II SA/Go 90/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm., dalej jako u.p.z.), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez J.C. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 974,00 zł (brutto) za okres od dnia [...] lipca 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: J.C. w dniu [...] września 2018 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] września 2018 r. w wysokości 1.017,40 zł miesięcznie, a od dnia [...] grudnia 2018 r. w wysokości 798,90 zł miesięcznie. W dniu 12 września 2019 r. do Powiatowego Urzędu Pracy wpłynęło zaświadczenie z dnia [...] września 2019 r. wystawione przez Zakład Kamy, z którego wynikało, że J.C. od dnia [...] lipca 2019 r. przebywa w Zakładzie Karnym, a przewidywany termin końca kary przypada na 6 marca 2020 r. Decyzją z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] Starosta pozbawił J.C. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] lipca 2019 r. z powodu odbywania kary pozbawienia wolności. Decyzja nie została zaskarżona. W konsekwencji Starosta decyzją z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 974,00 zł (brutto) za okres od dnia [...] lipca 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. W odwołaniu J.C. wyjaśnił, iż z powodu niezapłaconej grzywny w dniu [...] lipca 2019 r. został osadzony w Zakładzie Karnym i będzie tam przebywał do marca 2020 r. Wskazał, że o tym fakcie w sierpniu poinformował telefonicznie urząd pracy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Wojewoda Decyzją, po rozpoznaniu odwołania J.C. utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty z dnia [...] października 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja znajduje oparcie w art. 76 ust. 1 i art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. W sprawie zostały spełnione obie przesłanki określone w art. 76 ust. 2 pkt. 1 u.p.z., to jest przesłanka obiektywna, bowiem strona z powodu ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] września 2019 r., nr znak: [...] utraciła status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z dniem [...] lipca 2019 r. z powodu odbywania kary pozbawienia wolności oraz przesłanka subiektywna, gdyż J.C. został prawidłowo poinformowany o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnej, a w konsekwencji również świadczeń z tym statusem związanych. Otrzymał bowiem w dniu 25 września 2018 r. "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy". W pouczeniu tym wskazane zostały zarówno przesłanki uznania za bezrobotnego, jak i utraty statusu, a także obowiązki osoby bezrobotnej, w tym m.in. konieczność zawiadomienia urzędu pracy w terminie 7 dni o zaistnieniu okoliczności powodujących utratę prawa do zasiłku oraz obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ze wskazaniem jakie świadczenia w świetle u.p.z. uważane są za nienależnie pobrane. Organ podkreślił, że J.C. nie poinformował urzędu pracy, że od dnia [...] lipca 2019 r. przebywa w Zakładzie Karnym, co spowodowało, że organ, nie mając wiedzy o sytuacji strony, wypłacił jej nienależny zasiłek za okres w dniu od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. w łącznej kwocie 974,00 zł. Zaświadczenie z Zakładu Karnego wpłynęło do urzędu dopiero w dniu 12 września 2019 r., tj. po upływie 7 dni od zaistnienia okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej. Zatem organ I instancji słusznie przyjął, że pobrany zasiłek za okres wskazany w decyzji okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z. W skardze na powyższą decyzję J.C. podniósł, że zasiłek dla bezrobotnych został nienależnie pobrany nie z jego winy, ponieważ został nagle osadzony w zakładzie karnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty orzekającą, iż J.C. jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Materialną podstawą decyzji stanowił art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z. Zgodnie z tym przepisem osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Dla wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, konieczne jest ustalenie przesłanki obiektywnej, polegającej na tym, iż świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkującej utratą prawa do jego pobierania oraz przesłanki subiektywnej polegającej na tym, iż po pierwsze w sposób prawidłowy skarżący został pouczony o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, że skarżący miał - przy zachowaniu należytej staranności - świadomość, iż przebywanie w zakładzie karnym, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej, natomiast świadczenie pobierane za okres, za który nie spełnia warunków osoby bezrobotnej należy uznać za nienależnie pobrane. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały, iż w przypadku skarżącego zachodzi przypadek nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 76 ust. 1 pkt 1 u.z.p. w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] lipca 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. Niewątpliwie bowiem została spełniona przesłanka obiektywna, tj. skarżący ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] września 2019 r., nr znak: [...] utracił status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku z dniem [...] lipca 2019 r. z powodu odbywania kary pozbawienia wolności. Ponadto została spełniona przesłanka subiektywna, gdyż skarżący został prawidłowo poinformowany o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnej, a w konsekwencji również świadczeń z tym statusem związanych. W dniu rejestracji strona została pouczona w formie pisemnej o prawach i obowiązkach bezrobotnego, jak również o okolicznościach powodujących utratę statusu bezrobotnego, a tym samym wszelkich świadczeń przewidzianych dla osób bezrobotnych, jak również o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego, zasiłku (załącznik C: Oświadczenie bezrobotnego). Skarżący J.C. własnoręcznym podpisem złożonym w dniu [...] września 2018 r. potwierdził również przyjęcie do wiadomości "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" oraz pokwitował odbiór jednego egzemplarza i zobowiązał się do jej przestrzegania. Należy zatem stwierdzić, iż J.C. został należycie pouczony, o okolicznościach powodujących uznanie wypłaconego świadczenia za pobrane nienależnie. Treść tych pouczeń, sformułowanych w sposób zrozumiały i nie wymagający dokonywania jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych, prowadzi do wniosku, że skarżący miał świadomość ciążącego na nim obowiązku poinformowania PUP o odbywaniu kary pozbawienia wolności jako okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej, jak również i o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, udzielanych jedynie osobom posiadającym taki status. Zaświadczenie z Zakładu Karnego, że skarżący w nim przebywa od [...] lipca 2019 r. wpłynęło do urzędu pracy dopiero 12 września 2019 r., tj. po upływie 7 dni od zaistnienia okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej. Brak jest natomiast potwierdzenia, że strona, tak jak podnosi w skardze, w sierpniu informowała urząd pracy o zaistniałej sytuacji. Powyższe spowodowało, że organ I instancji, nie mając wiedzy o sytuacji strony, wypłacił jej nienależny zasiłek za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. w łącznej kwocie 974,00 zł. W tym stanie rzeczy przyjdzie stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie przepisami prawa materialnego - art. 76 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.p.z. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują jakichkolwiek możliwości odstąpienia od zasad przewidzianych w ustawie, a tym samym nie dają organom administracji żadnych uprawnień do uznaniowego rozstrzygania o należności świadczeń. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako bezzasadną.