II SA/Ke 1047/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: I. zwolnić A. M. od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

A. M. złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, utrzymują się z dwóch emerytur w łącznej wysokości 3890,02 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną są współwłaścicielami domu wielkości 102 m² o wartości około 90000 zł, nieruchomości rolnej (łąki) o powierzchni 0,39 ha, ogród przydomowego o powierzchni 0,15 ha, gruntów leśnych powierzchni 0,70 ha. Skarżący podał następujące stałe wydatki i zobowiązania: miesięczna rata kredytu bankowego zaciągniętego na remont domu – 2082,52 zł, opłaty za media: prąd -80 zł, gaz -43 zł, woda i ścieki – 72 zł, zakup leków – 128 zł miesięcznie, odpady – 24 zł, telewizja i radio 64,50 zł, podatek gruntowy – 31 zł, ubezpieczenie na życie - 216 zł kwartalnie, wizyty w prywatnych przychodniach – 300 zł kwartalnie, ubezpieczenie domu, budynku gospodarczego, stodoły – 328 zł rocznie. Wnioskodawca oświadczył, że pokrył koszty dwóch operacji w prywatnych szpitalach w [... ]w marcu i kwietniu 2016 r. Jego żona jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, ma uszkodzony kręgosłup i wymaga specjalistycznego leczenia, co potwierdzają załączone do wniosku zaświadczenia i orzeczenie o niepełnosprawności. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Trzeba podnieść, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. Pozostałe ewentualne opłaty sądowe, które mogą się pojawić na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego to jest:, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł, poza wpisem sądowym od skargi kasacyjnej wynoszący 250 zł. Analizując zawarte we wniosku oświadczenie A. M. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Mając na względzie wysokość dochodu osiąganego przez wnioskodawcę i jego żonę, zadłużenie zaciągnięte na remont domu oraz wydatki związane z zakupem leków i leczeniem, uznał natomiast, że przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi (co umożliwi jej rozpoznanie), będzie wystarczającą formą pomocy ze strony Skarbu Państwa. Zauważyć należy przy tym, że wnioskodawca wraz z żoną osiągają stałe dochody dwóch emerytur, co umożliwia planowanie wydatków. Ponadto nie mają nikogo na utrzymaniu, co skutkuje możliwością wydatkowania całości pobieranych świadczeń emerytalnych wyłącznie na własne potrzeby. Osiągany dochód wystarcza do zapewnienia ich podstawowych warunków życiowych, w tym na pokrycie kosztów leczenia i mieszkania. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.