II SA/Ke 168/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

II SA/Ke 168/21 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2020 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania G.K. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzji z [...] września 2020 roku orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że wnioskodawczyni G.K. jest matką osoby wymagającej opieki - K.K. która jest panną. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] marca 2015 r. K.K. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a orzeczenie zostało wydane na stałe. Pierwszym z powodów, dla których organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, był fakt, że jest ona uprawniona do emerytury. W odniesieniu do tej kwestii Kolegium wyjaśniło, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r." świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Obecna linia orzecznicza sądów administracyjnych dopuszcza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w razie posiadania prawa do któregoś ze świadczeń wymienionych w powyższym przepisie (zob. przykładowo wyrok NSA z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 487/20). Organ odwoławczy powołał pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 marca 2020 r., II SA/Po 909/19, gdzie Sąd opowiedział się za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości, a warunkiem niezbędnym do przyznania tego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Nie gwarantowałaby bowiem zasady równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Osoba mająca prawo do emerytury znajdowałaby się wówczas w korzystniejszej sytuacji od opiekuna, który otrzymywałby tylko świadczenie pielęgnacyjne i nie miałaby możliwości przejścia na emeryturę. Zatem, zdaniem Kolegium, fakt posiadania uprawnienia do emerytury obecnie nie stanowi przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pod warunkiem, że osoba uprawniona musiałaby wybrać jedno z tych świadczeń. Organ II instancji jednak zaznaczył, że pomimo powyższego, zaskarżona decyzja podlega utrzymaniu w mocy. Z uzasadnienia tej decyzji, jak i z akt sprawy, wynika bowiem, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] lutego 2011 r. wnioskodawczyni została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że zostało ono wydane na stałe, a G.K. jest niezdolna do pracy. Organ II instancji podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za fakt, że osoba sprawująca opiekę w celu jej sprawowania rezygnuje z zatrudnienia bądź go nie podejmuje. W tej zaś sprawie, osoba sprawująca opiekę jest niezdolna do pracy. Zatem skoro nie może pracować, to nie może zrezygnować z zatrudnienia bądź go nie podjąć. W ocenie Kolegium niezdolność do pracy wyklucza możliwość rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia. Ponieważ odwołująca się jest niezdolna do pracy, to nie mogła spełnić podstawowej przesłanki koniecznej do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, czyli niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, G.K. zarzuciła naruszenie: - art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., poprzez uznanie, że jako osoba pobierająca emeryturę nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie dokonała wyboru jednego ze świadczeń, jakie chciała pobierać, pomimo że żaden przepis prawa nie obliguje do dokonania takiego wyboru i nie przewiduje sposobu, w jakim mogłaby dokonać wyboru w toku trwania sprawy o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; - przepisów postępowania poprzez niedokonanie kontroli działania organu pierwszej instancji w aspekcie naruszenia przez ten organ zasad zawartych w art. 1, art. 8 i art. 9 kpa, gdyż na żadnym etapie postępowania nie dano jej szansy na dokonanie wyboru świadczenia i nie wyjaśniono przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, pomimo że jest emerytem, co miało wpływ na treść orzeczenia, gdyż organ uznał, że nie dokonała wyboru jednego ze świadczeń ani nie zrezygnowała z zatrudnienia. W uzasadnieniu skargi jej autorka wskazała, że od 1 października 2017 r. ma przyznaną emeryturę, która wynosi 1552,80 zł netto, natomiast świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1971 zł, dlatego zaskarżona decyzja jest przejawem dyskryminacji obywateli wobec prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Przepis ten zezwala wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID – 19, na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeśli przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. O skierowaniu sprawy do rozpoznania w trybie powołanego wyżej przepisu oraz o terminie posiedzenia niejawnego strony zostały zawiadomione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, jej przedmiotem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad córką. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z cytowanego przepisu wynika, że aby ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno osoba wymagająca opieki, jak i osoba sprawująca tę opiekę muszą spełnić określone ustawą przesłanki. Jeśli chodzi o osobę wymagającą opieki, to ustawodawca wymaga, aby osoba ta posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Bezspornym jest, że K.K. spełnia powyższe warunki. Jednak poza osobą wymagającą opieki, także osoba ją sprawująca - w niniejszej sprawie skarżąca - musi spełnić ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było w sprawie kwestionowane, że G.K. zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] lutego 2011 r. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 2007 r., orzeczenie zostało wydane na stałe, a G.K. jest niezdolna do pracy. Zatem, jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium, nie została spełniona przesłanka wskazana w cytowanym wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest "rezygnacja z zatrudnienia", które oznacza niepodejmowanie zatrudnienia lub faktyczną rezygnację z wykonywanej dotychczas pracy, jeżeli takie działanie ma na celu sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Powyższe oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa w wypadku niemożliwości podjęcia zatrudnienia lub braku spełniania przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej. Tymczasem skarżąca jako osoba niezdolna do pracy, nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami określonymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W prawidłowo i niespornie ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie można więc uznać, że przyczyną, dla której skarżąca nie podejmuje zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad córką. Odnosząc się do zarzutów odwołania, przede wszystkim podnieść należy, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby skarżąca jako osoba pobierająca emeryturę nie mogła nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wręcz przeciwnie Kolegium wprost stwierdziło, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Powołując ten pogląd, Kolegium jednocześnie wskazało, że nietrafnie organ I instancji odmówił skarżącej przyznana żądanego świadczenia z powodu posiadania przez nią prawa do emerytury. Nie ta w związku z tym okoliczność była powodem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, lecz wskazana szczegółowo powyżej niemożność zrezygnowania przez skarżącą z zatrudnienia oraz niemożność jego legalnego podjęcia. Reasumując powyższe, należy podkreślić, że posiadanie przez skarżącą uprawnienia do emerytury, pomimo błędnego powołania się na tą okoliczność przez organ I instancji, nie było przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można również organom obu instancji zarzucić naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. Brak bowiem poinformowania skarżącej o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwania do złożenia wymaganych dokumentów, w niczym nie naruszało jej interesu, skoro skarżącej nie przysługiwało prawo do żądanego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.