II SA/Ke 177/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z 13 kwietnia 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. do skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Kielcach z dnia [...] r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem dołączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca Spółka podała, że jej kapitał własny ma wartość 5.000 zł, wartość środków trwałych – 405.593,50, natomiast strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 136.525,17 zł. Stan rachunku bankowego wnioskującej spółki to 0 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przeciwko spółce prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry. W tego rodzaju sprawach organ odwoławczy wydał ok. 60 decyzji. Przeciwko skarżącemu wszczęto postępowania egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia praktycznie całego majątku spółki. Środki uzyskiwane w ten sposób przez organy egzekucyjne przekazywane są na poczet postępowań egzekucyjnych. Skarżący na chwilę składania wniosku nie jest w stanie nawet w części pokryć opłaty od wnoszonej skargi, która wynosi 720,00 zł. Jednocześnie spółka oświadczyła, że przedłożyła dokumentację potwierdzającą prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, a także sprawozdanie finansowe oraz wydruk z rachunku bankowego. Postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Fakt odnotowania straty (135.525,17 zł) przez Spółkę nie uzasadnia uwzględnienia wniosku, gdyż ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. Strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz zwrócił uwagę, że wspólnicy nie postawili Spółki w stan likwidacji, a zatem uznali, że ich wspólne przedsięwzięcie finansowe będzie kontynuowane. Skoro spółka nadal zamierza istnieć w porządku prawnym, to powinna realizować swoje cele, w tym pokrywać koszty sądowe o własnych siłach i w oparciu o własne środki bądź środki pochodzące z dopłat wspólników. We wniesionym sprzeciwie Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż stan finansowy skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała m.in., że przeciwko niej prowadzone są liczne postępowania w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry (obecnie około 60 postępowań). Doprowadziło to do zajęcia prawie całego majątku. Dlatego na chwilę obecną nie jest ona w stanie nawet w części pokryć opłaty od wnoszonej skargi. Załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty jednoznacznie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację majątkową strony. W szczególności należy zwrócić uwagę na poniesione w poprzednich latach bilansowych straty, które umożliwiają przyjęcie, iż w obecnym stanie ponoszenie przez skarżącą jakichkolwiek kosztów, w tym kosztów sądowych, jest niemożliwe. Spółka zwróciła uwagę na liczne postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko niej na terenie kraju. Posiadane przez Spółkę składniki majątkowe zostały w dużej mierze zajęte w trakcie prowadzonych postępowań mających na celu egzekucję kar pieniężnych. Nie jest więc zasadne stanowisko, iż strona skarżąca nie uwzględnia w swoich wydatkach kosztów sądowych wywołanych procesami sądowymi. Dodatkowo, w ocenie skarżącego, wymierzanie kar pieniężnych w okolicznościach przywołanych w zaskarżonej decyzji nie jest zasadne, co wielokrotnie potwierdziły powołane w skardze wyroki sądów administracyjnych. Strona powinna więc mieć możliwość dochodzenia swoich praw poprzez kontrolę legalności wydanej decyzji, jednakże liczba postępowań prowadzonych w tego typu sprawach oraz związane z tym koszty uniemożliwiają każdorazowe uiszczenie opłat sądowych od wnoszonych skarg. Kosztów tych nie jest w stanie ponieść. Nietrafne jest uznanie, iż strona preferencyjnie traktuje inne zobowiązania. W obecnej sytuacji nie jest bowiem w stanie spełniać jakichkolwiek zobowiązań finansowych. Dopóki zasadność nałożonych kar pieniężnych nie zostanie potwierdzona, poprawa sytuacji finansowej Spółki nie wydaje się możliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z kolei zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy wnioskodawca jest osobą prawną, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi on wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 orzeczenia.nsa.gov.pl). Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że jest ono prawidłowe. O możliwościach płatniczych Spółki umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie świadczy fakt, że pomimo powoływania się na stratę w ostatnim roku obrotowym oraz groźbę niewypłacalności spowodowaną prowadzonymi wobec niej licznymi postępowaniami egzekucyjnymi, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Z odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika, aby wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe, nie wynika również jej rozwiązanie, czy choćby zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej, także w złożonym formularzu oraz sprzeciwie skarżący takich okoliczności nie podnosi. To zaś, że aktualnie Spółka ma kłopoty finansowe, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania. Strata, na którą się powołuje, nie przesądza w żadnej mierze o braku środków finansowych, a wskazuje tylko, że koszty uzyskania przychodu są od tego przychodu wyższe. Ponadto kapitał zakładowy Spółki wynosi 5 000 zł, a wartość środków trwałych 405.593,50 zł. Są to więc kwoty wielokrotnie przewyższające wartość wpisu w niniejszej sprawie, a także umożliwiające Spółce ciągłe prowadzenie działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę wynikający z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przedmiot działalności Spółki, poza działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi (m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych, sprzedaż detaliczna napojów alkoholowych i bezalkoholowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach, sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych i bezalkoholowych, sprzedaż hurtowa wyrobów tytoniowych czy działalność związana z organizacja targów, wystaw i kongresów), trudno uznać, aby Spółka nie miała możliwości przy prowadzeniu tak szerokiej działalności gospodarczej, pokrycia kosztów związanych z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, okoliczność, iż Spółka boryka się z licznymi postępowaniami nie jest argumentem, który sam z siebie powinien decydować o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych i przerzuceniu tego ciężaru na Skarb Państwa. Skoro bowiem przedmiotem prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej było urządzanie gier na automatach do gier, to powinna była liczyć się z możliwością interwencji organów administracji i niekorzystnymi dla siebie decyzjami. W tym celu powinna była zaś gromadzić środki na opłacenie ewentualnych kosztów sądowych w takich sprawach. Z podanych względów Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku Spółki stanowiłoby jej niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.