II SA/Go 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.

D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego . Organ pouczył stronę, iż na decyzję służy odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od doręczenia przedmiotowej decyzji. Powyższą decyzję wraz z pouczeniem doręczono skarżącej w dniu 5 maja 2023 r. Strona skorzystała z prawa wniesienia odwołania (postanowienie z dnia [...] grudnia 2024 r. ZUS w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania również stało się przedmiotem zaskarżenia – sygn. akt II SA/Go 79/25). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać jej dopuszczalność, gdyż zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", w razie niedopuszczalności skargę odrzuca się bez merytorycznej oceny jej zasadności. W myśl przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przepis ten wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte dopóty, dopóki to postępowanie się toczy, jak również zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne, w postępowaniu administracyjnym (vide: T. Woś- red., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, str. 235). Warunkiem dopuszczalności skargi jest więc wyczerpanie przez skarżącą przysługujących jej środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja jest decyzją pierwszoinstancyjną, albowiem od niej przysługiwało odwołanie do Prezesa ZUS. Zatem skarga wniesiona w niniejszej sprawie musiała być uznana za niedopuszczalną. W przypadku decyzji wydanej przez organ I instancji stronie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a jedynie odwołanie rozpatrywane w odwoławczym postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy, decyzja organu I instancji, która nie ma waloru ostateczności może być weryfikowana wyłącznie w drodze postępowania odwoławczego, a nie w drodze postępowania przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.