II SA/Ke 24/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 6 listopada 2025 r. znak: SKO.PS-80/3182/883/2025 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz E. C. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Ke 24/26 Uzasadnienie Decyzją z 6 listopada 2025 r., znak: SKO.PS-80/3182/883/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania E. C. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy K. decyzji z 23 lipca 2025 r., znak: OPS.ŚP.5211.113.2025, o odmowie przyznania ww. stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – M. K. - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. E. C. na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 25 lutego 2022 r. była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 12 października 2021 r. do 30 listopada 2024 r. Decyzją z 16 grudnia 2024 r. organ I instancji zmienił ww. decyzję Kolegium w części dotyczącej okresu, na jaki świadczenie zostało przyznane w ten sposób, że zostało przyznane do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej niż do 31 maja 2025 r. Nowe orzeczenie, wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. 10 stycznia 2025 r. i zaliczające M. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, stało się ostateczne 1 lutego 2025 r. W dniu 3 lutego 2026 r. E. C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. i stosownie do art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym postępowanie toczyło się według tych zasad. Organ odwoławczy wyjaśnił, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 oraz stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych, że nie jest dopuszczalne, jak to uczynił organ I instancji, oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej podstawie, że niepełnosprawność nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia, tj. w wieku określonym w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("u.ś.r."). Natomiast w odniesieniu do stanowiska organu I instancji, który dopatrzył się niespełnienia przesłanki z art. 17b ust. 1 u.ś.r., Kolegium zakwestionowało zawarte we wniosku oświadczenie wnioskodawczyni o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od 12 października 2021 r. Tymczasem ustalono, że wnioskodawczyni decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z 10 marca 2025 r. została wykreślona z ewidencji producentów i uchylono jej numer identyfikacyjny. Z zaświadczenia Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR z 17 czerwca 2025 r. wynika zaś, że przed powyższym wykreśleniem wnioskodawczyni pobierała dopłaty w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Ogółem, jak wynika z pisma ŚOR ARiMR z 9 lipca 2025 r., wnioskodawczyni pobrała za rok 2024 płatności bezpośrednie na kwotę [...]zł, z czego w ramach zaliczki [...] zł (wypłacone 22 października 2024 r.), a w ramach płatności końcowych [...] zł (wypłacone 19 lutego 2025 r.). Ponadto, wnioskodawczyni przedłożyła 14 lipca 2025 r. decyzję Kierownika BP ARiMR w S. z 7 lutego 2025 r. przyznającą jej jako rolnikowi płatności bezpośrednie i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Płatności obszarowe są bowiem przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne. Skoro zaś wnioskodawczyni ubiegała się o ww. pomoc w 2024 r., zaś płatności końcowe otrzymała 19 lutego 2025 r., to w tym okresie była czynnym zawodowo rolnikiem. Tym samym brak było podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką w drodze kontynuacji, począwszy od 1 lutego 2025 r. Postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., znak: [...], Kolegium, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji własnej z 6 listopada 2025 r. w ten sposób, że na stronie 1 decyzji w wierszu 18 zwrot "art. 138 § 2" zastąpiło zwrotem "art. 138 § 1 pkt 1", a w wierszu 21 i 22 słowa "uchyla zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia" zastąpiło słowami "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji". Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r., znak: [...], Kolegium, po rozpatrzeniu wniosku E. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z 1 grudnia 2025 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. C. zakwestionowała decyzję Kolegium z 6 listopada 2025 r. sprostowaną "decyzją" z 1 grudnia 2025 r., zarzucając naruszenie: 1. art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie sprostowania zaskarżonej decyzji w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez jego zmianę; 2. art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie rzetelnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla stwierdzenia istnienia błędu pisarskiego, rachunkowego, innej oczywistej omyłki w treści decyzji; 3. art. 124 § 1-2, art. 126 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak prawidłowego powołania w sentencji rozstrzygnięcia przepisów k.p.a. określających treść i zakres zgodnego z prawem sporządzenia jego uzasadnienia; 4. art. 63 ust. 1-3 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego błędne zastosowanie; 5. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie; 6. art. 138 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie kompleksowej oceny prawnej i merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji; 7. art. 7, art. 10 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez Kolegium postępowania dowodowego i wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa poprzez utrzymanie w mocy decyzji wprowadzającej dysonans pomiędzy wcześniejszymi rozstrzygnięciami, w sytuacji gdy otrzymana po 3 lutego 2025 r. płatność końcowa nie przesądza o braku faktycznej rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką; 8. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz utrzymanie w mocy decyzji opartej na zbyt ogólnej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcia, że prac w gospodarstwie rolnym była faktycznie świadczona. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zarządzeniem z 14 stycznia 2026 r. Przewodnicząca Wydziału II rozdzieliła skargi E. C. na decyzję Kolegium z 6 listopada 2025 r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego (sygn. II SA/Ke 24/26) i postanowienie Kolegium z 1 grudnia 2026 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki (sygn. II SA/Ke 25/26), zawartych w jednym piśmie z dnia 10 grudnia 2025 r. Prawomocnym wyrokiem z 15 kwietnia 2026 r. sygn. II SA/Ke 25/26, tut. Sąd uchylił postanowienie Kolegium z 1 grudnia 2026 r. oraz uchylił postanowienie tego organu z 19 stycznia 2026 r. i umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że Kolegium na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Natomiast z uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, że organ odmawia skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem jak podniesiono: cyt. "Tym samym na gruncie przepisów dotychczasowych brak było podstaw do przyznania P.E. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawna matką P. M. K., w drodze kontynuacji...". Z oczywistych względów, decyzja o tego rodzaju niespójności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem nie może się ostać w obrocie prawnym. Kolegium wprawdzie dokonało sprostowania swojej decyzji postanowieniem z 1 grudnia 2025 r., ale postanowienie to zostało prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego, co oznacza, że funkcjonuje w nim dalej decyzja Kolegium z 6 listopada 2025 r. o wskazanej sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., określane też jako osnowa lub sentencja decyzji, jest jej kwintesencją, albowiem stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny. Konkretyzacja prawa dokonuje się bowiem w rozstrzygnięciu, nie zaś w innych elementach decyzji. Z tego względu rozstrzygnięcia nie można ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia. Winno ono być wyrażone jasno w osnowie decyzji. Mając powyższe na uwadze, nie można zaakceptować sprzecznej wewnętrznie decyzji Kolegium wydanej w niniejszej sprawie. W osnowie decyzji organ odwoławczy zawarł rozstrzygnięcie kasacyjne, w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., które oznacza, że sprawa powinna wrócić do organu I instancji w celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia. W uzasadnieniu natomiast Kolegium w istocie odmawia skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z dwóch zasadniczych elementów, tj.: rozstrzygnięcia (osnowy) oraz uzasadnienia - obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym oraz formalnym i żadna z nich nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym. Zarazem jednak, to rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Rozstrzygnięcia nie można więc ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, powinno ono być wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 30 marca 2022 r., sygn. II SA/Gd 319/21). W świetle powyższego, Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Organ w ponownie prowadzonym postępowaniu powinien zająć jednoznaczne stanowisko co do rozstrzygnięcia, mając na względzie, że powinno być ono spójne z jego uzasadnieniem. Uzasadnienie pozwala bowiem poznać tok rozumowania organu, a zatem organ powinien w nim wyjaśnić treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, w okolicznościach niniejszej sprawy rozpoznawanie zarzutów skarżącej dotyczących meritum sprawy jest przedwczesne. Odnoszą się one bowiem do argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji, tymczasem, to rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Dlatego też przed ustaleniem treści osnowy zaskarżonej decyzji brak jest możliwości odniesienia się do zarzutów skarżącej. Powyższe uchybienia spowodowały konieczność uchylenia decyzji organu II instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.