II SA/Ke 236/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania D. R. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), na podstawie art. 5 pkt 4 a oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.), art. 2351 i 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1666 ze zm.), § 1 ust. 1 i § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznawania przez WSA w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z 14 grudnia 2016 r. sygn. akt. II SA/Ke 851/16 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej i umorzenia postępowania organu I instancji w całości. Sąd nie podzielił stanowiska, że decyzja organu I instancji jest tożsama z postępowaniem administracyjnym, zakończonym decyzją ostateczną ówczesnego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]. Dalej organ odwoławczy podniósł, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego ustalił, że D. R. w latach 1969 - 1979 pracowała jako nauczyciel w Szkołach Podstawowych w Z., Ł. oraz C., a w okresie od 15.08.1979 r. - 31.08.2006 r. zatrudniona była w Szkole Podstawowej w Ł. (obecnie Gminny Zespół Szkół w Ł.) jako wychowawca świetlicy (1979 - 1985), nauczyciel (1985 - 1995) oraz wychowawca świetlicy (1996-2006). Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz przeprowadzonej diagnostyki fonoaudiologicznej, wydał [...] orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u D. R. choroby zawodowej, w uzasadnianiu którego orzeczono, że nie stwierdzono u badanej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, a więc zmian chorobowych uznanych za następstwo nadmiernego wysiłku głosowego. Orzeczono również, że zgłaszane przez pacjentkę dolegliwości są związane z dysfonią hyperfunkcjonalną, która nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a ponadto od zakończenia pracy upłynęło 9 lat, a więc minął okres 2 lat, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Z kolei postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w trybie odwoławczym przeprowadził Instytut Medycyny Pracy w Łodzi, który na podstawie analizy narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych specjalistycznych badań lekarskich, obejmujących między innymi konsultację foniatryczną wraz z oceną wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową, wydał [...] ostateczne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej. W uzasadnieniu stwierdzono, że przeprowadzone badania nie wykazały zmian w obrębie narządu głosu, charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, a rozpoznane cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej oraz przewlekły, prosty nieżyt krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Wojewódzki Inspektor, oceniając postępowanie diagnostyczno-orzecznicze podkreślił, że zostało ono przeprowadzone prawidłowo, z wykorzystaniem wszystkich możliwości diagnostycznych, a wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, mające zgodnie z art. 84 § 1 kpa cechy opinii biegłego, w sposób jasny i czytelny uzasadniają brak podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Zwrócił uwagę, że wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest możliwe tylko wtedy, gdy właściwa w zakresie rozpoznawania jednostka służby zdrowia rozpoznała chorobę zawodową, taką która figuruje w wykazie chorób zawodowych, a przeprowadzone przez organ sanitarny postępowanie dowiodło występowania w środowisku pracy czynnika szkodliwego, którego następstwem jest rozpoznane schorzenie. W niniejszym postępowaniu brak jest pozytywnego dla strony orzeczenia lekarskiego, co wyklucza wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Ponadto organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji zauważył, że nie wszystkie choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, mogą być rozpatrywane w kategorii choroby zawodowej. Ustawodawca w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), wymienił trzy takie schorzenia stanowiące katalog zamknięty, a są to: guzki głosowe twarde poz. 15.1, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych poz. 15.2, niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią poz. 15.3 i tylko one mogą być przedmiotem postępowania w sprawie choroby zawodowej. Tak więc rozpoznany u strony przewlekły, prosty nieżyt krtani z cechami dysfonii hyperfunkcjonalnej, mimo iż został spowodowany nadmiernym wysiłkiem głosowym, nie może być rozpatrywany w kategorii choroby zawodowej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, D. R. zarzuciła ograniczenie się przez organ tylko do nazw chorób zawodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci niezakwalifikowania rozpoznawanych schorzeń do chorób zawodowych. W uzasadnieniu skarżąca podała, że sprawy chorób zawodowych nie podlegają przedawnieniu Wskazała, że dolegliwości ze strony narządu głosu ma już ponad 20 lat. Stwierdzone u niej dysfonie czynnościowe przechodzą w zmiany fałdów głosowych. Jeżeli występują długo i nie poddają się leczeniu mogą być podstawą do orzeczenia choroby zawodowej. W wyniku długotrwałej dysfonii hyperfunkcjonalnej może dojść do schorzenia – poz. 15.3. Przewlekły, prosty nieżyt krtani i podrażnienia krtani prowadzą do zmian na fałdach głosowych przerostowych lub zanikowych – poz. 15.2. Wreszcie przewlekłe schorzenia krtani prowadzą do powikłań i zniekształceń krtani. Zdaniem skarżącej jej długotrwałe dolegliwości na pewno spowodowały uszkodzenia narządu głosu zwłaszcza że już dziesięć lat nie pracuje, a dolegliwości nadal nie ustąpiły i zawsze były nazywane chorobą zawodową. Dodała, że trudno jej uwierzyć, że nie ma, jak wynika z wydanych opinii, zmian w obrębie narządu głosu skoro schorzenia trwają już dwadzieścia lat. Autorka skargi stwierdziła, że należy rozpatrzyć związek między rozpoznanymi schorzeniami, które są przewlekłe i nieuleczalne a poz. 15.2 i 15.3 wykazu chorób zawodowych. Dlatego też wniosła o powołanie biegłego sądowego z zakresu chorób narządu głosu i chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2351 kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W art. 237 § 1 pkt 3 kodeksu pracy zawarta jest delegacja ustawowa dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zawodowych. W wydanym na podstawie tej delegacji rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w załączniku, pod poz. 15 – przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymieniono trzy choroby zawodowe: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną i trwałą dysfonią. Są to jedyne choroby zawodowe w rozumieniu art. 2351 kodeksu pracy, spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Tak więc w rozumieniu przepisów o chorobach zawodowych, taką chorobą zawodową nie jest każda choroba spowodowana czynnikami związanymi z pracą, ale tylko taka choroba, która została wymieniona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. Jak ustaliły organy, skarżąca była przez ponad 15 lat narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Tak więc pracowała w tzw. narażeniu zawodowym. Powodem odmowy stwierdzenia u niej choroby zawodowej jest jednak to, że żadna z jednostek orzeczniczych nie stwierdziła u skarżącej zmian wymienionych pod poz. 15 rozporządzenia. Zarówno bowiem Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy, po przeprowadzonych badaniach zgodnie stwierdziły, że u skarżącej nie ma zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzony zaś u skarżącej przewlekły, prosty nieżyt krtani oraz cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej nie są chorobą zawodową w rozumieniu przepisów kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Sformułowany w skardze przez jej autorkę zarzut, że w wyniku długotrwałej dysfonii hyperfunkcjonalnej może u niej dość do choroby wymienionej pod poz. 15.3, a prosty nieżyt krtani i podrażnienia prowadzą do zmian na fałdach głosowych wymienionych w poz. 15.2 o tyle nie może być uwzględniony, że jak na razie jednostki orzecznicze I i II stopnia nie stwierdziły u niej żadnej z tych chorób. Ponadto choroby wymienione w poz. 15, aby mogły być zakwalifikowane jako choroby zawodowe, musiałyby się ujawnić w ciągu dwóch lat po ustaniu narażenia zawodowego. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami), dalej P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tej regulacji nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed sądem administracyjnym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego. Dlatego też nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącej o przeprowadzenie takiego dowodu. Jeśli natomiast chodzi o dołączone do skargi orzeczenie Nr [...], stwierdzające u skarżącej przewlekły, prosty nieżyt gardła i krtani z zaczynającymi się obrzękami Renkego fałdów głosowych, czynnościowe zaburzenia głosu typu dysfonii hyperfunkcyjnej, to orzeczenie to w żaden sposób nie podważa prawidłowości orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], wydanych w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Orzeczenia te słusznie zostały przez organ uznane za jasne i czytelne, a poprzedzające je postępowanie diagnostyczno – orzecznicze za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.