II SA/Go 997/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.J. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a : przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 grudnia 2016 r. Z.J. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w wysokości 500 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Dnia 4 stycznia 2017 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na formularza PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, ze posiada niski dochód z tytułu emerytury (798 zł netto). Skarżący przedstawił ponoszone wydatki (raty kredytów – 600 zł, leki - 40 zł, telefon – 32 zł, energia elektryczna - 50 zł, podatek – 16 zł). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedstawił dokumenty obrazujące jego sytuację materialną (wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o wysokości emerytury, pokwitowanie wpłaty rat kredytów). Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej Z.J. prowadzi do wniosku, że została spełniona przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dochód skarżącego z tytułu emerytury wynosi 811 zł (netto). Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący posiada zaległości za wodę i ścieki w kwocie 137,09 zł (pismo Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2017 r.). Skarżącego obciążają również zobowiązania z tytułu kredytów (300-400 zł miesięcznie). Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że nie posiada on oszczędności. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącej odnośnie jej trudnej sytuacji majątkowej. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba dysponująca dochodem w wysokości 800 zł (netto), ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., II OZ 902/10, LEX nr 743993). Z tych względów uznano, że wniosek Z.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.