II SA/Go 930/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat D.K. o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 105/21 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz ustanowił dla skarżącego adwokata (pkt 2). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącemu pełnomocnika - adwokat D.K. W dniu 29 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego zapoznała się z aktami sprawy. Następnie w dniu 20 stycznia 2022 r. złożyła opinię prawną o braku podstaw do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]. W piśmie tym pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że A.K. został poinformowany o braku podstaw do wniesienia skargi, a odpis niniejszej opinii został przekazany listem poleconym bezpośrednio na adres strony wraz z pouczeniem o możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie mu pomocy z opieki społecznej. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Go 930/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalił skargę A.K. na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. Składając w dniu 24 lutego 2022 r. wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia ww. wyroku pełnomocnik skarżącego wniosła jednocześnie o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w całości ani w części. Wobec powyższego należy zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 18) – powoływanego dalej jako "Rozporządzenie". Zaznaczyć jednak należy, że mimo literalnej wykładni art. 250 § 1 P.p.s.a. nie nakłada na sąd/referendarza obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r, sygn. akt I OZ 768/13; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należy się wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por.: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Z uwagi na opłacenie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd/referendarz ma uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt IV SAB/Go 169/20). W rozpoznawanej sprawie ustanowiona z urzędu pełnomocnik reprezentując skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zapoznała się z aktami sprawy i w złożyła opinię prawną o braku podstaw do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...]. W ocenie referendarza pełnomocnik skarżącego nie podjęła zatem działań, które można by uznać za faktycznie udzielenie pomocy skarżącemu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest bowiem wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I OZ 768/13). Co więcej złożenie w dniu 20 stycznia 2022 r. opinii o braku podstaw do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem już po jej złożeniu przez stronę ale przed wydaniem przez Sąd orzeczenia w sprawie, także trudno uznać za działanie mające na celu poprawę lub ochronę sytuacji prawnej skarżącego. W opinii tej pełnomocnik skarżącego przeanalizowała stan faktyczny sprawy i stwierdziła, że organ odwoławczy, tj. SKO zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Opinię tą można by zatem uznać za pomoc prawną gdyby została przedstawiona skarżącemu przed złożeniem skargi do WSA (co w realiach niniejszej sprawy nie było możliwe bowiem pełnomocnika z urzędu ustanowiono dla skarżącego już po dokonaniu tej czynności), ewentualnie, gdyby na skutek uzgodnień ze skarżącym skargę cofnięto, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Z ww. pisma (opinii) nie wynika, czy przedstawione w nim stanowisko zostało ze skarżącym uzgodnione, co potwierdza fakt, że skargi nie wycofano. W piśmie tym wskazano jedynie, że skarżący otrzymał odpis niniejszej opinii wraz z pouczeniem o możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie mu pomocy z opieki społecznej. Natomiast udzielenie pomocy prawnej oznacza dokonanie na rzecz strony reprezentowanej określonej czynności procesowej, względnie poinformowanie strony o stanie sprawy i ustalenie z nią zamierzonych czynności (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 122/20). Wobec powyższego, w ocenie referendarza, brak jest podstaw by przyznać ustanowionej z urzędu pełnomocnik skarżącego wynagrodzenie za pomoc prawną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Z tego też względu referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.