II SA/Ke 126/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2017r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2017r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. L. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z dnia 7 lutego 2017 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzję z dnia 7 listopada 2016 r., znak: [...] przyznającą A. M. zasiłek stały od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w kwocie 604 zł miesięcznie, oraz od dnia 1 grudnia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. zasiłek stały w kwocie 481 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 13 października 2016 r. A. M. zwrócił się do OPS MiG o przyznanie pomocy finansowej. Po rozpatrzeniu tego wniosku organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 7 listopada 2016 r. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił niewyrównanie kwoty zasiłku stałego od 1 stycznia 2016 r., skoro wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. IV U [...] został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. Wskazał, że dopiero po ww. wyroku mógł wystąpić z wnioskiem do OPS. Nadmienił, że zasiłek pielęgnacyjny został mu przyznany na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. Organ odwoławczy, po przywołaniu art. 37 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ("ups"), ustalił, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania zasiłku stałego. Wskazał na art. 106 ust. 3 ups, z którego wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymagana dokumentacją. Przepis ten nie ma zastosowania do przypadków, kiedy strona uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek, w szczególności kiedy zachodzi ciągłość niepełnosprawności, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ wskazał, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 14 stycznia 2016 r. wnioskodawca zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie orzeczeniem z dnia 2 marca 2016 r. utrzymał to orzeczenie w mocy. Następnie Sąd Rejonowy ww. wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2016 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym (symbol 05-R) na okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. W świetle powyższego zdaniem organu nie można uznać, że w niniejszej sprawie występuje kontynuacja świadczenia lub niepełnosprawności. W konsekwencji niezasadne jest żądanie wyrównania zasiłku od 1 stycznia 2016 r. Organ wskazał przy tym, że dopiero od grudnia wliczył do dochodu strony zasiłek pielęgnacyjny i dopiero od 1 grudnia 2016 r. ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę 481 zł, zamiast 604 zł miesięcznie. Na koniec organ wyjaśnił, że zasiłek pielęgnacyjny przyznawany jest na podstawie odrębnej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. M. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji Kolegium i przyznanie zasiłku stałego od 1 stycznia 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. ), dalej "ups", zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do treści art. 6 pkt 1 ww. ustawy, przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł (art. 37 ust. 2 pkt 1 ups). Tryb postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej określony został w rozdziale 7 działu II ups. Zgodnie z art. 102 ups, świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku stałego. Bezsporna jest też wysokość tego zasiłku. Skarżący kwestionuje natomiast termin, od którego ww. zasiłek przysługuje, domagając się jego ustalenia na okres od 1 stycznia 2016 r., tj. od daty wskazanej w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. IV U [...] jako początek stanu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Dla rozstrzygnięcia powyższego sporu kluczowe znaczenie ma treść art. 106 ust. 3 ups, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W świetle powyższej regulacji, brak jest możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, ponieważ brak jest podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Dotyczy to również sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności, ustala stopień niepełnosprawności na okres sprzed złożenia wniosku. Żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje bowiem możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przyznanie takiego świadczenia musiałoby opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, której nie można domniemywać. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 106 ust. 3 ups dotyczy sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. I OSK 353/05). W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 106 ust. 7 ups, w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: 1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; 2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38 (ust. 8). Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7 (ust. 9 zd. 1). Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie (ust. 10 zd. 1). W przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu (ust. 11). Treść powyższego unormowania wskazuje więc wyraźnie, że w sytuacji gdy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku, chyba że zachodzi przypadek z art. 106 ust. 10 ups. W każdym razie brak stosownego orzeczenia nie stanowi przeszkody w złożeniu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpił ze stosownym wnioskiem w dniu 13 października 2016 r. Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych w ww. wyroku z dnia 26 sierpnia 2016 r. ustalił niepełnosprawność skarżącego w stopniu umiarkowanym w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. Aby jednak organ pomocy społecznej mógł ustalić skarżącemu prawo do zasiłku stałego od 1 stycznia 2016 r., musiałby dysponować wnioskiem ze stycznia 2016 r., stosownie do treści art. 106 ust. 9 ups. Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie nie zachodzi kontynuacja świadczenia lub też niepełnosprawności. Rzeczą skarżącego było wystąpienie ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku stałego bezpośrednio po złożeniu wniosku o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Wówczas postępowanie administracyjne uległoby zawieszeniu, a po dostarczeniu w terminie 60 dni ww. wyroku sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, postępowanie zostałoby podjęte i zaistniałaby podstawa do ustalenia prawa do zasiłku stałego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie art. 106 ust. 3 ups, przyznając skarżącemu zasiłek stały począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o jego przyznanie. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 Ppsa.