II SA/Ke 136/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 17 grudnia 2025 r. znak: SPN.I.7536.32.2025 w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z 17.12.2025 r. znak: SPN.I.7536.32.2025 Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 15.10.2025 r. znak: GN-IV.6821.1.35.2025.MP w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że wnioskiem z 14.08.2025 r. W. Sp. z o.o. (dalej "Spółka"), działając na podstawie art. 126 ust. 5 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", zwróciła się do organu I instancji o wydanie decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości położonej [...], załączając następnie protokół z oględzin nieruchomości, dokumentację fotograficzną, wydruki raportu z monitorowania przepływu wody na [...] oraz opis przebiegu prac zakończonych 22.08.2025r. wraz z dokumentacją fotograficzną. Decyzją z 15.10.2025 r. Prezydent Miasta Kielce potwierdził, że przedstawione przez Spółkę okoliczności spełniają ustawową przesłankę z art. 126 ust. 10 u.g.n., tj. nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, wynikającą z awarii sieci wodociągowej, służącej do zaopatrzenia budynków i innych obiektów w wodę – w związku z czym udzielił Spółce zezwolenia na czasowe zajęcie ww. nieruchomości na okres od dnia jej zajęcia 14.08.2025 r. do dnia 22.08.2025 r. ze względu na wystąpienie awarii sieci wodociągowej, powstałej w sposób nagły i skutkujący natychmiastowym brakiem w dostawach wody dla części mieszkańców Kielc, spowodowanej awarią magistrali wodociągowej o średnicy 500 mm, zlokalizowanej na nieruchomości położonej przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. Kielce, obr. [...] jako działka nr[...] o powierzchni 0,3199 ha, stanowiącej własność R. K. i E. K. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu R. K. wskazał na brak spełnienia ustawowych przesłanek do wydania ww. decyzji, formułując zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i argumentując, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak faktycznego potwierdzenia, kto jest właścicielem urządzenia oraz dokumentu, że wnioskodawca jest jego posiadaczem tj. pozwolenia na budowę lub pisma potwierdzającego zgodę na umieszczenie urządzenia, podpisanego przez właściciela działki wraz z wynikającymi z tej zgody warunkami jej udostępnienia w razie awarii. Zdaniem strony doszło również do naruszenia art. 24 § 1 i 4, art. 25 § 1 art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – poprzez konflikt interesów i brak bezstronności organu, posiadającego udziały w [...], który powołał Spółkę do zarządzania infrastrukturą. Doszło także do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., gdyż udostępnienie nieruchomości nastąpiło bez zawiadomienia właściciela i bez umożliwienia mu zajęcia stanowiska, art. 124 ust. 2 i 6 u.g.n. – przez brak określenia powierzchni. Naruszono również art. 107 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., gdyż decyzja nie precyzuje przedmiotu rozstrzygnięcia – co czyni ją nieprecyzyjną i nieegzekwowalną oraz art. 6 ust. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ decyzja stanowi nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności. Wojewoda Świętokrzyski, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, stwierdził że materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, a organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, iż przesłanki umożliwiające zastosowanie trybu przewidzianego w art. 126 ust. 5 u.g.n. wystąpiły, będąc jednocześnie uprawniony do udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie ww. nieruchomości. Z przeprowadzonej analizy zgromadzonych w aktach dokumentów wynika bowiem, że Spółka – bezzwłocznie po zlokalizowaniu wycieku wody na granicy działek nr [...] i[...] oraz wobec braku zgody R. K. – zwróciła się z wnioskiem o wydanie decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości celem usunięcia awarii, złożonego do właściwego organu, zgodnie z ustawowym trzydniowym terminem. Pismami z 18.08.2025 r., 26.08.2025 r. i 29.08.2025 r. uzupełniono wniosek o raporty z lokalizacji awarii, protokół z oględzin nieruchomości wraz dokumentacją fotograficzną oraz informacją o zakończeniu prac i przywróceniu terenu do stanu pierwotnego. W przedmiotowym stanie faktycznym, w ocenie organu odwoławczego, nie ma wątpliwości, że zaistniały okoliczności wystąpienia nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, uzasadniające wejście na teren i konieczność usunięcia awarii – co spowodowało w konsekwencji wydanie decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości. Z wyjaśnień Spółki, zawartych w uzupełnieniu do wniosku z 14.08.2025 r., wynika, że nie tylko brak wody pitnej dla mieszkańców stanowił problem, w piśmie z 26.08.2025r. wskazano ponadto, że wyciek wody spowodował zalanie warsztatu samochodowego i posesji nr [...]. Tym niemniej jednak, organ odwoławczy zauważył, że Prezydent Miasta Kielce, po otrzymaniu wniosku z 14.08.2025 r., powinien był wydać decyzję w oparciu o art. 126 ust. 8 u.g.n., potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości wskazanych w piśmie – w terminie 7 dni od jego otrzymania, a dopiero następnie procedować w terminie do 6 miesięcy postępowanie o zezwolenie na czasowe zajęcie. Uchybienie tej powinności nie może być jednak poczytywane jako uzasadnienie uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto, Wojewoda Świętokrzyski zwrócił uwagę, że decyzja organu I instancji – pomimo jej wydania z naruszeniem terminu określonego w art. 126 ust. 8 u.g.n. – rozstrzyga o zasadności czasowego zajęcia przedmiotowej nieruchomości, a więc potwierdza wystąpienie przesłanek z art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n., na okoliczność czego przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 31.10.2024 r. o sygn. akt II SA/GI 705/24, wydany w analogicznej sprawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji nie stwierdził naruszenia zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art., 8, art. 77 § 1 i art. 80 u.g.n. i wskazał, że protokół z oględzin z 14.08.2025 r. zawiera informacje, że właściciel działki nie wyraził zgody na wejście na nieruchomość zarówno na prośbę pracowników, jak i dzielnicowego Policji. Podnoszona w odwołaniu argumentacja o braku decyzji o wycince drzew także jest nieuprawniona – z uwagi na dokonanie powyższej wycinki dwóch drzew przez jednostkę Państwowej Straży Pożarnej. W zakresie niezasadnego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 25 § 1 i art. 24 § 1 i 4 K.p.a. Wojewoda Świętokrzyski podniósł, że zgodnie z orzecznictwem pojęcie sprawy dotyczącej interesów majątkowych osoby wymienionej w art. 25 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. należy wiązać z pojęciami interesu prawnego lub obowiązku, o których mowa w art. 28 K.p.a. Chodzi o sprawę indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji, dotyczącą interesu prawnego lub obowiązku tej osoby, która wskutek tego jest stroną postępowania administracyjnego. W tym zakresie podkreślono, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 25 K.p.a., uprawniająca do wyłączenia organu w prowadzonym postępowaniu. W kwestii zarzutu dotyczącego konfliktu interesów i braku bezstronności Prezydenta Miasta Kielce Wojewoda Świętokrzyski wyjaśnił, że brak jest normy prawnej nakazującej wyłączenie prezydenta miasta od orzekania w sprawie, w której stroną postępowania jest podmiot zależny jednostki samorządu terytorialnego. Podobnie, zarzut dotyczący naruszenia art. 10 K.p.a. uznano za chybiony, gdyż pismem z 15.09.2025 r. strona została zawiadomiona o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z czego skorzystała 7.10.2025 r., nie wnosząc uwag. Natomiast odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisu art. 124 ust. 2 i ust. 6 u.g.n., wyjaśniono, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 126 u.g.n., z którego nie wynika obowiązek określenia w decyzji konkretnej powierzchni zajęcia nieruchomości. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybienia art. 107 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a., stwierdzając, że zaskarżona decyzja – wydana na podstawie art. 126 u.g.n. – posiada wszystkie istotne elementy prawidłowo wydanego rozstrzygnięcia. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6 ust. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji RP wyjaśniono, że prawo własności nie jest wartością nieograniczoną, a w szczególnych sytuacjach, uregulowanych przepisami prawa właściciel nieruchomości musi się liczyć z ograniczeniem (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, R. K. sformułował wobec ww. decyzji organu II instancji następujące zarzuty: 1. naruszenia prawa materialnego - brak przesłanek siły wyższej; zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza art. 126 ust. 1, 2, 5, 8 i 10 u.g.n., ponieważ organ przyjął istnienie przesłanek siły wyższej, mimo że: - awaria rury wodociągowej dotyczyła elementu infrastruktury mającej ponad 60 lat, co czyniło zdarzenie przewidywalnym z punktu widzenia eksploatacji, - skutki awarii były krótkotrwałe i nie zagrażały życiu ani zdrowiu, - organ nie wykazał, że zdarzenie było niemożliwe do zapobieżenia, - awaria nastąpiła w nocy z 12.08.2025 na 13.08.2025 r., a do naprawy przystąpiono 14.08.2025 r. po godz. 17.00, - nie spełniono zapisów uchwały nr XIV/73/2018 [...], który powołał ww. Spółkę do zarządzania infrastrukturą z dnia 17.10.2018 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, tj. rozdział 8 § 14 w całości; orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że "aby zdarzenie można było uznać za siłę wyższą, musi ono w sposób adekwatny wyznaczać granicę odpowiedzialności na zasadzie ryzyka"; 2. naruszenia przepisów K.p.a. - materiał dowodowy i udział strony; zdaniem skarżącego decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. gdyż: - nie przeprowadzono pełnego postępowania wyjaśniającego, - nie zgromadzono wystarczającego materiału dowodowego, - właściciele działki nie zostali dopuszczeni do udziału przy sporządzeniu protokołu z oględzin, - protokół był podpisany wyłącznie przez służby wodociągowe, bez udziału strony oraz innych zainteresowanych stron, - nie określono terenu do zajęcia działki, pozostało to w gestii wodociągów, które działały na podstawie dowolności oceny (trzykrotnie zawyżono powierzchnię miejsca wkopu); orzecznictwo WSA wielokrotnie podkreśla, że brak udziału strony przy sporządzaniu protokołów stanowi naruszenie zasady rzetelności i obiektywizmu postępowania; 3. naruszenia zasady proporcjonalności - zastosowanie trybu nadzwyczajnego art. 126 u.g.n. w sytuacji braku nagłego stanu wymagałoby bezpośredniego zagrożenia życia lub mienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca; narusza to art. 8 K.p.a. oraz konstytucyjną ochronę prawa własności; 4. konfliktu interesów i braku bezstronności organu – decyzja została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., ponieważ Prezydent Miasta Kielc posiada udziały w przedsiębiorstwie należącym do [...], które powołało Sp. z o.o., będącą stroną postępowania; brak wyłączenia organu narusza art. 25 § 1 K.p.a., który przewiduje, że czynności w sprawie powinien wykonywać organ wyższego stopnia lub inny wyznaczony organ; w orzecznictwie podkreśla się, że istnienie związku interesów osoby wydającej decyzję uzasadnia wyłączenie organu z postępowania; brak wyłączenia skutkuje naruszeniem zasad bezstronności i rzetelności postępowania; 5. niewłaściwego trybu prawnego – w niniejszych okolicznościach właściwym trybem był art. 124b u.g.n., a nie art. 126 u.g.n.; zastosowanie art. 126 u.g.n. doprowadziło do obejścia standardowego trybu ingerencji w prawo własności; 6. braku odszkodowania za szkodę spowodowaną awarią - decyzja narusza prawo skarżącego do ochrony własności i rekompensaty szkody, ponieważ: - organ nie uwzględnił faktu powstania szkody materialnej w postaci zniszczeń na nieruchomości; - zgodnie z art. 124b u.g.n. oraz zasadami odpowiedzialności odszkodowawczej organów publicznych, skarżącemu przysługiwało prawo do odszkodowania, którego odmówiono lub nie rozpatrzono w ogóle; 7. braku dokumentu potwierdzającego własność lub posiadanie awaryjnego urządzenia przez Spółkę; decyzja została wydana na wniosek Spółki, która nie przedstawiła dokumentu potwierdzającego, że awaryjna rura wodociągowa i infrastruktura znajdująca się na działce skarżącego są jej własnością lub urządzeniem; skutkiem braku takiego dokumentu jest: - niemożność prawidłowego ustalenia strony postępowania; - brak podstaw faktycznych do wydania decyzji o potwierdzeniu siły wyższej; - naruszenie zasady rzetelności postępowania (art. 7 K.p.a.); - podważenie decyzji Prezydenta Miasta i Wojewody w całości. Jako podstawę prawną skargi powołano art. 3 § 2 pkt 1, art. 50 § 1, art. 57 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", art. 126 ust. 1, 2, 5 u.g.n., art. 7, 8, 24, 25, 77 § 1 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące siły wyższej, konfliktu interesów i przewidywalności awarii infrastruktury. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie sądowej w dniu 25.06.2026 r.: - pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, - pełnomocnik uczestnika (Spółki) wniósł o oddalenie skargi dodając, że chodziło w tym przypadku o usunięcie awarii w ramach magistrali wodociągowej, która zabezpiecza dopływ wody dla ok. 70 % mieszkańców Kielc. Jeśli chodzi o zarzut przystąpienia do prac nie 12 ale 14 sierpnia 2025 r., to 14 sierpnia 2025 r. przystąpiono do usuwania awarii na działce skarżącego, zaś wcześniej trwały prace na innych działkach, tam gdzie wyrażono zgodę na wejście. Natychmiastowe wejście na działkę było w sposób oczywisty uzasadnione. Zachodziła konieczność wejścia na działkę skarżącego po to aby móc zakończyć prace. Został tam wykonany wykop widoczny na zdjęciach, które złożono do akt. Doszło do wymiany fragmentu rury, która pękła. Musiało też dojść do wycinki drzew. Spółka z całą pewnością ma prawo dysponowania tym fragmentem wodociągów, który uległ awarii. W wyniku tej awarii dwukrotnemu zalaniu uległ warsztat samochodowy na posesji nr 40. Prace trwały do 22 sierpnia 2025 r. – chodziło o przywrócenie terenu do stanu pierwotnego. Z tego co wiadomo pełnomocnikowi, w postępowaniu karnym nie jest rozpatrywany zarzut braku udostępnienia nieruchomości, ale raczej ma to związek z działaniami na szkodę funkcjonariusza Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody Świętokrzyskiego, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce z 15.10.2025 r. potwierdzającą, że przedstawione we wniosku z 14.08.2025 r. okoliczności spełniają ustawową przesłankę z art. 126 ust. 10 u.g.n., tj. nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, wynikającą z awarii sieci wodociągowej, służącej do zaopatrzenia budynków i innych obiektów w wodę, i udzielającą w związku z tym Spółce zezwolenia na czasowe zajęcie ww. nieruchomości na okres od dnia jej zajęcia 14.08.2025 r. do dnia 22.08.2025 r. ze względu na wystąpienie awarii sieci wodociągowej, powstałej w sposób nagły i skutkujący natychmiastowym brakiem w dostawach wody dla części mieszkańców Kielc, spowodowanej awarią magistrali wodociągowej o średnicy 500 mm, zlokalizowanej na nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów m. [...], obr. [...] jako działka nr[...] o powierzchni 0,3199 ha, stanowiącej własność R. K. i E. K. Art. 126 w ust. 1-10 u.g.n. stanowi, że: "1. W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres niedłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. 2. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 3. Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. 4. Jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy. 5. W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. 6. W przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 3 dni, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nałożeniu kary w wysokości 5000 zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. 7. O nałożeniu kary, o której mowa w ust. 6, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka również w sytuacji, jeżeli nastąpiło zajęcie nieruchomości, a nie zaistniały przesłanki, o których mowa w ust. 1 i 5, uzasadniające zajęcie nieruchomości. 8. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5. 9. Kary, o których mowa w ust. 6 i 7, uiszcza się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku nieuiszczenia kary, podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 10. Przepisy ust. 1-9 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, o których mowa w art. 124b.". Jak podnosi A. Bródka ([w:] "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz", red. E. Klat-Górska, Warszawa 2024, kom do art. 126 u.g.n.), instytucja zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, pod względem konstrukcyjnym i proceduralnym, nie jest wewnętrznie jednolita. Zakres przedmiotowy art. 126 u.g.n. obejmuje zarówno modelową sytuację, w której, w pierwszej kolejności, następuje złożenie wniosku, a dopiero następnie podejmowane są działania interwencyjne (ust. 1), jak i sytuację odwrotną, ekstraordynaryjną, kiedy to ze względu na charakter zdarzenia brak jest możliwości wcześniejszego złożenia wniosku, a konieczne jest natychmiastowe wdrożenie działań zapobiegawczych (ust. 5). Wybór formy czasowego zajęcia nieruchomości nie następuje na zasadzie dowolności, przesłanki skorzystania z trybu nadzwyczajnego zostały bowiem precyzyjnie określone w art. 126 ust. 5 u.g.n. Chodzi tu o sytuację, gdy potrzebne jest natychmiastowe podjęcie interwencji wynikające z nagłości i dynamiki danej sytuacji, które wyklucza możliwość uprzedniego złożenia wniosku na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. Innymi słowy, art. 126 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie, gdy oczekiwanie na wydanie decyzji uniemożliwiłoby zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub skutków działania siły wyższej. Ingerencja w prawa przysługujące względem nieruchomości w trybie nadzwyczajnym odbywa się więc bez uprzedniego uzyskania legitymacji w drodze decyzji administracyjnej, jednak nie można uznać jej za bezprawną, ponieważ znajduje wyraźną podstawę w art. 126 ust. 5 u.g.n. Należy zauważyć, że na mocy wskazanego artykułu, jeżeli zostaną spełnione przesłanki, o których mowa w jego treści, powstaje ex lege obowiązek udostępnienia nieruchomości, który ciąży na jej właścicielu bądź użytkowniku wieczystym (por. też wyrok NSA z 8.07.2025 r., sygn. I OSK 2159/23). Decyzja potwierdzająca zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości wydawana jest przez starostę w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku. W treści tej decyzji konieczne jest przede wszystkim odniesienie się do przesłanek uzasadniających natychmiastowe zajęcie nieruchomości, jej istotą jest bowiem potwierdzenie ich zaistnienia. Konieczne jest też określenie w niej okresu czasowego zajęcia nieruchomości, który nie może przekraczać sześciu miesięcy, licząc od dnia zajęcia. Decyzja potwierdzająca zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości służy władczemu potwierdzeniu zaistnienia okoliczności uzasadniających niezwłoczność ingerencji. Jednocześnie jednak legitymizuje ona podmiot, który zajął nieruchomość, w dokonanym przez niego zajęciu. Zważywszy na to, że omawiana decyzja służy potwierdzeniu spełnienia przesłanek niezwłocznego zajęcia nieruchomości, nie może być uznane za podstawę do umorzenia postępowania zakończenie czynności, dla których przeprowadzenia nieruchomość została zajęta (np. usunięcie awarii). Przyjęcie takiego rozumowania prowadziłoby bowiem do wniosku, że zajęcie nieruchomości bez złożenia stosownego wniosku i natychmiastowe usunięcie awarii nie wymagałoby wydania w ogóle żadnej decyzji, ze względu na brak sprawy administracyjnej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią ust. 8 art. 126 (por. P. Wojciechowski [w:] P. Czechowski [red.], "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", opubl. WK 2015, t. 37-40 do art. 126 u.g.n. i przywołana tam literatura oraz orzecznictwo). Z przytoczonych przepisów wynika, że do ich zastosowania niezbędne jest wystąpienie siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Podkreślenia przy tym wymaga, że w ostatnim z wymienionych przypadków nie chodzi o jakąkolwiek potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody a o potrzebę nagłą. Pojęcie "nagłej potrzeby" powinno być utożsamiane z sytuacją nadzwyczajną jako przyczyną zagrożenia, a mianowicie katastrofy, awarie urządzeń lub sieci itp. Istotą tej przesłanki jest taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie, natychmiastowe działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, przy czym podstawą wydania decyzji powinny być także wiarygodne informacje, z których wynika potrzeba niezwłocznego działania (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 773/19). Przy czym należy podkreślić, że ziszczenie się skutku w postaci powstania znacznej szkody nie jest warunkiem stosowania art. 126 ust. 1 u.g.n. Regulacja ta bowiem odwołuje się do "nagłej potrzeby zapobieżenia" powstaniu znacznej szkody, a więc obejmuje także sytuacje wskazujące na realne ryzyko powstania szkody w bliżej nieokreślonym momencie. Przy czym brak możliwości ustalenia, na podstawie najlepszej dostępnej wiedzy, momentu powstania znacznej szkody w przyszłości, nakazuje przyjąć, iż szkoda może nastąpić w każdej chwili, a tym samym istnieje stan nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody (zob. wyrok NSA z 21 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3889/18). Przy wydawaniu decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości z powodu zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii należy kierować się racjonalnością i przewidywalnością rozmiarów możliwej do zaistnienia szkody, w kontekście tych przesłanek, które istnieją w chwili wydawania decyzji. Mogą to być jednak jedynie takie czynności, które są niezbędne do odwrócenia siły wyższej lub jej skutków bądź zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Ocena zakresu niezbędnych czynności musi być dokonywana indywidualnie w odniesieniu do każdego przypadku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18.02.2026 r., sygn. II SA/Gd 741/25). Nie budzi wątpliwości, że celem ustanowionych w drodze art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. dopuszczalnych form ograniczenia prawa własności jest ochrona bezpieczeństwa osób lub mienia, zagrożonych działaniem siły wyższej lub innymi czynnikami, przy czym potrzeba działania musi mieć cechy nagłości, a w przypadku art. 126 ust. 5 u.g.n., nawet szczególnej nagłości - gdy nie jest możliwe złożenie wniosku do starosty. Cel w jakim dokonuje się zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. i środki stanowiące formę tego zajęcia należą niewątpliwie do elementów podlegających ocenie w procesie badania, czy ograniczenie prawa własności dokonane na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. stanowi celowy i proporcjonalny środek zmierzający do usprawiedliwionego, nadrzędnego celu jakim jest ochrona zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia (wyrok WSA w Poznaniu z 28.03.2023 r., sygn. I SA/Po 924/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że w ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia organów, iż w rozpatrywanym przypadku doszło do spełnienia przesłanek art. 126 ust. 5 w zw. z ust. 1 i 10 u.g.n. Wnioskiem z dnia 14.08.2025 r. Sp. z o.o. wystąpiła o wydanie decyzji w trybie tych przepisów w związku z zaistnieniem nagłej potrzeby zapobieżenia powstania znacznej szkody, podnosząc że na granicy działek o nr ewid.[...] i [...] ma miejsce awaria magistrali wodociągowej Ø 500 mm. Spółka, jak wynikało z wniosku, podjęła czynności zmierzające do usunięcia awarii, jednak właściciel działki nr[...] R. K. nie udzielił zgody służbom W. na udostępnienie swojej nieruchomości. Pozostali właściciele działek wyrazili stosowne zgody umożliwiając dostęp do urządzenia. Brak zgody R.a K. uniemożliwia, jak dalej wynika z pisma, podjęcie czynności Spółce, a odwlekanie przystąpienia do prac spowoduje braki w dostawach wody dla części mieszkańców Kielc. Mając na uwadze panujące warunki atmosferyczne (wysokie temperatury) może to również stanowić zagrożenie dla zdrowia odbiorców wody. Z akt sprawy wynika, że wniosek został wysłany w dniu 14.08.2025 r., tj. w dniu kiedy podjęto próbę wejścia na działkę skarżącego, co wynika z protokołu sporządzonego właśnie 14.08.2025 r. (k. 16). Wniosek został przesłany do Urzędu Miasta Kielce o godz. 15:26 drogą mailową, a faktycznie został odebrany przez organ w pierwszym kolejnym dniu roboczym, tj. 18.08.2025 r. (k.17). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 22.08.2025 r. i jednocześnie przedłużono termin jego załatwienia na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. W międzyczasie niezbędne czynności na działce nr[...] zostały już przez Spółkę przeprowadzone. Słusznie w tym zakresie zauważył Wojewoda, że organ I instancji winien był w oparciu o art. 126 ust. 8 u.g.n. wydać decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5. Niemniej jednak trafnie również podniósł organ odwoławczy, że niedochowanie tego terminu nie powoduje, że organ traci kompetencję do podjęcia rozstrzygnięcia. 7-dniowy termin na wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości ma bowiem charakter wyłącznie procesowy, instrukcyjny (por. A. Bródka ([w:] "Gospodarka nieruchomościami. Komentarz", red. E. Klat-Górska, Warszawa 2024, kom do art. 126 u.g.n., t. 6). Kluczowe znaczenie ma natomiast rozstrzygnięcie o potwierdzeniu (bądź nie) zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości, co – jak wyżej podniesiono – w razie stwierdzenia takich przesłanek ma służyć władczemu potwierdzeniu zaistnienia okoliczności uzasadniających niezwłoczność ingerencji i legitymizować podmiot, który zajął nieruchomość, w dokonanym przez niego zajęciu. Kolejnymi pismami Spółka uzupełniła wniosek o raporty z lokalizacji awarii, protokół z oględzin nieruchomości wraz z dokumentacją fotograficzną, informacją o zakończeniu prac i przywróceniu terenu do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu w świetle zebranych dowodów nie może być wątpliwości, że zaistniała sytuacja związana z awarią magistrali wodociągowej uzasadnia przyjęcie, że konieczne było niezwłoczne wejście na teren działki skarżącego w związku z wystąpieniem nagłej potrzeby usunięcia tej awarii w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody. Potwierdza to zarówno obszerna dokumentacja fotograficzna zgromadzona zarówno w aktach administracyjnych postępowania, jak i złożona na rozprawie sądowej, gdzie widoczne są wyraźne uszkodzenia oraz wyciek spowodowane ewidentnym pęknięciem rury wodociągowej, której fragment musiał zostać wymieniony, co wiązało się z koniecznością dokonania wykopu oraz wycięcia drzew. Jak wynika z wyjaśnień Spółki zawartych w piśmie z 26.08.2025 r., do zgłoszenia awarii doszło 12.08.2025 r. i już wówczas doszło do zalania posesji nr 40 wraz z warsztatem samochodowym. Tego dnia, co potwierdza załączony raport w formie wykresów, o godz. 23:00 sumaryczny przepływ chwilowy na pompowni w [...] wynosił ok. 1132 m³/h i był trzykrotnie większy od średniego normalnego przepływu chwilowego o tej godzinie. Jak wyjaśniła pełnomocnik Spółki na rozprawie odnosząc się do zarzutów skargi, w dniu 14.08.2025 r. przystąpiono do usuwania awarii na działce skarżącego, zaś wcześniej trwały prace na innych działkach – tam gdzie wyrażono zgodę na wejście. Natychmiastowe wejście na działkę skarżącego było konieczne po to aby móc zakończyć prace. Jak wynika z pisma z 29.08.2025 r., wszelkie prace zostały zakończone w dn. 22.08.2025 r., a teren został przywrócony do stanu pierwotnego. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości również to, że zachodziła w tym przypadku nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Wystarczy wspomnieć, że – jak wyjaśniła pełnomocnik Spółki – że przedmiotowa magistrala wodociągowa zabezpiecza dopływ wody dla ok. 70 % mieszkańców Kielc, zaś jak już wspomniano w wyniku awarii doszło nawet do realnej szkody w postaci dwukrotnego zalania warsztatu samochodowego na posesji nr [...] – w dniach 12 i 15.08.2025 r. Sporządzony w dniu 14.08.2025 r. i wspomniany wyżej protokół oględzin działki nr[...] nie dokumentuje czynności oględzin w rozumieniu art. 85 K.p.a., został bowiem sporządzony przed wszczęciem postępowania, a tym samym do tak przeprowadzonej czynności nie ma zastosowania art. 79 K.p.a., przewidujący obligatoryjny udział stron. Protokół ten miał na celu uprawdopodobnić brak zgody skarżącego na wejście na teren jego działki, co w świetle całokształtu jego stanowiska prezentowanego w toku postępowania, w którym kwestionuje on wystąpienie nagłej potrzeby takiego wejścia, nie budzi wątpliwości. Należy podkreślić, że przedsiębiorca odpowiadający za prawidłowe działanie sieci wodociągowej nie może przyjąć biernej postawy w przypadku awarii, która wymaga natychmiastowej naprawy, by nieprzerwanie doprowadzać wodę do odbiorców. Rolą takiego podmiotu jest m.in. dbanie o bezpieczeństwo odbiorców i przeciwdziałanie zagrożeniom dla zdrowia i życia ludzkiego. Przedsiębiorca jest zobowiązany również do natychmiastowego działania, jeśli ma możliwość przewidzenia, że brak natychmiastowej naprawy urządzeń wodociągowych może wywołać znaczne szkody. W związku z powyższym prawidłowo organy orzekły o potwierdzeniu zaistnienia przesłanek zajęcia przedmiotowej nieruchomości w celu zapobieżenia powstania znacznej szkody w związku z przedmiotową awarią. Niewątpliwie wnioskodawca – W. Sp. z o.o. – jest podmiotem profesjonalnym, który posiada wiedzę w zakresie konieczności dokonania napraw sieci wodociągowej. Organ administracji nie ma kompetencji, by oceniać stopień konieczności wykonania robót, polegających na usunięciu awarii. Jeżeli przedsiębiorca uznaje, że brak natychmiastowego usunięcia awarii w dużej mierze zwiększa ryzyko wystąpienia przerw w dostawie wody, grozi powstaniem znacznej szkody, przyczynia się do zwiększenia zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, to organ obowiązany jest wydać decyzję zgodnie z wnioskiem wnioskodawcy. Organ nie jest również obowiązany badać dokładnie, na czym polegały stwierdzone usterki i jakie one mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie sieci wodociągowej. Przedsiębiorstwo wodociągowe jest podmiotem posiadającym specjalistyczną wiedzę dotyczącą pracy urządzeń objętych zakresem jego działalności, dlatego trudno uznać iż wejście na teren nieruchomości wynikało z innego zdarzenia, niż usunięcie awarii (por. w tym zakresie wyrok WSA w Poznaniu z 28.03.2023 r., sygn. I SA/Po 924/22). W tej sytuacji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące możliwości zastosowania trybu przewidzianego w art. 124b u.g.n. Oceny powyższej nie zmienia również treść przywołanego w skardze § 14 uchwały Nr XIV/73/2018 [...] w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Przepis ten przewiduje obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w przypadku niedotrzymania ciągłości świadczonych usług. Jednym z takich obowiązków (§ 14 pkt 3) jest – o ile to możliwe – podjęcie niezbędnych działań celem przywrócenia ciągłości świadczenia usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody. Art. 126 u.g.n. przewiduje na tę okoliczność stosowną procedurę w warunkach szczególnych, tj. w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w tym jeżeli nie jest możliwe złożenie stosownego wniosku. W razie spełnienia przesłanek tego przepisu, co miało miejsce w tym przypadku, uprawnione jest czasowe zajęcie nieruchomości. Słuszne jest również stanowisko organu odwoławczego, że przepisy art. 126 u.g.n. nie przewidują konieczności określania w decyzji konkretnej powierzchni zajęcia nieruchomości. Dalej należy podnieść, że w ust. 3 art. 126 u.g.n. uregulowany został szczególny tryb ustalania wysokości odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności podjętych na podstawie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości. Odszkodowanie to ustalane jest w odrębnej decyzji wydawanej przez starostę (P. Wojciechowski [w:] P. Czechowski [red.], "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz", WK 2015, t. 23 do art. 126 u.g.n.). Zdaniem Sądu prawidłowo także ocenił Wojewoda brak zaistnienia w rozpatrywanym przypadku ustawowych przesłanek wymienionych w art. 25 K.p.a., uprawniających do wyłączenia organu w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z art. 25 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Organy zasadnie uznały, że nie zachodzi żadna z ww. przesłanek. Słusznie zauważył Wojewoda, że brak jest normy prawnej nakazującej wyłączenie prezydenta miasta od orzekania w sprawie, w której stroną postępowania jest podmiot zależny jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei strona postępowania nie może żądać wyłączenia organu z innych przyczyn niż wymienione w art. 25 K.p.a., nawet jeżeli jej zdaniem mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności organu (por. wyrok NSA z 14.02.20217 r., sygn. I OSK 2885/15). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- Nyun. nld SI Nn/»s .1 ■;(