II SA/Go 507/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Powiatu o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Powiatu Nr XXIII/86/16 z dnia [...] r. w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów najmu/dzierżawy na okres do 10 lat oraz odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów postanawia odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi.

Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Powiat, reprezentowany przez pełnomocnika – r.pr. R.Z.-B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] stwierdzające nieważność uchwały Rady Powiatu Nr XXIII/86/16 z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów najmu/dzierżawy na okres do 10 lat oraz odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów. Do skargi pełnomocnik załączył pełnomocnictwo udzielone mu w uchwale Nr [...] Zarządu Powiatu z dnia [...] kwietnia 2016 r., podpisanej przez Starostę – M.J.. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik reprezentujący organ podniósł m.in. zarzut nienależytego umocowania pełnomocnika strony skarżącej, z uwagi na udzielenie pełnomocnictwa przez organ nieuprawniony do reprezentowania Powiatu. Wskazał przy tym, iż w głosowaniu nad uchwałą Zarządu Powiatu Nr 185/16 brali udział członkowie Zarządu Powiatu powołani w skład tego organu uchwałami Rady Powiatu z dnia [...] marca 2016 r. W ocenie organu nadzoru Zarząd Powiatu w tym składzie od dnia 25 kwietnia 2016 r. nie mógł podejmować uchwał w sprawach właściwych dla tego organu, gdyż rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] Wojewoda stwierdził nieważność szeregu uchwał Rady Powiatu z dnia [...] marca 2016 r., m.in. uchwały w sprawie odwołania P.J.Ł. z funkcji Starosty, Nr XXIII/80/16 w sprawie stwierdzenia odwołania Starosty, w sprawie wyboru M.A.J. na funkcję Starosty, Nr XXIII/81/16 w sprawie stwierdzenia wyboru Starosty. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2016 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. akt II SA/Go 504/16, ze skargi Powiatu na rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewody stwierdzające nieważność szeregu uchwał Rady Powiatu z dnia [...] marca 2016 r., m.in. uchwały w sprawie odwołania P.J.Ł. z funkcji Starosty, Nr XXIII/80/16 w sprawie stwierdzenia odwołania Starosty, w sprawie wyboru M.A.J. na funkcję Starosty, Nr XXIII/81/16 w sprawie stwierdzenia wyboru Starosty. Sąd stwierdził, iż wynik sprawy II SA/Go 504/16 będzie miał istotne znaczenie dla oceny, która z osób wybranych na stanowisko Starosty jest uprawniona do reprezentacji Powiatu w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.). Ta zaś okoliczność będzie istotna w zakresie oceny prawidłowego umocowania do reprezentacji strony skarżącej w niniejszej sprawie oraz wezwania do prawidłowego uzupełnienia istniejącego w niniejszej sprawie braku formalnego skargi dotyczącego złożenia pełnomocnictwa procesowego. Następnie w związku z oddaleniem przez NSA wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r., II OSK 2753/16 skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 1 września 2016 r., II SA/Go 504/16 uchylającym rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], Sąd postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r. na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z tej samej daty pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi udzielonego przez osobę uprawnioną do reprezentacji strony skarżącej – Powiatu na zewnątrz, którym zgodnie z art. 34 ust. 1 u.s.p. jest Starosta. Przesyłka zawierająca w/w wezwanie doręczona została, na adres wskazany przez pełnomocnika w skardze tj. adres Starostwa Powiatowego, w dniu 30 stycznia 2017 r. (k. 79 – przesyłkę odebrała osoba uprawniona do odbioru przesyłki). W dniu 8 lutego 2017 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r. (data na pieczęci nadania w urzędzie pocztowym – 7 lutego 2017 r. – k. 84), w którym poinformował on złożeniu wraz z pismem pełnomocnictwa udzielonego przez Starostę z potwierdzeniem dotychczasowych czynności. Jednocześnie w treści pisma pełnomocnik zwrócił się do Sądu o usprawiedliwienie ewentualnego niewielkiego opóźnienia w złożeniu niniejszego pisma wynikłego z jego kilkudniowej nieobecności z powodu śmierci i pogrzebu teścia. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej wezwany został do sprecyzowania w terminie 7 dni czy pismo z dnia [...] lutego 2017 r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, pod rygorem przyjęcia, iż zawiera ono taki wniosek. Jednocześnie wezwano pełnomocnika, w przypadku przyznania, że pismo z dnia [...] lutego 2017 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu, do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braku formalnego tego wniosku poprzez uprawdopodobnienie, iż usunięcie braku formalnego skargi nie zostało dokonane w terminie bez jego winy. Poinformowano przy tym pełnomocnika, iż w treści pisma z dnia [...] lutego 2017 r. pełnomocnik wskazał jedynie przyczynę uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. potwierdził, iż jego intencją było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Następnie pełnomocnik podał, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu 30 stycznia 2017 r. i zadekretowane zostało przez sekretarza starostwa na biuro prawne. Pełnomocnik wyjaśnił, że ze Starostwem Powiatowym związany jest umową zlecenia, a piątki (tzn. też 27 stycznia 2017 r.) nie są dniami wykonywania tego zlecenia. Pełnomocnik wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2017 r. zmarł jego teść w związku z czym wraz z żoną bezzwłocznie udali się do [...]. Wskazał, że w dniach [...] stycznia 2017 r. załatwiał niezbędne formalności, a w dniu [...] lutego 2017 r. odbył się pogrzeb. W dniu 2 lutego 2017 r. udał się na rozprawy do [...]. Następnie zaś w dniu 3 lutego 2017 r. udał się do Starostwa, gdzie przekazano mu wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi. Pełnomocnik podał, iż na poniedziałek 6 lutego 2017 r. przygotował pełnomocnictwo do podpisu wraz z pismem przewodnim, dodając, iż z uwagi na urlop Starosty pełnomocnictwo podpisał Wicestarosta. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik stwierdził, iż do uchybienia terminu doszło z przyczyn od niego niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, chyba że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi wówczas winien być wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wniosek złożony w rozpoznawanej sprawie przez pełnomocnika skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa. Termin ten, zgodnie z treścią art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 57 § 1 p.p.s.a., wynosi siedem dni i jako termin ustawowy nie podlega skracaniu ani wydłużaniu. W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi doręczone zostało skutecznie pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 30 stycznia 2017 r., na adres wskazany przez niego w treści skargi (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 79). Natomiast pismo pełnomocnika skarżącego, zawierające odpowiedź na wezwanie Sądu, nadane zostało w polskim urzędzie pocztowym w dniu 7 lutego 2017 r. (pieczęć nadania na kopercie przesyłki – k. 84). Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, iż pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do usunięcia braku formalnego skargi, który upłynął w dniu 6 lutego 2017 r. (poniedziałek). Stwierdzić należy, iż wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi złożony został przez pełnomocnika skarżącego w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. (nadany został w dniu 7 lutego 2017 r.). Ponadto pełnomocnik skarżącego w tym samym piśmie dokonał czynności procesowej usunięcia braku formalnego skargi, załączając pełnomocnictwo procesowe. Zachowanie przez wnioskodawcę powyższych wymogów umożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przywrócenia terminu może domagać się strona, która jest w stanie uprawdopodobnić, że nie dokonała czynności w terminie ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym, pomimo dołożenia należytej staranności, nie była w stanie przeciwdziałać (por. postanowienie NSA z 25 maja 2004 r., FZ 63/04, LexPolonica). Podkreślenia przy tym wymaga, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6, postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Co istotne, wina w uchybieniu terminu to również wina osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Działania pełnomocnika oraz zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00). W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności przez profesjonalnego pełnomocnika (np. adwokata, radcy prawnego). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA: z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09, z 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09). W przedmiotowej sprawie reprezentujący stronę skarżącą pełnomocnik jako zasadniczą okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi wskazał okoliczność śmierci swojego teścia ([...] stycznia 2017 r.) i związany z tym pogrzeb ([...] luty 2017 r.). Następnie pełnomocnik wyjaśnił, iż w dniu 3 lutego 2017 r. w siedzibie Starostwa zapoznał się z wezwaniem Sądu do usunięcia braków formalnych skargi i przygotował na dzień 6 lutego 2017 r. stosowny dokument pełnomocnictwa do podpisania. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie tylko nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi w sposób niezawiniony, gdyż poza oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. w żaden sposób nie wykazał zdarzenia, które wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy w uchybieniu terminowi, ale przede wszystkim nie wykazał przekonująco, że zaistniała przeszkoda wskutek której doszło do uchybienia terminu. Należy zwrócić uwagę, że przesyłka Sądu zawierająca zarządzenie wzywające pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi doręczona została skutecznie w dniu 30 stycznia 2017 r., wobec czego termin do wykonania zobowiązania upływał w dniu 6 lutego 2017 r. Tymczasem teść pełnomocnika skarżącego (według oświadczenia pełnomocnika) zmarł [...] stycznia 2017 r., tj. jeszcze przed doręczeniem wezwania Sądu, a pogrzeb odbył się [...] lutego 2017 r. Pełnomocnik sam wskazał, iż już w dniu 2 lutego 2017 r. uczestniczył w rozprawach, a z wezwaniem Sądu do usunięcia braku formalnego skargi zapoznał się w dniu 3 lutego 2017 r., czyli przed upływem terminu do wykonania zobowiązania i, że przygotował na poniedziałek 6 lutego 2017 r. dokument pełnomocnictwa do podpisu. Zatem z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego wynika, iż nie było w tych okolicznościach sprawy zdarzenia czy faktu wskazującego na brak winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania czynności prawnej polegającej na usunięciu braku formalnego skargi. Za okoliczność taką nie sposób przyjąć pogrzeb w rodzinie pełnomocnika, który odbył się pięć dni przed upływem terminu do wykonania zobowiązania, a pełnomocnik skarżącego już 2 lutego 2017 r. wykonywał czynności zawodowe. Niewątpliwie okoliczności takiej nie stanowi też fakt, iż skarżący obsługując skarżącego w ramach umowy zlecenia nie przebywa w siedzibie Starostwa Powiatu codziennie. Podkreślić należy, iż na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009r. sygn. akt I OZ 198/09, . post. NSA z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt I OZ 155/09, post. NSA z dnia 9 maja 2006r. sygn. akt II OZ 468/06). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać należy przy tym takiego zorganizowania pracy, aby nie wpływała ona negatywnie na tok czynności postępowania sądowego, w tym terminowość wykonywania przez pełnomocnika czynności wymaganych prawem. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji oraz nadawania pism do sądów w odpowiednim terminie. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09). Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. Konkludując stwierdzić należy, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi w przedmiotowej sprawie skierowane zostało do pełnomocnika skarżącego i to na nim ciążyła odpowiedzialność za terminowe wykonanie tego zobowiązania. Nawet jeżeli pełnomocnik w terminie do wykonania zobowiązania przygotował do podpisu dokument pełnomocnictwa to nie ulega wątpliwości, iż wykonanie obowiązku nastąpiło po upływie terminu. W takiej sytuacji nie sposób uznać, aby pełnomocnik skarżącego dochował należytej staranności. Przyjęta przez pełnomocnika organizacja pracy nie może w tej sytuacji usprawiedliwiać braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że ważkie, obiektywne okoliczności uniemożliwiły mu wykonanie w wyznaczonym terminie czynności procesowej, do której był zobowiązany. W tych okolicznościach na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.