II SA/Ke 130/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 130/18 w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek H. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący, poprzez swojego pełnomocnika, złożył sprzeciw od w/wym. orzeczenia. Autor sprzeciwu zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie skrzącego od kosztów sądowych, pomimo, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Strona wniosła o zmianę ww. postanowienia poprzez zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu jego autor zwrócił uwagę na analizę pojęcia kosztów "koniecznego utrzymania" dokonaną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie. Strona podkreśliła, że skarżący jest osobą samotną, która w tym roku ukończy 84 lata, borykającą się z pogarszającym stanem zdrowia. Wydatki na lekarstwa regularnie wzrastają w związku z zaawansowanym wiekiem skarżącego. Zatem nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z kolei stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sprzeciw H. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem szczegółowa analiza treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także argumentacji zawartej w sprzeciwie oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a przedłożonych przez skarżącego, nie wskazuje, aby poprzez pokrycie kosztów sądowych - aktualnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, skarżący miał ponieść uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie skutkujący brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Na wstępie zauważyć trzeba, że pomoc finansowa ze strony Skarbu Państwa w formie prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego przez podmioty inicjujące postępowanie przed sądem. Przede wszystkim prawo pomocy powinno być udzielane osobom pozostającym w stanie ubóstwa. Skarżący uzyskuje stałe dochody miesięczne z tytułu emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 2320,67 zł. (netto). Nie kwestionując okoliczności, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, wymagającą ponoszenia wydatków na leczenie w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, to jednak analiza kosztów utrzymania skarżącego, na jakie wskazał, nie prowadzi do wniosku, aby nie był on w stanie na chwilę obecną uiścić kosztów sądowych, aktualnie wpisu od skargi, zwłaszcza, że nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Bez wątpienia wydatki na wyżywienie, leki, media i środki higieniczne są wydatkami na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Rodzi jednak wątpliwości Sądu rzetelność wskazanych przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie okoliczności uzasadniających wniosek, skoro suma wydatków, jakie wymienił wnioskodawca, jak również jego pełnomocnik, przekracza wysokość jego miesięcznych dochodów, nadto dwukrotne uwzględnił on wydatek na środki higieniczne. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja rodzinna i materialna skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza mając na względzie wysokość możliwych do poniesienia w toku niniejszego postępowania przez skarżącego opłat sądowych. W ocenie Sądu, skarżący jest w stanie te koszty uiścić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, dysponując stałym miesięcznym dochodem w wysokości zapewniającej mu godziwe warunki życia, a nawet, jak wynika z akt sprawy, umożliwiającym utrzymanie samochodu osobowego marki Hyundai. Z tych przyczyn Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 260 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.