II SA/Go 654/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Z.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

1. Sprawa dotyczy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., złożonego w piśmie strony z dnia [...] sierpnia 2019 r. obejmującego również inne wnioski i środki zaskarżenia objęte innymi rozstrzygnięciami. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został rozstrzygnięty odmownym postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r., nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...]. Oba te postanowienia zostały uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Go 159/20. Przyczyną uchylenia wskazaną w uzasadnieniu tego wyroku było to, że organy odmawiając umorzenia egzekucji nie ustaliły stanu majątkowego zobowiązanego i nie porównały go z szacowanymi wydatkami egzekucyjnymi, czyli brak kalkulacji koniecznej do ustalenia czy potencjalnie wyegzekwowane kwoty przewyższą wydatki egzekucyjne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniu to na skutek zaskarżenia go zażaleniem przez Z.K. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r., nr [...]. Z treści obu postanowień wynika, że organ zastosował przepisy dotychczasowe przyjmując, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia nowelizacji (czyli 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), gdyż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejście w życie nowelizacji. Dalej organ wskazał, że zgodnie z wydanym w tej sprawie prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 30 września 2020 r. jego zadaniem było ustalenie i rozważenie przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ podkreślił, że wskazany przepis posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne, organ egzekucyjny stosownie do rozważanego przepisu może umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne, ale - ze względu na materiał dowodowy potwierdzający stan faktyczny sprawy - może także odmówić jego umorzenia. Organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ egzekucyjny I instancji wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wyjawienie majątku przez zobowiązanego Z.K. Zobowiązany złożył oświadczenie majątkowe, w którym wykazał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej za 2019 r. w wysokości 3.806,90 zł, zapasy towarów na kwotę 7.358 zł, oraz samochód osobowy marki [...] rok produkcji 1998 r. Ponadto organ egzekucyjny uzyskał z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców informację o nabyciu przez Zobowiązanego w dniu [...] lipca 2020 r. samochodu marki [...], rok produkcji 2010, którego szacunkowa wartość wynosi 12 000,00 zł. Dalej organ wskazał, że potencjalne koszty postępowania egzekucyjnego, odnoszące się do czynności potencjalnie możliwych do zrealizowania w celu wyegzekwowania należności z majątku zobowiązanego wynoszą na dzień przeprowadzenia kalkulacji 1.900 zł (koszty związane ze sprzedażą ruchomości obejmujące koszt wyceny to 300 zl-500 zł, koszt obwieszczenia o licytacji w prasie - 800 zł), opłatę za przeprowadzenie licytacji (5% kwoty uzyskanej ze sprzedaży tj. 600 zł). Zdaniem organu minimalna różnica między uzyskanymi w egzekucji środkami a kosztami egzekucyjnymi wynosi ok 5.100 zł, co oznacza, że w sprawie nie występuje przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r., Z.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając mu: - nienależyte rozważenie jego sytuacji majątkowej, - naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, - pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze Z.K. wskazał w szczególności, że nie posiada majątku, a dochody, które uzyskuje z pozarolniczej działalności gospodarczej, nie wystarczają na utrzymanie konieczne. Odnosząc się do kalkulacji przedstawionej przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zakwestionował wartość pojazdu ustaloną przez organ egzekucyjny, wskazując na jego znaczne zużycie, uszkodzenie w wyniku wypadku oraz posiadanie pojazdu przez wielu właścicieli. Podniósł, że stan pandemii ograniczył możliwość realizacji prowadzonej przez niego działalności, która w chwili obecnej umożliwia osiągnięcie dochodów na minimalnym poziomie, pozwalającym na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał też, że samochód marki [...] zakupiony został z pożyczki udzielonej z Powiatowego Urzędu Pracy na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i jest on mu niezbędny do wykonywania pracy zarobkowej oraz w życiu prywatnym, co oznacza, zdaniem strony, że nie podlega egzekucji. Podkreślił, że dalsze czynności egzekucyjne mogą jeszcze bardziej zagrozić jego egzystencji z powodu niezapewnienia mu minimum socjalnego, a to nie pozwoli na realizację niezbędnych potrzeb życiowych. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.). 5. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1, w drugim 59 § 2 u.p.e.a. Przedmiotem sprawy i zarazem zakresem niniejszej kontroli jest tylko kwestia objęta drugim z powołanych przepisów to jest sytuacja, gdy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Takie zakreślenie granic niniejszej kontroli, w stosunku do treści skargi wynika ze związania treścią prawomocnego wyrokiem tutejszego sądu z dnia 30 września 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 159/20 i wyrażoną w nim oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.). W wyroku tym tutejszy sąd wskazał, że w kontrolowanych postanowieniach nie było odniesienia do przesłanek, których dotyczy art. 59 § 2 u.p.e.a. czyli majątku dłużnika, z którego jest lub mogłaby być prowadzona skutecznie egzekucja, czynności egzekucyjnych realizowanych w niniejszym postępowaniu, efektywności tych czynności i kosztów poniesionych lub potencjalnie mogących wystąpić, bowiem organy nie przeprowadziły jakiejkolwiek kalkulacji, która mogłaby stanowić podstawę oceny, czy w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne, czy też nie i nakazał organom uzupełnienie postępowania dowodowego w tym zakresie, a po ustaleniu wskazanych okoliczności poddania ich ocenie w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. 6. Oceniając wydane postanowienia w świetle treści art. 59 § 2 u.p.e.a. i wskazanych wyżej wytycznych zawartych w poprzednio wydanym orzeczeniu w sprawie należy stwierdzić, że zostały one zrealizowane, postępowanie dowodowe jest kompletne, ustalenia pełne, a finalna ocena mieści się w graniach uznania administracyjnego. Zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. i umorzenie w oparciu o ten przepis egzekucji wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Organ egzekucyjny ma przy tym prawo umorzenia postępowania, ale nie ciąży na nim w tym zakresie żaden obowiązek. Dlatego, co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych i co zostało wyżej opisane organ ustalił stan majątkowy strony oraz przeprowadził kalkulację, z której niezbicie wynika, że na dzień szacunku (kalkulacji) potencjalnie wyegzekwowane kwoty przewyższają, póki co, wydatki egzekucyjne. Twierdzenie skarżącego odnoszące się do innej, niż ustalona przez organ wartości ruchomości, w szczególności samochodu [...], nie zostały przez stronę wykazane w takim stopniu, by podważyć kwoty wykazywane przez organ w oparciu o zobiektywizowane dane i informacje. Dlatego podzielić należy twierdzenia organu i przedstawioną przez organ kalkulację. 7. Podsumowując Sąd stwierdza, że oba postanowienia odpowiadają prawu, bowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby lub miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie doszło w sprawie do naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zakresie naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Jeśli chodzi o inne zarzuty zawarte w skardze wykraczają ona poza zakres rozstrzygnięty już i przesądzony orzeczeniem tutejszego sądu z dnia 30 września 2020 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 159/20 i nie mogą być przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Na marginesie należy tylko zaznaczyć, że przepis art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. dotyczący wyłączenia spod egzekucji środków pochodzących z dotacji dotyczy, jak wprost z niego wynika "środków", a nie rzeczy nabytych za te środki czyli np. samochodu. Z kolei samochód osobowy używany do wykonywania działalności zarobkowej (gospodarczej) nie jest przedmiotem, o którym mowa w art. 8 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Wskazać też należy, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z kolejnym wnioskiem o umorzenie egzekucji.