II SA/Ke 109/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia: I. zwolnić M. S. kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

M. S. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Oboje utrzymują się z działalności gospodarczej wnioskodawczyni, która obecnie przynosi dochód w wysokości 1700 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 190 m kw. Z akt administracyjnych wynika, że w budynku tym mieści się pizzeria. Wnioskodawczyni wymieniła w formularzu następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięczne: kredyt mieszkaniowy – 1500 zł, kredyt gotówkowy 630 zł, energia – 200 zł, gaz -200 zł, woda 100 zł, zakup żywności – 800 zł, środki czystości – 200 zł, zakup leków – 200 zł, koszty paliwa -400 zł, inne nieprzewidziane wydatki -200 zł. Skarżąca oświadczyła, że brakujące kwoty na pokrycie kosztów uzyskuje z bieżących kredytów i pomocy rodziny. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Analizując zawarte we wniosku oświadczenie M. S. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie adwokata, radcy prawnego z urzędu. Mając na względzie wynikającą ze złożonego formularza PPF sytuację majątkową wnioskodawczyni oraz wysokie miesięczne zobowiązania uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża. Zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy o zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 720 zł (co umożliwi jej rozpoznanie). Uznano, że będzie to wystarczająca forma pomocy ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala stwierdzić, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzice, rodzeństwo i dorosłe dzieci. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa krajowego i unijnego, a z treści i pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że M. S. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.