II SA/Go 854/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

M.S., reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zobowiązania skarżącej do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z remontem napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji [...], w określony sposób. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości, albowiem zrealizowanie inwestycji przez inwestora przed rozpoznaniem przedmiotowej skargi będzie prowadzić do ingerencji w prawo własności skarżącej do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i będzie oznaczało niemożliwość przywrócenia rzeczy do stanu pierwotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ze wskazanego powyżej przepisu wynika zatem, że rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona powinna uprawdopodobnić istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, czemu ma przeciwdziałać wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Ponadto z regulacji tej należy wywieść, że nawet mimo wywiązania się strony ze wskazanego uprzednio obowiązku, sąd nie jest zobligowany do wstrzymania wykonania aktu. Celem instytucji ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., jest zabezpieczenie przedmiotu postepowania, przed jego zmianą wywołaną przez wykonanie orzeczenia, które podlega kontroli sądowej. Wykonanie aktu wydanego w toku postępowania może wywołać stan, w którym orzekanie w sprawie stanie się bezcelowe, gdyż skutki takiego rozstrzygnięcia nastąpią jeszcze przed wydaniem orzeczenia sądowego w sprawie, a przy tym wyrządzą znaczną szkodę lub będą trudne, czy też wręcz niemożliwe do odwrócenia. Zaznaczyć należy, że o nieodwracalności skutku, wynikającego z podjętego przez organ rozstrzygnięcia, można mówić tylko wówczas, gdy wywołuje on stan, który w żadnych okolicznościach nie będzie mógł ulec zmianie, zniesieniu lub wynagrodzeniu. W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 127/04 (niepubl.) oraz z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (Lex nr 281811). Dokonując oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W niniejszej sprawie wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji wydanej na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: u.g.n.), zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Decyzję wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania wskazanych wyżej czynności. Przy czym, obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Możliwość wydania decyzji w tym trybie zachodzi więc, gdy niezbędna jest konieczność udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii m.in. przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej. Koniecznym warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest także brak zgody właściciela na wykonanie opisanych czynności. Innymi słowy, na podstawie takiego orzeczenia, osoba, która dysponuje tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, zobowiązana jest do znoszenia na niej obecności innych osób, które będą wykonywały remont. Okoliczności te nie mogą zatem stanowić nieodwracalnego, ani trudnego do odwrócenia skutku. Konieczność znoszenia działań innych osób na własnej nieruchomości samo przez się nie powoduje utraty przedmiotu, należącego do skarżącej, gdyż remontem objęta jest własność innego podmiotu (tutaj E Sp. z o.o.). Należy w tym miejscu zauważyć, że art. 124b ust. 4 u.g.n. przewidział jednocześnie obowiązek wypłaty odszkodowania za samo udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek wykonania czynności, dla których udostępnienie to nastąpiło. Wysokość tego odszkodowania ma zostać uzgodniona między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli jednak do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął określony w decyzji termin udostępnienia nieruchomości, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (taki zapis pojawił się również w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2020 r. – pkt 2). Brzmienie przepisu wskazuje na to, że wszczęcie tego postępowania stanowi obowiązek starosty. Zatem jest on zobowiązany po upływie wskazanego w ustawie terminu sprawdzić, czy doszło między stronami do ustalenia wysokości odszkodowania, a jeśli nie, to powinien wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia jego wysokości. Obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości ustalonej przez starostę w osobnej decyzji administracyjnej obciąża podmiot, któremu nieruchomość została udostępniona. Warunkiem przysługiwania odszkodowania, o którym mowa w art. 124b ust. 4 u.g.n., jest – jak stanowi przepis – udostępnienie nieruchomości, a nie korzystanie z nieruchomości po jej udostępnieniu (por. też wyrok NSA z 14.10.2014 r., I OSK 500/13, CBOSA). Tym samym, skarżąca nie jest pozbawiona możliwości uzyskania odszkodowania w związku z udostępnieniem nieruchomości w celu wykonania wskazanych prac, a także szkodami powstałymi na skutek wykonania tych czynności, przy czym wysokość tego odszkodowania jest ustalana w drodze uzgodnień lub w przypadku nieosiągnięcia kompromisu - na mocy odrębnej decyzji wydanej przez starostę. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.