skargę sytuacje, ich waga i znaczenie, uzasadniały konieczność natychmiastowego usunięcia skarżącej ze stanowiska. Brak realizacji niektórych zadań statutowych, nieprawidłowości w ewidencjonowaniu zbiorów bibliotecznych, zapisach czytelników, niezgłaszanie zapotrzebowań na prace remontowe, konserwacyjne czy naprawcze, brak informacji o pożarze krzewów, zaniedbania w kwestii utrzymania zieleni, przypadki wcześniejszego zamknięcia biblioteki, nie mogły w świetle przedstawionej wyżej argumentacji zagrozić funkcjonowaniu Filii w zakresie realizowanej przez nią funkcji oświatowej, czy kulturalnej. Organ nie wykazał zatem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.ośw., czyli sytuacji, czy też zachowań skarżącej, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania przez nią funkcji Kierownika Filii. Opisane uchybienia mogłyby (ewentualnie) stanowić podstawę do negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej i w konsekwencji odwołania skarżącej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b p.ośw. W tym stanie rzeczy zaskarżone zarządzenie podlegało uchyleniu, o czym Wojewódzki Sad Administracyjny orzekł na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty obejmują wyłącznie wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, ponieważ zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych.