II SA/Ke 140/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat K. K. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z dnia 16 stycznia 2019 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania J. J., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 24 sierpnia 2018 r., znak: [...], orzekającą o zmianie decyzji z dnia 11 kwietnia 2017 r., znak: [...] i ustalającą od dnia 1 sierpnia 2018 r. nową kwotę opłaty za pobyt J. J. w domu pomocy społecznej w wysokości 70% dochodu, tj. 1.386,86 zł. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. J. J. został skierowany do domu pomocy społecznej ("DPS") przed 1 stycznia 2004 r. W rezultacie do jego sytuacji prawnej znajduje zastosowanie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zw. z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2004 r. w zw. z art. 149 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Decyzją z dnia 11 kwietnia 2017 r. organ I instancji ustalił wysokość opłaty za pobyt strony w DPS na kwotę 705,54 zł, tj. 70% dochodu – renty z tytułu niezdolności do pracy. Następnie, decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r. ZUS przyznał stronie prawo do emerytury w wysokości 2.395,86 zł brutto. W związku ze zmianą sytuacji dochodowej, organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 24 sierpnia 2018 r., ustalając aktualną opłatę za pobyt w DPS stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990 roku, tj. w kwocie stanowiącej 70% emerytury. W skardze do tut. Sądu J. J. podniósł, że do DPS został przyjęty na starych zasadach przed 1 stycznia 2004 r. i wg tych zasad powinien ponosić opłaty za pobyt. Wskazał, że do jego dochodu nie jest wliczony dodatek pielęgnacyjny, a po 2004 roku mieszkaniec DPS ma wliczony dodatek pielęgnacyjny do przekazywanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, że wysokość emerytury wynikająca z decyzji ZUS z dnia 6 sierpnia 2018 r. oraz z decyzji ZUS z dnia 6 listopada 2018 r. o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego za październik 2018 r. jest taka sama, tj. 2.395,86 zł. Dodatek pielęgnacyjny w kwocie 215 zł został przyznany w związku z pobytem strony poza DPS przez okres dłuższy niż dwa tygodnie. Kwota ww. dodatku nie mogła być więc wliczona do obliczenia dochodu. Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy, który umotywował wolą osobistego udziału w rozprawie, pomimo posiadania ustanowionego pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie punktem wyjścia jest okoliczność, że skarżący został skierowany do domu pomocy społecznej (DPS) przed 1 stycznia 2004 r. Zgodnie z art. art. 87 ust. 8 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 198), osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowania do domu pomocy społecznej wydane przed dniem 1 stycznia 2004 r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach. W świetle tej regulacji w zw. z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., poz. 414 ze zm.), osobom skierowanym, a także przyjętym do domów pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004 r. ustawodawca zagwarantował niezmienność w zakresie zasad ponoszenia odpłatności za pobyt, tj. zapewnił, że osoby te nie będą musiały ponosić opłaty wyższej niż dwukrotność kryterium dochodowego, chyba że jest ono wyższe od wartości 70% kwoty uzyskiwanego dochodu, jednakże pod warunkiem, że placówka, w której przebywają, nadal nie spełnia wymaganych standardów. W razie osiągnięcia tych standardów, po uzyskaniu stosownego zezwolenia, zastosowanie znajdował tylko jeden sposób obliczania odpłatności, tzn. opłata miała wynosić 70% dochodu uzyskiwanego przez mieszkańca domu. Aktualnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z 2004 oku, która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r., zastąpiła ustawę z 1990 roku i ustaliła na nowo zasady odpłatności, określając w art. 60 ust. 1, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Natomiast w art. 61 ust. 1 i 2 ustawa ta powtórzyła uregulowania przewidziane w art. 35 ustawy z 1990 roku po nowelizacji od dnia 1 stycznia 2004 r. Nadal mieszkaniec domu obowiązany jest ponosić opłatę do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a pozostałą część - do wysokości średniego kosztu utrzymania - ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), dalej "ups", z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., poz. 414 ze zm.), z wyjątkiem m.in. decyzji określonych w ust. 3, tj. decyzji o skierowaniu oraz o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, które, zachowują moc. Zaskarżona decyzja, zwiększająca kwotę odpłatności, została wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tego przepisu, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W niniejszej sprawie przesłanką zmiany decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest zmiana sytuacji dochodowej skarżącego, który na podstawie decyzji ZUS z dnia 6 sierpnia 2018 r. uzyskał prawo do emerytury w miejsce renty z tytułu niezdolności do pracy. Gwarancja niezmienności w zakresie zasad ponoszenia odpłatności za pobyt osób przyjętych do DPS przed 1 stycznia 2004 r. obejmuje więc zapewnienie, że osoby te nie będą musiały ponosić opłaty wyższej niż 70% kwoty uzyskiwanego dochodu. Gwarancja ta nie powoduje natomiast, że raz ustalona opłata, wyrażona w określonej sumie pieniężnej, nie może być zmieniona, np. z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony. Zmiana taka oznacza konieczność ustalenia na nowo kwoty opłaty za pobyt w DPS, co wynika wprost z art. 106 ust. 5 aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie, wskutek uzyskania prawa do emerytury w kwocie wyższej od dotychczasowej renty, sytuacja strony uległa zmianie, co oznaczało konieczność ustalenia nowej kwoty opłaty, w trybie art. 106 ust. 5 ww. ustawy, ale nadal w wysokości 70% dochodu. Zasady ponoszenia opłaty nie uległy więc zmianie. Trwałość decyzji wydanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 1990 roku obejmuje, stosownie do art. 149 ust. 3 ustawy z 2004 roku, wyłącznie decyzje o skierowaniu oraz o umieszczeniu w DPS. Decyzje dotyczące odpłatności za pobyt w DPS mogą natomiast ulegać zmianie, przy zachowaniu zasady, że opłata ta nie przekracza 70% dochodu. Wbrew twierdzeniu skarżącego organ prawidłowo obliczył jego dochód. Dodatek pielęgnacyjny został przyznany na podstawie decyzji ZUS z dnia 6 listopada 2018 r. za okres 10-28 października 2018 r., w związku z pobytem strony poza DPS. Nie mógł być więc wliczony do dochodu w niniejszej sprawie. Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy, ponieważ z uwagi na posiadanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, prawa skarżącego, mimo nieobecności na rozprawie, były należycie chronione. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 Ppsa w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 pkt 1 i 2 oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18).