II SA/Go 92/18

Dnia 9 marca 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego.

Z.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dnia 14 lutego 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Uzasadniając wniosek skarżący podał, iż jego sytuacja życiowa jest ciężka. Zajmuje się dwojgiem będących w podeszłym wieku rodziców, którzy wymagają stałej opieki oraz legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tego względu skarżący nie może podjąć pracy zarobkowej i obecnie nie posiada żadnych dochodów. Nie ma również wiedzy prawniczej, co w połączeniu ze stopniem skomplikowania sprawy stwarza konieczność przyznania skarżącemu profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką oraz małoletnią córką w domu, w którym zamieszkują również jego rodzice. Na podstawie zawartej z rodzicami umowy dożywocia użytkuje jako ogródek działkowy nieruchomość o powierzchni 725 m². Nadto nie posiada stałych dochodów, oszczędności ani majątku większej wartości. Partnerka skarżącego uzyskuje z tytułu umowy o pracę dochód w wysokości 2.200 zł miesięcznie, przy czym jest to podstawowe źródło utrzymania rodziny skarżącego. Nadesłane w ramach uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty źródłowe w postaci kopii umowy o pracę partnerki skarżącego, wydruków z rachunków bankowych oraz dowodów uiszczenia opłat na utrzymanie lokalu mieszkalnego oraz za media, co do zasady potwierdzają okoliczności podniesione przez skarżącego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało częściowo uwzględnić. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Jeśli chodzi o wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja w przedmiocie przyznania stronie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niniejsza sprawa należy więc do spraw, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Merytoryczne rozpoznawanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy zatem uznać za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy z mocy ustawy nie spoczywa na nim obowiązek ponoszenia tych kosztów. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 postanowienia. Jeśli chodzi natomiast o kwestię ustanowienia radcy prawnego, to analiza sytuacji materialnej rodziny skarżącego prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Oczywistym jest bowiem, że dochód w wysokości 2.200 zł miesięcznie, po uiszczeniu opłat za media to kwota, która z trudnością wystarcza na pokrycie jedynie niezbędnych kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny, w tym małoletniego dziecka. Wygospodarowanie z tej kwoty środków na pokrycie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej mogłoby się wiązać z uszczerbkiem dla niezbędnego utrzymania rodziny skarżącego. Dodatkowo zawarte we wniosku oświadczenie, iż skarżący nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność opieki nad rodzicami, należy uznać za wiarygodne w świetle załączonych do skargi dokumentów dotyczących hospitalizacji będących w podeszłym wieku i zmagających się z licznymi przewlekłymi schorzeniami rodziców skarżącego. Jak wynika przedstawionych wydruków z rachunku bankowego partnerki skarżącego, pominął on we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakt wypłacania na rzecz córki świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie, jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, albowiem zgodnie z regulacją ustawową wprowadzającą tę formę wsparcia jest ona przeznaczona przede wszystkim na realizację potrzeb małoletnich dzieci. W świetle powyższych okoliczności za uzasadnione uznać należało przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego, wobec czego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono w pkt 2 postanowienia.