II SA/Go 949/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P.R. o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku stałego za świadczenie nienależnie pobrane postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 115/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz ustanowił dla skarżącego adwokata (pkt 2). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącemu pełnomocnika w osobie adwokata P.R. W dniu 14 stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy. Zarządzeniem z dnia 2 lutego 2022 r. Sędzia sprawozdawca uznał, że skarga wniesiona przez A.K. stanowi w istocie skargę na decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania zasiłku stałego za świadczenie nienależnie pobrane, a nie jak pierwotnie ją zakwalifikowano sprzeciw na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. Następnie postanowieniem z dnia 2 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę A.K. W dniu 4 lutego 2022 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] lutego 2022 r., w którym wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Jednocześnie, odnosząc się do meritum skargi, pełnomocnik skarżącego wskazał, że "SKO [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie [...] rozpatrzyło skargę A.K. zgodnie z żądaniem skarżącego, niekorzystna dla skarżącego decyzja organu I instancji została uchylona, zatem zaskarżona decyzja SKO, jako korzystna dla skarżącego, winna zostać utrzymana w mocy." Wobec powyższego należy zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 18) – powoływanego dalej jako "Rozporządzenie". Opłaty w sprawach przed sądami administracyjnymi zostały określone w § 21 tego rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 tego przepisu opłaty te wynoszą w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł; Mając na uwadze treść ww. przepisu oraz przedmiot niniejszej sprawy kwota, którą mógłby uzyskać pełnomocnik skarżącego za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji to 240 zł (§ 21 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia). Zaznaczyć jednak należy, że mimo literalnej wykładni art. 250 § 1 P.p.s.a. nie nakłada na sąd/referendarza obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r, sygn. akt I OZ 768/13; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należy się wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por.: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Z uwagi na opłacenie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd/referendarz ma uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt IV SAB/Go 169/20). W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik reprezentując skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zapoznał się z aktami sprawy i w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. wskazał, że "SKO [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie [...] rozpatrzyło skargę A.K. zgodnie z żądaniem skarżącego, niekorzystna dla skarżącego decyzja organu I instancji została uchylona, zatem zaskarżona decyzja SKO, jako korzystna dla skarżącego, winna zostać utrzymana w mocy." Pomijając zatem fakt, że zgodnie z zarządzeniem z dnia 2 lutego 2022 r. zmieniono kwalifikację przedmiotu sprawy oraz, że postanowieniem z dnia 2 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę A.K. (o tej bowiem okoliczności pełnomocnik skarżącego został poinformowany dopiero w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r.), stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego nie podjął działań, które można by uznać za faktycznie udzielenie pomocy skarżącemu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest bowiem wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I OZ 768/13). Z pisma skarżącego nie wynika czy kontaktował się ze skarżącym chociażby w celu sprecyzowania skargi czy też omówienia sprawy. Udzielenie pomocy prawnej oznacza dokonanie na rzecz strony reprezentowanej określonej czynności procesowej, względnie poinformowanie strony o stanie sprawy i ustalenie z nią zamierzonych czynności, przy czym to ostatnie musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w piśmie procesowym lub innym substracie materialnym będącym nośnikiem wiarygodnej informacji (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 122/20). Zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] lutego 2022 r. jedno zdanie odnośnie zasadności decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2021 r. trudno uznać za faktyczne udzielenie pomocy prawnej. Wobec powyższego, w ocenie referendarza, brak jest podstaw by przyznać ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie za pomoc prawną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Z tego też względu referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.